जनार्दन वाघमारे
जनार्दन माधवराव वाघमारे
| लिंग | पुरूष  |
|---|---|
| नागरिकत्व | भारत, ब्रिटिश भारत, भारतीय अधिराज्य |
| दिलेले नाव | Janardan |
| आडनाव | Waghmare |
| जन्म तारीख | ११ नोव्हेंबर 1934 |
| मृत्यू तारीख | २ मार्च 2026 |
| लेखनाची भाषा | मराठी |
| व्यवसाय | राजकारणी, लेखक |
| पद | राज्यसभा सदस्य |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ |
| राजकीय पक्षाचा सभासद | राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |
डॉ. जनार्दन माधवराव वाघमारे (११ नोव्हेंबर, १९३४ - २ मार्च, २०२६) हे एक भारतीय राजकारणी आणि शिक्षणतज्ज्ञ होते. त्यांनी महाराष्ट्रातून राज्यसभेत खासदार म्हणून काम केले.[१] ते लातूर नगरपरिषदेचे अध्यक्ष देखील होते.[२]
वाघमारे हे नांदेड येथील स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू आणि लातूर येथील राजर्षी शाहू महाविद्यालयाचे प्राचार्य पदी काही काळ कार्यरत होते.[१] मराठवाड्यातील विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षांमध्ये उच्च स्थान मिळवून देणाऱ्या प्रसिद्ध लातूर पॅटर्न शैलीचे शिल्पकार म्हणून देखील ते ओळखले जात होते.[३]
२०२२ मध्ये, वाघमारे यांना शिक्षण क्षेत्रातील त्यांच्या कार्यासाठी शाहू पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. [३][४]
वाघमारे यांचे २ मार्च २०२६ रोजी वयाच्या ९१ व्या वर्षी लातूर येथे निधन झाले.[५]
कारकिर्द
[संपादन]इंग्रजीमध्ये व्याख्याता म्हणून
[संपादन]- शिव औरंगाबाद, उमरगा (जि. धाराशिव) (१९५९-६२)
- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर महाविद्यालय, औरंगाबाद (1962-64)
- देवगिरी कॉलेज, औरंगाबाद (१९६४-७०)
प्राचार्य म्हणून
[संपादन]- राजर्षी शाहू महाविद्यालय, लातूर (1970-94)
कुलगुरू म्हणून
[संपादन]- स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेड (1994-1999)
राज्यसभेचे सदस्य
[संपादन]- राज्यसभेचे सदस्य (२००८-२०१४) आणि राज्यसभेत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मुख्य प्रतोद
- संसदीय समितीची कामे
- कृषी संसदीय स्थायी समिती.
- मानव संसाधन विकास (HRD) वरील संसदीय स्थायी समिती.
- परराष्ट्र मंत्रालयासाठी सल्लागार समिती.
- संरक्षण मंत्रालयासाठी सल्लागार समिती.
- नीतिमत्ता समिती (दोनदा)
- गौण कायदे समिती.
- संसद सदस्य लोकल एरिया डेव्हलपमेंट स्कीम (MPLAD) वरील समिती
- छळ प्रतिबंधक विधेयक, २०१० वरील निवड समिती
- गौण कायदे समिती
- सार्वजनिक उपक्रम समिती.
- लोकसंख्या आणि सार्वजनिक आरोग्यावरील संसदीय मंच.
- आपत्ती व्यवस्थापनावरील संसदीय मंच.
- हिंदी सल्लागार समिती (कृषी मंत्रालय, भारत सरकार, नवी दिल्ली)
- भारत-जपान संसदीय मैत्री गट
- भारत-इराक संसदीय मैत्री गट
- नॉर्थ-ईस्टर्न हिल युनिव्हर्सिटी कोर्ट, शिलाँग (मेघालय)
- इंडियन मेरीटाईम युनिव्हर्सिटी, चेन्नईचे न्यायालय
वाघमारे यांचे प्रकाशित साहित्य
[संपादन]डॉ. जनार्दन माधवराव वाघमारे यांनी मराठी आणि इंग्लिश अशा दोन्ही भाषेत लेखन केले आहे.
वैचारिक
[संपादन]- ‘अमेरिकन नीग्रो : साहित्य आणि संस्कृती’ (१९७८) हा पहिला अमेरिकन नीग्रोंचे विवेचन करणारा ग्रंथ.
