राग रायसा कानडा
राग रायसा कानडा (किंवा राग रायसा) हा हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत शैलीतील कानडा अंगाचा एक दुर्मिळ आणि प्राचीन राग आहे. हा राग प्रामुख्याने काफी थाटात मोडतो. यात दरबारी कानडा आणि शहाणा कानडा या रागांच्या छटा पाहायला मिळतात.[१]
संक्षिप्त माहिती
[संपादन]| थाट | काफी थाट |
| जाती | षाडव - संपूर्ण (आरोहात ६, अवरोहात ७ स्वर) |
| वादी स्वर | पंचम (प) |
| संवादी स्वर | षडज (सा) |
| वर्ज्य स्वर | आरोहात कोमल गांधार (ग) वर्ज्य किंवा वक्र |
| स्वर | गांधार (ग) आणि निशाद (नि) कोमल; बाकी सर्व स्वर शुद्ध |
| गायन वेळ | रात्रीचा दुसरा प्रहर |
| समप्रकृती राग | दरबारी कानडा, शहाणा कानडा |
स्वर आणि स्वरूप
[संपादन]- आरोह: सा रे म प, नि (कोमल) ध नि (कोमल) सां (S R m P, n D n S')
- अवरोह: सां नि (कोमल) ध प, म प, (ग कोमल) म, रे सा (S' n D P, m P, (g) m, R S)[२]
- पकड / मुख्य अंग: ,नि (कोमल) सा रे म प, (ग कोमल) म रे सा (,n S R m P, (g) m R S)
वैशिष्ट्ये
[संपादन]१. कानडा अंग: या रागात कानडा अंगाची मुख्य ओळख असणारी गंभीर मींड '(ग कोमल) म रे सा' अतिशय स्पष्टपणे दाखवली जाते. २. धैवत आणि निशादाचा प्रयोग: आरोहात आणि अवरोहात धैवताचा (ध) वापर वैशिष्ट्यपूर्ण वक्र पद्धतीने केला जातो, ज्यामुळे हा राग दरबारी कानडा पेक्षा वेगळा आणि चपळ भासतो.[३] ३. गंभीर प्रकृती: या रागाची प्रकृती काहीशी गंभीर असून तो मंद्र आणि मध्य सप्तकात विशेष खुलतो.
संदर्भ
[संपादन]- ↑ Bhatkhande, Vishnu Narayan. Kramik Pustak Malika, Part 5 [क्रमिक पुस्तक मालिका, भाग ५] (हिंदी भाषेत). Hathras: Sangeet Karyalaya.
- ↑ Patwardhan, Vinayakrao. Raga Vigyan, Part 6 [राग विज्ञान, भाग ६]. Pune: Sangeet Gaurav Granthmala.
- ↑ Deshpande, Vamanrao (1973). Indian Musical Traditions [भारतीय संगीत परंपरा] (इंग्रजी भाषेत). Mumbai: Popular Prakashan.