विष्णुदास नामा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

नाथकालीन शके १५०२ (इ.स.१५८०) ते शके१५५१ (इ.स. १६३३)[१] [काळ सुसंगतता ?] एक मराठी कवि. यानें समग्र महाभारतावर रचना केलेली आहे. नामाशिंपी व नामाविष्णुदास अगदी निराळे होते पण पुष्कळांनीं ते एकच समजून बर्‍याच चुका केल्या आहेत. विष्णुदासाचे कांहीं अभंग नामदेवाच्या गाथेंत गैरसमजुतीमुळे पडले आहेत. उदा. शुकाख्यान. या आख्यानच्या शेवटच्या (३७०-७१) ओंव्यांमध्यें कवीचें नांव व काव्यसंपूर्णतेचा काल दिला आहे. मन्मथनामसंवत्सर पौष्यमासीं । सोमवार अमावास्येच्या दिवशी । पूर्णता आली ग्रंथासी. मन्मथनामसंवत्सराची पौष अमावस्या सोमवारीं शके १५१७ मध्यें पडते.[२] विष्णुदासांचा उल्लेख महिपतीनें मुक्तेश्वराबरोबर केला आहे. याच्या ओंव्या फार गोड व रसाळ आहेत. याच्या भारताची ओंवीसंख्या १८-२० हजार असावी.


विष्णुदासनामा (सोळावे शतक) हा एक मराठी कवी होता. त्याने महाभारताचे मराठी भाषेत पहिले भाषांतर केले. मराठी काव्याला त्यामुळे कलाटणी मिळाली. विष्णुदासनामा पंढरपूरचा होता असे मानले जातो. त्याचे काव्य गोव्याच्या परंपरांमध्येही लोकप्रिय आहे.

विष्णुदासनाम्याने लिहिलेल्या प्राकृत महाभारताच्या अठरा पर्वांची ओवीसंख्या सुमारे २०,००० आहे. महाभारताखेरीज विष्णुदासनाम्याने लिहिलेली अन्य स्फुट आख्याने :

  • अनंतव्रतकथा
  • उपमन्यूचे चरित्र
  • एकादशी माहात्म्य
  • कथाभारती
  • कृष्णकथा
  • गरुडाख्यान
  • चक्रव्यूहकथा
  • तुलसी आख्यान
  • नलोपाख्यान
  • नामदेवाची आदि
  • बुधबावणी
  • मुळकासुरवध
  • म्हाळसेनकथा
  • लवकुशाख्यान
  • शुकाख्यान
  • संतावळी आख्यान (कमळाकर ब्राह्मणांची कथा)
  • स्वर्गारोहणपर्व
  • हरिश्चंद्रपुराणकथा

याशिवाय विष्णुदासनाम्याचे पुढील ग्रंथ हस्तलिखित स्वरूपात आहेत :

  • अंगदशिष्टाई
  • अभंग
  • कपोताल्ह्यान
  • कामाईची आरती
  • चंद्रहास आख्यान
  • द्रौपदीस्वयंवर
  • सीतास्वयंवर, वगैरे.






संदर्भ[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.