हिपॅटायटीस ए

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
Hepatitis A
इतर नावे Infectious hepatitis
Jaundice eye.jpg
A case of jaundice caused by hepatitis A
लक्षणे Nausea, vomiting, diarrhea, dark urine, jaundice, fever, abdominal pain[१]
गुंतागुंत Acute liver failure[१]
सामान्य प्रारंभ 2–6 weeks after infection[२]
कालावधी 8 weeks[१]
कारणे Eating food or drinking water contaminated with Hepatovirus A infected feces[१]
निदान पद्धत Blood tests[१]
प्रतिबंध Hepatitis A vaccine, hand washing, properly cooking food[१][३]
उपचार Supportive care, liver transplantation[१]
वारंवारता 114 million symptomatic and nonsymptomatic (2015)[४]
मृत्यू 11,200[५]

हिपॅटायटीस ए हा यकृताचा एक संसर्गजन्य रोग आहे जो हिपॅटाव्हायरस ए (HAV) द्वारे होतो.[६] बर्‍याच प्रकरणांमध्ये, विशेषत: तरुणांमध्ये कमी लक्षणे असतात किंवा लक्षणे नसतात.[१] संसर्ग आणि लक्षणे यांचा ज्यांच्यामध्ये विकास होतो त्यांना, त्यात दोन ते सहा आठवड्यांचा कालावधी असतो.[२] जेव्हा लक्षणे आढळतात तेव्हा, ती सामान्यत: आठ आठवडे टिकतात आणि त्यात मळमळ, उलट्या, अतिसार, कावीळ, ताप आणि ओटीपोटात दुखणे हे असू शकते. सुरुवातीच्या संसर्गानंतर सहा महिन्यांदरम्यान सुमारे 10-15% लोकांना लक्षणे पुन्हा अनुभवास येतात. तीव्र यकृत बिघाड क्वचितच उद्भवू शकते, जे ज्येष्ठांमध्ये अधिक सामान्य असते.

हा सहसा संक्रमित विष्ठेने दूषित झालेले अन्न खाण्याने किंवा पाणी पिण्यामुळे पसरतो.[१] शेलफिश जे पुरेसे शिजवलेले नाहीत ते तुलनेने सामान्य स्त्रोत आहेत.[७] एखाद्या संसर्गजन्य व्यक्तीशी जवळून संपर्क साधून देखील याचा प्रसार होऊ शकतो. बरेचदा मुलांना संसर्ग झाल्यावर लक्षणे नसतात, तरीही ते इतरांना संसर्ग करण्यास सक्षम असतात. एकाच संसर्गानंतरही, एखादी व्यक्ती तिच्या किंवा तिच्या उर्वरित आयुष्यासाठी रोगप्रतिकारक बनू शकते.[८] निदानास रक्त तपासणीची आवश्यकता असते, कारण लक्षणे इतर बर्‍याच रोगांसारखीच असतात. हा ज्ञात असलेल्या पाच हिपॅटायटीस विषाणूंपैकी एक आहेः ए, बी, सी, डी आणि .

हिपॅटायटीस ए लस ही प्रतिबंध करण्यासाठी प्रभावी आहे.[१][३] काही देशांमध्ये मुलांना ही लस नियमितपणे देण्याची आणि जास्त धोका असलेल्यांना यापूर्वी लस दिली गेली नसली तर त्यांनाही ही लस देण्याची शिफारस केली आहे.[९] ही आयुष्यासाठी प्रभावी असल्याचे दिसून येते. इतर प्रतिबंधात्मक उपायांमध्ये हात धुणे आणि योग्यरित्या अन्न शिजविणे समाविष्ट आहे. कोणतेही विशिष्ट उपचार उपलब्ध नाहीत, मळमळ किंवा अतिसार यासाठी विश्रांती आणि औषधोपचार यांचे आवश्यकतेच्या आधारावर शिफारस केली आहे. संसर्गाचे सहसा पूर्णपणे आणि चालू असलेल्या यकृत रोगाशिवाय निराकरण केले जाते. यकृत तीव्रपणे बिघाडल्यास होणारे उपचार, यकृत प्रत्यारोपणाच्या साहाय्याने होतात.

