फल (गणित)

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
कार्टेशी प्रतलावरील आलेखाच्या स्वरूपात दर्शवलेले फलाचे स्वरूप : यात आडव्या अक्षावर x हे निविष्टी असलेले स्वचल परिमाण असून उभ्या अक्षावर त्याची f(x) ही फलनिष्पत्ती दर्शवली आहे. तांबड्या रेघेने दर्शवलेला आलेख f हे फल दर्शवतो.

गणितामध्ये फल[१][२] (मराठी नामभेद: फलन ; इंग्लिश: Function, फंक्शन) म्हणजे दोन परिमाणांमधील परस्परसंबंध दर्शवणारे समीकरण होय. यात एक परिमाण, ज्यास चल असे म्हणतात, दुसऱ्या परिमाणाचे, ज्यास परचल असे म्हणतात, फल असते. गणिती सूत्रांमध्ये मांडताना, x हे चल परिमाण निविष्टी असलेल्या f या फलाची निष्पत्ती f(x) या चिन्हाद्वारे लिहिली जाते. फलाची ही निष्पत्ती y हे परचल परिमाण मानल्यास, चल व परचल परिमाणांतील फलाच्या स्वरूपातला परस्परसंबंध खालील सूत्राद्वारे मांडला जातो :

उदाहरणे[संपादन]

हे ऋणेतर वास्तव संख्यांवरून त्रिमित अवकाशात, म्हणजेच : मधे जाणारे फल आहे. लिहताना, हे फल आहे असे लिहतात. येथे हे फल आहे, चल, आणि हे परचल. ला ची ला असणारी किंमत असेही म्हणतात.

समजा, t या वेळेस या बिंदूचे अवकाशातील स्थान असल्यास, वरील फलाचे सूत्र

वा

असे लिहता येते. फलनाकरिता नेहमीच एखादे सूत्र असेल, असे नाही.

संदर्भ व नोंदी[संपादन]

  1. (इ.स. १९९७) गणितशास्त्र परिभाषा कोश. भाषा संचालनालय, महाराष्ट्र शासन, पृ. ११३. (मराठी मजकूर) 
  2. (इ.स. १९६९) परांजपे,गो.रा.: वैज्ञानिक पारिभाषिक संज्ञा. महाराष्ट्र राज्य साहित्य-संस्कृति मंडळ, पृ. १२०. (मराठी मजकूर) 


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.