व्यापारमाल

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
Tangible goods stacked in a warehouse

अर्थशास्त्रात, वस्तू ही अशी वस्तू आहे जी मानवी इच्छा पूर्ण करतात आणि उपयुक्तता प्रदान करतात, उदाहरणार्थ, समाधानकारक उत्पादन खरेदी करणाऱ्या ग्राहकाला. हस्तांतरित करण्यायोग्य वस्तू आणि हस्तांतरणीय नसलेल्या सेवांमध्ये एक सामान्य फरक केला जातो.

चांगले हे "आर्थिक चांगले" आहे जर ते लोकांसाठी उपयुक्त असेल परंतु त्याच्या मागणीच्या संदर्भात दुर्मिळ असेल जेणेकरून ते मिळविण्यासाठी मानवी प्रयत्नांची आवश्यकता असेल.[3] याउलट, हवेसारख्या मोफत वस्तूंचा नैसर्गिकरित्या मुबलक पुरवठा होतो आणि त्या मिळविण्यासाठी जाणीवपूर्वक प्रयत्न करण्याची गरज नाही. खाजगी वस्तू लोकांच्या मालकीच्या वस्तू आहेत, जसे की टेलिव्हिजन, लिव्हिंग रूमचे फर्निचर, पाकीट, सेल्युलर टेलिफोन, जवळजवळ कोणतीही वस्तू ज्याच्या मालकीची किंवा दररोज वापरली जाते जी अन्नाशी संबंधित नाही.

उपभोग्य वस्तू किंवा "अंतिम चांगली" ही कोणतीही वस्तू आहे जी दुसऱ्या वस्तूच्या उत्पादनात वापरण्याऐवजी शेवटी वापरली जाते. उदाहरणार्थ, मायक्रोवेव्ह ओव्हन किंवा सायकल जी ग्राहकाला विकली जाते ती अंतिम चांगली किंवा ग्राहकोपयोगी वस्तू आहे, परंतु त्या वस्तूंमध्ये वापरण्यासाठी विकले जाणारे घटक हे मध्यवर्ती वस्तू आहेत. उदाहरणार्थ, कापड किंवा ट्रान्झिस्टरचा वापर आणखी काही वस्तू बनवण्यासाठी केला जाऊ शकतो.

व्यावसायिक वस्तूंचा अर्थ मूर्त उत्पादने म्हणून केला जातो जो उत्पादित केला जातो आणि नंतर वाणिज्य उद्योगात वापरण्यासाठी पुरवठ्यासाठी उपलब्ध केला जातो. व्यावसायिक वस्तू ट्रॅक्टर, व्यावसायिक वाहने, मोबाईल स्ट्रक्चर्स, विमाने आणि छतावरील साहित्य असू शकतात. श्रेणी म्हणून व्यावसायिक आणि वैयक्तिक वस्तू खूप विस्तृत आहेत आणि एखादी व्यक्ती त्यांच्या घरात उठल्यापासून ते कामाच्या ठिकाणी येईपर्यंतच्या प्रवासादरम्यान जे काही पाहते त्या जवळजवळ सर्व गोष्टींचा त्यात समावेश होतो.

कमोडिटीज आर्थिक वस्तूंसाठी समानार्थी शब्द म्हणून वापरल्या जाऊ शकतात परंतु बऱ्याचदा ते विक्रीयोग्य कच्चा माल आणि प्राथमिक उत्पादनांचा संदर्भ घेतात.[4]

जरी सामान्य वस्तू मूर्त असल्या तरी, मालाचे काही वर्ग, जसे की माहिती, केवळ अमूर्त स्वरूप धारण करतात. उदाहरणार्थ, इतर वस्तूंमध्ये सफरचंद ही एक मूर्त वस्तू आहे, तर बातमी वस्तूंच्या अमूर्त वर्गाशी संबंधित आहे आणि ती केवळ प्रिंट किंवा टेलिव्हिजन सारख्या साधनाद्वारे समजली जाऊ शकते.

वस्तूंची उपयुक्तता आणि वैशिष्ट्ये[संपादन]

वस्तू प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे त्यांची उपयुक्तता वाढवू किंवा कमी करू शकतात आणि किरकोळ उपयोगिता असल्याचे वर्णन केले जाऊ शकते. काही गोष्टी उपयुक्त आहेत, परंतु मौद्रिक मूल्यासाठी पुरेशा दुर्मिळ नाहीत, जसे की पृथ्वीचे वातावरण, त्यांना 'मुक्त वस्तू' म्हणून संबोधले जाते.

सामान्य भाषेत, "वस्तू" हा नेहमीच अनेकवचनी शब्द असतो,[5][6] परंतु अर्थशास्त्रज्ञांनी मालाच्या एकाच वस्तूला "चांगला" असे संबोधले आहे.

अर्थशास्त्रात, वाईट हे चांगल्याच्या विरुद्ध आहे.[7] शेवटी, एखादी वस्तू चांगली आहे की वाईट हे प्रत्येक वैयक्तिक ग्राहकावर अवलंबून असते आणि म्हणूनच, सर्व वस्तू सर्व लोकांसाठी वस्तू नसतात.

मालाचे प्रकार[संपादन]

अर्थशास्त्रातील वस्तूंचे प्रकार. वस्तूंची विविधता त्यांच्या विशिष्ट वैशिष्ट्यांवर आधारित विविध श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यास परवानगी देते, जसे की मूर्तता आणि (ऑर्डिनल) सापेक्ष लवचिकता. सफरचंदासारखा मूर्त गुड हा अमूर्त गुड सारख्या माहितीपेक्षा वेगळा असतो कारण एखाद्या व्यक्तीला नंतरचे भौतिकरित्या धारण करणे अशक्य होते, तर आधीचे भौतिक जागा व्यापते. अमूर्त वस्तू सेवांपेक्षा भिन्न असतात त्या अंतिम (अमूर्त) वस्तू हस्तांतरणीय असतात आणि त्यांचा व्यापार केला जाऊ शकतो, तर सेवा करू शकत नाही.

