हात

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

हात हे मानव, चिंपांझी, माकडे आणि लेमर्स यांसारख्या प्राइमेट्सच्या पुढच्या बाजूच्या किंवा पुढच्या बाजूस स्थित एक प्रीहेन्साइल, बहु-बोटांचा उपांग आहे. कोआला (ज्याचे प्रत्येक "हात" वर दोन विरोधाभासी अंगठे असतात आणि मानवी बोटांच्या ठशांसारखेच बोटांचे ठसे) सारख्या काही इतर पृष्ठवंशी प्राण्यांना त्यांच्या पुढच्या अंगावर पंजे ऐवजी "हात" असे वर्णन केले जाते. रॅकूनचे सहसा "हात" असे वर्णन केले जाते, जरी विरोधाभासी अंगठ्यांचा अभाव आहे.[1]

काही उत्क्रांतीवादी शरीरशास्त्रशास्त्रज्ञ हात हा शब्द सामान्यतः अग्रभागावरील अंकांच्या परिशिष्टाचा संदर्भ देण्यासाठी वापरतात-उदाहरणार्थ, पक्ष्यांच्या हाताच्या तीन अंकांमध्ये डायनासोरच्या हाताप्रमाणेच दोन अंकांचे समान समरूप नुकसान होते का या संदर्भात.[ २]

मानवी हातामध्ये साधारणपणे पाच अंक असतात: चार बोटे अधिक एक अंगठा;[3][4] याला अनेकदा एकत्रितपणे पाच बोटे म्हणून संबोधले जाते, तथापि, ज्यामध्ये अंगठ्याचा समावेश बोटांपैकी एक म्हणून केला जातो.[3][5][ ६] त्यात 27 हाडे आहेत, ज्यामध्ये सेसॅमॉइड हाडांचा समावेश नाही, ज्यांची संख्या लोकांमध्ये भिन्न असते, [7] त्यापैकी 14 बोटांच्या आणि अंगठ्याच्या फॅलेंजेस (प्रॉक्सिमल, इंटरमीडिएट आणि डिस्टल) असतात. मेटाकार्पल हाडे बोटांनी आणि मनगटाच्या कार्पल हाडांना जोडतात. प्रत्येक मानवी हातामध्ये पाच मेटाकार्पल्स [८] आणि आठ कार्पल हाडे असतात.

बोटांमध्ये शरीरातील मज्जातंतूंच्या टोकांचे काही घनदाट भाग असतात आणि ते स्पर्शिक अभिप्रायाचे सर्वात श्रीमंत स्त्रोत असतात. त्यांच्याकडे शरीराची सर्वात मोठी पोझिशनिंग क्षमता देखील आहे; अशा प्रकारे, स्पर्शाची भावना हातांशी घनिष्ठपणे संबंधित आहे. इतर जोडलेल्या अवयवांप्रमाणे (डोळे, पाय, पाय) प्रत्येक हात हा मेंदूच्या विरुद्ध गोलार्धाद्वारे प्रबळपणे नियंत्रित केला जातो, त्यामुळे हाताने - पेन्सिलने लिहिण्यासारख्या एकल-हाताच्या क्रियाकलापांसाठी पसंतीचा हात पर्याय, वैयक्तिक मेंदूच्या कार्याचे प्रतिबिंबित करतो.

मानवांमध्ये, हात शरीराची भाषा आणि सांकेतिक भाषेत महत्त्वपूर्ण कार्य करतात. त्याचप्रमाणे, दोन हातांचे दहा अंक आणि चार बोटांचे बारा फलांगे (अंगठ्याने स्पर्श करता येण्याजोगे) यांनी संख्या प्रणाली आणि गणना तंत्राला चालना दिली आहे.

मानवी हात

मानवी शरीरास दोन हात असतात.

Commons-logo.svg
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत: