चिकित्सक

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

एक चिकित्सक, वैद्यकीय व्यवसायी, वैद्यकीय डॉक्टर किंवा फक्त डॉक्टर, हा एक आरोग्य व्यावसायिक आहे जो औषधाचा सराव करतो, जो अभ्यास, निदान, रोगनिदान आणि उपचाराद्वारे आरोग्याचा प्रचार, देखभाल किंवा पुनर्संचयित करण्याशी संबंधित असतो ., दुखापत आणि इतर शारीरिक आणि मानसिक दुर्बलता. वैद्य त्यांचा सराव काही विशिष्ट रोग श्रेणी, रूग्णांचे प्रकार आणि उपचार पद्धतींवर केंद्रित करू शकतात— विशेष म्हणून ओळखले जाते—किंवा ते व्यक्ती, कुटुंबे आणि समुदायांना सतत आणि सर्वसमावेशक वैद्यकीय सेवेची तरतूद करण्याची जबाबदारी स्वीकारू शकतात— सामान्य प्रथा म्हणून ओळखले जाते. वैद्यकीय सरावासाठी शैक्षणिक विषयांचे तपशीलवार ज्ञान आवश्यक आहे, जसे की शरीरशास्त्र आणि शरीरशास्त्र, अंतर्निहित रोग आणि त्यांचे उपचार- वैद्यकशास्त्र -तसेच त्याच्या लागू सरावात -वैद्यकशास्त्राची कला किंवा हस्तकला.

डॉक्टरांची भूमिका आणि शब्दाचा अर्थ या दोन्ही गोष्टी जगभरात बदलतात. पदवी आणि इतर पात्रता मोठ्या प्रमाणात बदलतात, परंतु काही सामान्य घटक आहेत, जसे की वैद्यकीय नैतिकतेसाठी डॉक्टरांनी त्यांच्या रूग्णांसाठी विचार, सहानुभूती आणि परोपकार दाखवणे आवश्यक आहे.

आधुनिक अर्थ[संपादन]

अंतर्गत औषधांमध्ये विशेषज्ञ[संपादन]

जगभरात फिजिशियन हा शब्द अंतर्गत औषधातील तज्ञ किंवा त्याच्या अनेक उप-विशेषांपैकी एक (विशेषतः शस्त्रक्रियेतील तज्ञाच्या विरूद्ध) असा आहे. फिजिशियनचा हा अर्थ सर्जनच्या कार्यपद्धतींऐवजी औषधे किंवा औषधोपचारांद्वारे उपचारांमध्ये कौशल्याची भावना व्यक्त करतो.

ही संज्ञा इंग्रजीमध्ये किमान नऊशे वर्षे जुनी आहे: चिकित्सक आणि शल्यचिकित्सक एकेकाळी स्वतंत्र व्यवसायाचे सदस्य होते आणि पारंपारिकपणे प्रतिस्पर्धी होते. शॉर्टर ऑक्सफर्ड इंग्लिश डिक्शनरी, तिसरी आवृत्ती, 1400च्या सुरुवातीपासूनच हा विरोधाभास बनवणारे एक मध्य इंग्रजी कोटेशन देते: "हे प्रभु, एक सरुगियन आणि फिजिशियन यांच्यात इतका फरक काय आहे."

हेन्री VIII ने 1518 मध्ये लंडन रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियनला एक सनद दिली. 1540 पर्यंत त्यांनी कंपनी ऑफ बार्बर-सर्जन ( रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जनचे पूर्वज) यांना स्वतंत्र सनद दिली. त्याच वर्षी, इंग्रज राजाने केंब्रिज विद्यापीठात भौतिकशास्त्राचे रेगियस प्रोफेसरशिप स्थापन केले. नवीन विद्यापीठे कदाचित अशा शैक्षणिक व्यक्तीचे अंतर्गत औषधाचे प्राध्यापक म्हणून वर्णन करतील. म्हणून, 16 व्या शतकात, भौतिकशास्त्राचा अर्थ आता अंतर्गत औषध काय करते.

सध्या, युनायटेड स्टेट्समधील तज्ञ डॉक्टरांचे इंटर्निस्ट म्हणून वर्णन केले जाऊ शकते. हॉस्पिटलिस्ट हा आणखी एक शब्द 1996 मध्ये सादर करण्यात आला, अंतर्गत औषधांमधील यूएस तज्ञांचे वर्णन करण्यासाठी जे मोठ्या प्रमाणावर किंवा केवळ रुग्णालयात काम करतात. अशा 'हॉस्पिटलिस्ट' आता सर्व यूएस जनरल इंटर्निस्टपैकी सुमारे 19% आहेत, ज्यांना कॉमनवेल्थ देशांमध्ये सामान्य चिकित्सक म्हटले जाते.