किंमत लवचिकता देखील वस्तूंच्या प्रकारांमध्ये फरक करते. लवचिक वस्तू म्हणजे ज्यासाठी किमतीत तुलनेने लहान बदलामुळे प्रमाणामध्ये तुलनेने मोठा बदल होतो आणि त्यामुळे पर्यायी वस्तूंच्या कुटुंबाचा भाग असण्याची शक्यता असते; उदाहरणार्थ, पेनच्या किमती वाढल्या की, ग्राहक त्याऐवजी अधिक पेन्सिल खरेदी करू शकतात. इलेस्टिक गुड म्हणजे ज्यासाठी काही किंवा कोणतेही पर्याय नसतात, जसे की मोठ्या क्रीडा स्पर्धांची तिकिटे, [उद्धरण आवश्यक] प्रसिद्ध कलाकारांची मूळ कामे, [उद्धरण आवश्यक] आणि इन्सुलिन सारखे प्रिस्क्रिप्शन औषध. पूरक वस्तू सामान्यतः पर्यायी कुटुंबातील मालापेक्षा अधिक लवचिक असतात. उदाहरणार्थ, गोमांसाच्या किमतीत वाढ झाल्यामुळे मागणी केलेल्या गोमांसाचे प्रमाण कमी झाल्यास, बन्सच्या किमतीत कोणताही बदल न झाल्याने मागणी केलेल्या हॅम्बर्गर बन्सचे प्रमाण देखील कमी होण्याची शक्यता आहे. याचे कारण असे की हॅम्बर्गर बन्स आणि बीफ (पाश्चात्य संस्कृतीत) पूरक वस्तू आहेत. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की पूरक किंवा पर्याय मानल्या जाणाऱ्या वस्तू सापेक्ष असोसिएशन आहेत आणि व्हॅक्यूममध्ये समजल्या जाऊ नयेत. एखादी वस्तू ज्या प्रमाणात पर्यायी किंवा पूरक आहे ती आंतरिक वैशिष्ट्याऐवजी इतर वस्तूंशी असलेल्या त्याच्या नातेसंबंधावर अवलंबून असते आणि सहसंवाद आणि सहसंबंध यासारख्या सांख्यिकीय तंत्रांचा वापर करून मागणीची क्रॉस लवचिकता म्हणून मोजली जाऊ शकते.

वस्तूंचा व्यापार[संपादन]

वस्तू ग्राहकांना भौतिकरित्या वितरित करण्यास सक्षम आहेत. आर्थिक अमूर्त वस्तू केवळ माध्यमांद्वारे संग्रहित, वितरित आणि वापरल्या जाऊ शकतात.

वस्तू, मूर्त आणि अमूर्त अशा दोन्ही वस्तूंमध्ये उत्पादनाची मालकी ग्राहकांना हस्तांतरित करणे समाविष्ट असू शकते. सेवांमध्ये सामान्यतः सेवेच्या मालकीचे हस्तांतरण समाविष्ट नसते, परंतु सेवेच्या कालावधीत सेवा प्रदात्याद्वारे विकसित किंवा विक्री केलेल्या वस्तूंच्या मालकीचे हस्तांतरण समाविष्ट असू शकते. उदाहरणार्थ, स्टोरेज संबंधित वस्तूंची विक्री, ज्यामध्ये स्टोरेज शेड, स्टोरेज कंटेनर, स्टोरेज बिल्डिंग मूर्त म्हणून किंवा स्टोरेज पुरवठा जसे की बॉक्स, बबल रॅप, टेप, पिशव्या आणि यासारख्या उपभोग्य वस्तू असू शकतात किंवा ग्राहकांमध्ये वीज वितरित करणे हे आहे. इलेक्ट्रिक युटिलिटी कंपनीद्वारे प्रदान केलेली सेवा. ही सेवा केवळ विद्युत उर्जेच्या वापराद्वारे अनुभवली जाऊ शकते, जी विविध व्होल्टेजमध्ये उपलब्ध आहे आणि या प्रकरणात, इलेक्ट्रिक युटिलिटी कंपनीद्वारे उत्पादित केलेली आर्थिक वस्तू आहे. सेवा (म्हणजे, विद्युत उर्जेचे वितरण) ही एक प्रक्रिया आहे जी संपूर्णपणे विद्युत सेवा प्रदात्याच्या मालकीमध्ये राहते, वस्तू (म्हणजे, विद्युत ऊर्जा) ही मालकी हस्तांतरणाची वस्तू आहे. ग्राहक खरेदी करून विद्युत ऊर्जेचा मालक बनतो आणि इतर वस्तूंप्रमाणेच तो कोणत्याही कायदेशीर कारणांसाठी वापरू शकतो.


[१]

  1. ^ {{Bannock, Graham et al. (1997). Dictionary of Economics, Penguin Books. Milgate, Murray (1987), "goods and commodities," The New Palgrave: A Dictionary of Economics, v. 2, pp. 546–48. Includes historical and contemporary uses of the terms in economics. Vuaridel, R. (1968). Une définition des biens économiques. (A definition of economic goods). L'Année sociologique (1940/1948-), 19, 133-170. Stable JStor URL: [1]}}