Jump to content

वितरण (अर्थशास्त्र)

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

अर्थशास्त्रात, वितरण म्हणजे एकूण उत्पादन, उत्पन्न किंवा संपत्ती व्यक्तींमध्ये किंवा उत्पादनाच्या घटकांमध्ये (जसे की श्रम, जमीन आणि भांडवल) वितरीत केली जाते. सामान्य सिद्धांतात आणि उदाहरणार्थ यू.एस. राष्ट्रीय उत्पन्न आणि उत्पादन खाती, आउटपुटचे प्रत्येक युनिट उत्पन्नाच्या एककाशी संबंधित असते. राष्ट्रीय खात्यांचा एक वापर म्हणजे घटक उत्पन्नाचे वर्गीकरण करणे आणि राष्ट्रीय उत्पन्नाप्रमाणे त्यांचे संबंधित समभाग मोजणे. परंतु, जेथे व्यक्ती किंवा कुटुंबांच्या उत्पन्नावर लक्ष केंद्रित केले जाते, तेथे राष्ट्रीय खाती किंवा इतर डेटा स्रोतांचे समायोजन वारंवार वापरले जाते. येथे, व्याज बहुतेक वेळा कुटुंबांच्या वरच्या (किंवा खालच्या) x टक्के, पुढील x टक्के, आणि पुढे (समान अंतराच्या कट पॉइंट्सद्वारे परिभाषित केलेले, क्विंटाइल्स म्हणा) उत्पन्नाच्या अंशावर आणि प्रभावित होऊ शकणाऱ्या घटकांवर असते. ते (जागतिकीकरण, कर धोरण, तंत्रज्ञान इ.).

वर्णनात्मक, सैद्धांतिक, वैज्ञानिक आणि कल्याणकारी उपयोग[संपादन]

उत्पन्नाचे वितरण अर्थव्यवस्थेच्या संभाव्य निरीक्षण करण्यायोग्य घटकाचे वर्णन करू शकते. हे उत्पन्नाचे वितरण स्पष्ट करणारे सिद्धांत तपासण्यासाठी इनपुट म्हणून वापरले गेले आहे, उदाहरणार्थ मानवी भांडवल सिद्धांत आणि आर्थिक भेदभाव सिद्धांत (बेकर, 1993, 1971).

कल्याणकारी अर्थशास्त्रात, व्यवहार्य आउटपुट शक्यतांचा स्तर सामान्यतः त्या उत्पादन शक्यतांच्या उत्पन्नाच्या वितरणापासून वेगळे केला जातो. परंतु सामाजिक कल्याणाच्या औपचारिक सिद्धांतामध्ये, उत्पन्न आणि आउटपुटच्या व्यवहार्य वितरणातून निवडीचे नियम हे सामान्यतेच्या उच्च पातळीवर मानक अर्थशास्त्राचे प्रतिनिधित्व करण्याचा एक मार्ग आहे.

निओक्लासिकल वितरण सिद्धांत[संपादन]

नवशास्त्रीय अर्थशास्त्रात, उत्पादनाच्या प्रत्येक घटकाचा पुरवठा आणि मागणी समतोल उत्पादन, उत्पन्न आणि उत्पन्न वितरण निर्धारित करण्यासाठी घटक बाजारांमध्ये परस्परसंवाद करतात. घटकांची मागणी आउटपुट मार्केटमध्ये त्या घटकाचा किरकोळ-उत्पादकता संबंध समाविष्ट करते.[3][4][5][6] विश्लेषण केवळ भांडवल आणि जमीनच नाही तर श्रमिक बाजारातील उत्पन्नाच्या वितरणाला लागू होते.[7]

नियोक्लासिकल ग्रोथ मॉडेल तांत्रिक बदल आणि भांडवली साठा आणि श्रमशक्तीच्या आकारमानात बदलांसह कालांतराने समष्टि आर्थिक स्तरावर स्पर्धात्मक बाजारपेठांमध्ये भांडवल आणि श्रम यांच्यातील उत्पन्नाचे वितरण कसे निश्चित केले जाते याचे एक लेखांकन प्रदान करते.[8] मानवी भांडवल आणि भौतिक भांडवल आणि सामाजिक भांडवल आणि वैयक्तिक भांडवल यांच्यातील फरकाच्या अलीकडील घडामोडींनी वितरणाचे विश्लेषण अधिक गहन केले आहे.

आकडेवारी[संपादन]

विल्फ्रेडो पॅरेटोने उत्पन्नाचे वितरण पॉवर-कायद्याद्वारे वर्णन केले जाऊ शकते असा प्रस्ताव दिला: याला आता पॅरेटो वितरण म्हणतात.