- ‘आजचे शिक्षण : स्वप्न आणि वास्तव’ (१९९३)
- चिंतन एका कुलगुरूचे’ (१९९९)
- ‘चिंतनयात्रा’ (२००४)
- ‘दलित साहित्याची वैचारिक पार्श्वभूमी’ (२०१३)
- ‘परिवर्तन : संकल्पना, वेध आणि वास्तव’ (१९९९)
- ‘प्राथमिक शिक्षण : यशापयश आणि भवितव्य’ (१९८२)
- ‘बदलते शिक्षण : स्वरूप आणि समस्या’ (२००९)
- ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि जातिअंताचा लढा’ (१९९०)
- ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे क्रांतिकारक शैक्षणिक विचार आणि कार्य’ (२०१५)
- ‘महाराष्ट्रातील राजकारण व समाजकारण’ (१९८०)
- ‘माझे मूळ : माझे कूळ’ (२०१५)
- ‘लोकशाही आणि शिक्षण’ (२०१२)
- ‘विमर्श’ (२०१५)
- ‘विचारमुद्रा’ (२०११)
- ‘शरद पवार : व्यक्तित्व, कर्तृत्त्व आणि नेतृत्व’ (२०१६)
- ‘शिक्षण : समाज परिवर्तन व राष्ट्रीय विकास’ (१९८४)
- ‘संपादन : कर्तृत्त्वाचा सह्याद्री’ (२०१३)
- ‘साहित्यचिंतन’ (१९९६)
- ‘स्वातंत्र्य : एक चिंतन’(२०१६)
- 'हाक आणि आक्रोश’ (१९८४)
प्रवासवर्णन
[संपादन]- ‘ज्ञान - विज्ञानाच्या देशात’ (२००५)
कादंबरी
[संपादन]- ‘बखर एका खेड्याची’ (२००५)
आत्मचरित्रात्मक कादंबरी
[संपादन]- ‘चिंतन एका नगराध्यक्षाचे’ (२००६)
- ‘मूठभर माती’ (२००६)
व्यक्तिचित्रणे
[संपादन]- ‘जीवनरेखा’ (२००?)
- मला माहित असलेले शरद पवार (संपदित, नऊ सहलेखक)
- ‘व्यक्तित्व आणि कर्तृत्त्व’ (२०१५)
- ‘व्यक्तिवलये’ (२००५)
- ‘स्वामी दयानंद सरस्वती : विचार, कार्य व कर्तृत्त्व’ (२०१०)
ललित लेखसंग्रह
[संपादन]- बखर एका खेड्याची
- ‘मंथन’ (२०१०)
- ‘मातीवरच्या ओळी’ (२०१०)
- यमुनेचे पाणी
- राज्यसभेतील सहा वर्षे (२००८ ते २०१४)
- ‘सहजीवन’ (२०१२)
अनुवादित ग्रंथ
[संपादन]- ‘एक शिक्षाविद् का चिंतन’ (१९९९)
- ‘ध्यास परिवर्तनाचा’ (२०११) हा गौरवग्रंथ
- ‘महर्षि दयानन्द सरस्वती : विचार, कार्य और कृतित्व’ (२०१२)
- ‘दलित साहित्य की वैचारिक पृष्ठभूमि’ (२०१३)
- ‘समाज परिवर्तन कि दिशाएँ’ (हिंदी, १९९५)
- ‘संवाद’ (२००६) : हा आकाशवाणीवरचा भाषणसंग्रह
- ‘साहित्यचिंतन’ (२०१६)
इंग्लिश साहित्य
[संपादन]- ‘My Days In Parliament’ (२०१७)
- ‘The Horizons And Beyond’ (२००६)
- ‘The Quest for Black Identity’ (२००२)
- ‘Sharad Pawar : A Profile in Leadership’ (२००९)
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 "Rajya Sabha profile". Government of India. 7 October 2012 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 7 July 2010 रोजी पाहिले.
- ↑ Date, Vidyadhar (December 24, 2001). "Former V-C wants to clean up mess in Latur". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). 8 July 2022 रोजी पाहिले.
- 1 2 "Educationist Waghmare To Be Conferred Shahu Puraskar". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). Kolhapur. June 16, 2022. 8 July 2022 रोजी पाहिले.
- ↑ "समाजाभिमुख साहित्यिक". Maharashtra Times. 17 June 2022. 8 July 2022 रोजी पाहिले.
- ↑ "Maharashtra: Former parliamentarian and academician Janardan Waghmare dies". The Hindu (इंग्रजी भाषेत). 2026-03-02. ISSN 0971-751X. 2026-03-02 रोजी पाहिले.