जागतिक स्तरावर, दरवर्षी[१] सुमारे 1.4 दशलक्ष रोगलक्षणसूचक आणि सुमारे 114 दशलक्ष संक्रमण (रोगलक्षणसूचक असलेली व रोगलक्षणसूचक नसलेली) प्रकरणे आढळतात.[४] अस्वच्छता असलेल्या आणि पुरेसे सुरक्षित पाणी नसलेल्या जगाच्या भागामध्ये हे अधिक सामान्य आहे.[९] विकसनशील जगात, सुमारे 90% मुले ही 10 वर्षे वयाच्या मुलांकडून संक्रमित झाली आहेत, अशाप्रकारे त्यांच्यात तरुण वयामध्येच रोगप्रतिकारक शक्ती निर्माण होते. मध्यम विकसित देशांमध्ये सहसा याचा उद्रेक होतो जिथे लहान असताना मुले संपर्कात येत नाहीत आणि लसीकरण व्यापक नसते. 2015 मध्ये तीव्र हिपॅटायटीस ए ची परिणती 11200 जणांच्या मृत्यूंमध्ये झाली.[५] विषाणूजन्य हिपॅटायटीसविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी 28 जुलैला जागतिक हिपॅटायटीस दिवस साजरा केला जातो.

  1. a b c d e f g h i j k Matheny, SC; Kingery, JE (1 December 2012). "Hepatitis A.". Am Fam Physician 86 (11): 1027–34; quiz 1010–1012. पी.एम.आय.डी. 23198670. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक 9 March 2014 रोजी मिळविली). 
  2. a b Connor BA (2005). "Hepatitis A vaccine in the last-minute traveler". Am. J. Med. 118 (Suppl 10A): 58S–62S. डी.ओ.आय.:10.1016/j.amjmed.2005.07.018. पी.एम.आय.डी. 16271543. 
  3. a b "Hepatitis A immunisation in persons not previously exposed to hepatitis A.". Cochrane Database Syst Rev 7 (7): CD009051. 2012. डी.ओ.आय.:10.1002/14651858.CD009051.pub2. पी.एम.आय.डी. 22786522.  Unknown parameter |vauthors= ignored (सहाय्य)
  4. a b GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". The Lancet 388 (10053): 1545–1602. PMC 5055577. डी.ओ.आय.:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. पी.एम.आय.डी. 27733282. 
  5. a b GBD 2015 Mortality and Causes of Death, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". The Lancet 388 (10053): 1459–1544. PMC 5388903. डी.ओ.आय.:10.1016/s0140-6736(16)31012-1. पी.एम.आय.डी. 27733281. 
  6. ^ Ryan KJ, Ray CG (editors) (2004). Sherris Medical Microbiology (4th आवृत्ती.). McGraw Hill. pp. 541–4. आय.एस.बी.एन. 978-0-8385-8529-0. 
  7. ^ Bellou, M.; Kokkinos, P.; Vantarakis, A. (March 2013). "Shellfish-borne viral outbreaks: a systematic review.". Food Environ Virol 5 (1): 13–23. डी.ओ.आय.:10.1007/s12560-012-9097-6. पी.एम.आय.डी. 23412719. 
  8. ^ The Encyclopedia of Hepatitis and Other Liver Diseases. Infobase. 2006. पान क्रमांक 105. आय.एस.बी.एन. 9780816069903. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक 2017-09-08 रोजी मिळविली). 
  9. a b https://web.archive.org/web/20140221042107/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs328/en/. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक 21 February 2014 रोजी मिळविली).  हरवलेले किंवा मोकळे |शीर्षक= (सहाय्य)