कोकिळ

कोकिळ

शास्त्रीय नाव	Eudynamys scolopacea scolopacea (Linnaeus)
कुळ	कोकिलाद्य (Cuculidae)
अन्य भाषांतील नावे
इंग्लिश	Asian Koel
संस्कृत	पिक, कोकिल
हिंदी	कोयल

(या प्रजातीतील नराचा आवाज ऐका.)

उन्हाळ्याची चाहूल लागताच सर्वत्र कुहू-कुहू-कुहू आवाज ऐकू येतो तो नर कोकिळ पक्ष्याचा. हिवाळ्याची सुरूवात होत असता मात्र हा एकदम गडप झाल्यागत वाटतो. याच्या मादीचा आवाज किक-किक-किक असा असतो.

वर्णन

साधारणपणे कावळ्याएवढा (१७ इं) आकाराचा हा पक्षी असून शेपटी लांब असते. नराचा मुख्य रंग काळा, डोळे गडद लाल रंगाचे चोच फिकट पोपटी रंगाची असून मादीचा मुख्य रंग गडद तपकिरी व त्यावर पांढरे-बदामी ठिपके-पट्टे असतात. याच्या किमान तीन उपजाती आहेत.

आढळ

कोकिळ पक्षी संपूर्ण भारतभर सर्वत्र आढळतो तसेच बांगलादेश, पाकिस्तान, म्यानमार श्रीलंका येथेही याचे वास्तव्य आहे. कोकिळ भारतात निवासी आणि स्थानिक स्थलांतर करणारा पक्षी आहे.

वसतिस्थान

कोकिळ पक्षी मुख्यत्वे झाडावरच राहणारा (Arboreal) असून तो दाट पाने असलेल्या झुडपी जंगलात, बागेत, शेतीच्या भागात राहणे पसंत करतो.

खाद्य

कीटक, फुलपाखरे, सुरवंट, फळे, मध हे यांचे आवडते खाद्य आहे.

वीण काळ

मार्च ते ऑगस्ट हा काळ कोकिळ पक्ष्यांचा वीणीचा काळ असून हे पक्षी आपले घरटे बांधत नाही तसेच ते आपल्या पिलांची देखभालही करत नाही. मादी (कोकिळा) फिकट हिरव्या-राखाडी रंगाची त्यावर लालसर-तपकिरी ठिपके असलेली अंडी तिला दिसेल अशा कोण्त्याही इतर पक्ष्याच्या घरट्यात आपली अंडी सोडून जाते.

पिलांचे संगोपन

इतर पक्ष्यांच्या घरट्यात सोडून दिलेली अंडी उबविणे, पिलांना खाऊ घालणे वगैरे कामे असे पालक माता-पिता करतात. सहसा त्यांची स्वतःची पिले अंड्यातून बाहेर येण्या आधी कोकिळेचे पिले बाहेर आलेली असतात आणि त्यांची वाढही इतर पिलांच्या मानाने वेगाने होते.

चित्रदालन

• 

  नर

• 

  मादी