हा मूळ वापर, सर्जनपेक्षा वेगळा, युनायटेड किंगडम आणि इतर कॉमनवेल्थ देशांसह (जसे की ऑस्ट्रेलिया, बांगलादेश, भारत, न्यू झीलंड, पाकिस्तान, दक्षिण आफ्रिका, श्रीलंका आणि झिम्बाब्वे ) जगामध्ये सामान्य आहे. ब्राझील, हाँगकाँग, इंडोनेशिया, जपान, आयर्लंड, आणि तैवान सारख्या वैविध्यपूर्ण ठिकाणी. अशा ठिकाणी, अधिक सामान्य इंग्रजी संज्ञा डॉक्टर किंवा वैद्यकीय व्यवसायी प्रचलित आहेत, कोणत्याही वैद्यक व्यवसायाचे वर्णन करतात (ज्याला अमेरिकन बहुधा डॉक्टर म्हणेल, व्यापक अर्थाने). कॉमनवेल्थ देशांमध्ये, तज्ञ बालरोगतज्ञ आणि वृद्धारोगतज्ञांचे देखील विशेषज्ञ चिकित्सक म्हणून वर्णन केले जाते ज्यांनी अवयव प्रणाली ऐवजी रुग्णाच्या वयानुसार उप-विशेषज्ञ केले आहेत.

फिजिशियन आणि सर्जन[संपादन]

जगभरात, "वैद्य आणि शल्यचिकित्सक" या संयुक्‍त शब्दाचा वापर एकतर सामान्य प्रॅक्टिशनर किंवा वैद्यक व्‍यवसाय करणाऱ्याचे वर्णन करण्‍यासाठी केला जातो. हा वापर अजूनही चिकित्सकाचा मूळ अर्थ दर्शवितो आणि चिकित्सक, भौतिकशास्त्राचा अभ्यासक आणि सर्जन यामधील जुना फरक जपतो. युनायटेड स्टेट्समधील राज्य वैद्यकीय मंडळांद्वारे आणि कॅनेडियन प्रांतांमधील समतुल्य संस्थांद्वारे, कोणत्याही वैद्यकीय व्यावसायिकाचे वर्णन करण्यासाठी हा शब्द वापरला जाऊ शकतो.

शिक्षण आणि प्रशिक्षण[संपादन]

सर्व वैद्यकीय व्यवसायी[संपादन]

सर्व विकसित देशांमध्ये, प्रवेश-स्तरीय वैद्यकीय शिक्षण कार्यक्रम हे तृतीय -स्तरीय अभ्यासक्रम आहेत, जे विद्यापीठाशी संलग्न असलेल्या वैद्यकीय शाळेत घेतले जातात. अधिकार क्षेत्र आणि विद्यापीठावर अवलंबून, प्रवेश थेट माध्यमिक शाळेतून होऊ शकतो किंवा पूर्व-आवश्यक पदवीपूर्व शिक्षण आवश्यक आहे. पूर्वी पूर्ण होण्यासाठी साधारणपणे पाच किंवा सहा वर्षे लागतात. ज्या कार्यक्रमांना पूर्वीचे पदवीपूर्व शिक्षण आवश्यक असते (सामान्यत: तीन किंवा चार वर्षांची पदवी, अनेकदा विज्ञानात) त्यांची लांबी साधारणपणे चार किंवा पाच वर्षे असते. म्हणून, अधिकारक्षेत्र आणि विद्यापीठाच्या आधारावर मूलभूत वैद्यकीय पदवी मिळविण्यास साधारणपणे पाच ते आठ वर्षे लागू शकतात.

प्रवेश-स्तरीय प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर, नवीन पदवीधर वैद्यकीय व्यावसायिकांना पूर्ण नोंदणी मंजूर होण्यापूर्वी, विशेषतः एक किंवा दोन वर्षे पर्यवेक्षित सराव करणे आवश्यक असते. याला " इंटर्नशिप ", यूके मधील "फाउंडेशन" वर्षे किंवा "सशर्त नोंदणी" म्हणून संबोधले जाऊ शकते. युनायटेड स्टेट्ससह काही अधिकारक्षेत्रांना सरावासाठी निवासस्थानांची आवश्यकता असते.

वैद्यकीय व्यवसायी ज्या विद्यापीठातून पदवी प्राप्त करतात त्या विद्यापीठासाठी विशिष्ट वैद्यकीय पदवी धारण करतात. ही पदवी वैद्यकीय व्यावसायिकाला त्या विशिष्ट देशाच्या कायद्यांतर्गत परवानाधारक किंवा नोंदणीकृत होण्यासाठी पात्र ठरते आणि काहीवेळा अनेक देशांच्या, इंटर्नशिप किंवा सशर्त नोंदणीसाठी आवश्यकतेनुसार.

अंतर्गत औषधांमध्ये विशेषज्ञ[संपादन]

एंट्री लेव्हल ट्रेनिंग पूर्ण झाल्यानंतर किंवा त्याआधीही स्पेशॅलिटी ट्रेनिंग लगेच सुरू होते. इतर अधिकारक्षेत्रांमध्ये, कनिष्ठ वैद्यकीय डॉक्टरांनी स्पेशलायझेशन सुरू करण्यापूर्वी एक किंवा अधिक वर्षांसाठी जनरलिस्ट (अन-स्ट्रीम केलेले) प्रशिक्षण घेणे आवश्यक आहे. म्हणून, अधिकारक्षेत्रावर अवलंबून, एक विशेषज्ञ चिकित्सक (इंटर्निस्ट) मूलभूत वैद्यकीय प्रशिक्षण सुरू केल्यानंतर बारा किंवा त्याहून अधिक वर्षांपर्यंत - मूलभूत वैद्यकीय पात्रता मिळविण्यासाठी विद्यापीठात पाच ते आठ वर्षे, आणि आणखी नऊ वर्षांपर्यंत तज्ञ म्हणून मान्यता प्राप्त करत नाही. एक विशेषज्ञ होण्यासाठी वर्षे.