गारगोटी (कोल्हापूर)
गारगोटी कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक महत्त्वाचे शहर आणि तालुक्याचे ठिकाण आहे.गारगोटी शहराची लोकसंख्या १५ हाजार इतकी आहे. हे शहर कोल्हापूरपासुन ५५ किमी तर किल्ले भूदरगडपासून १० कि.मी अंतरावर आहे . रांगणा किल्ला येथून जवळ आहे.
वैशिष्ट्ये
[संपादन]गारगोटी हे कोल्हापूर जिल्ह्यातील भुदरगड तालुक्याचे मुख्यालय आहे. शहर हे तालुक्याचे प्रशासकीय, शैक्षणिक, व्यापारी आणि वाहतूक केंद्र म्हणून कार्य करते. कोल्हापूर, गडहिंग्लज, राधानगरी, आजरा तसेच परिसरातील गावांशी गारगोटीचे रस्तेमार्गे संपर्क आहेत.
वाहतूक
[संपादन]गारगोटी येथे महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाचे (एसटी) बसस्थानक आहे. येथून कोल्हापूर, गडहिंग्लज, राधानगरी, आजरा आणि इतर शहरांसाठी बससेवा उपलब्ध आहे.
हुतात्मा चौक
[संपादन]गारगोटीतील हुतात्मा चौक हा स्थानिक ऐतिहासिक महत्त्वाचा परिसर मानला जातो. स्थानिक परंपरेनुसार, ब्रिटिश काळात क्रांतिकारकांनी सरकारी खजिना हस्तगत करण्याचा प्रयत्न केला असता काही क्रांतिकारकांना वीरमरण आले. त्यांच्या स्मरणार्थ या ठिकाणास "हुतात्मा चौक" असे नाव देण्यात आल्याचे सांगितले जाते. या माहितीसाठी स्वतंत्र ऐतिहासिक संदर्भ आवश्यक आहेत.
धार्मिक स्थळे
[संपादन]गारगोटी परिसरातील सोनारे येथे नदीकाठी मुळे महाराजांचे मंदिर आहे. स्थानिक श्रद्धेनुसार, मुळे महाराज यांना आदमापूर येथील संत बाळूमामा गुरू मानले जाते. गारगोटीजवळील शेंगाव येथे दत्त मंदिर असून ते परिसरातील धार्मिक स्थळांपैकी एक आहे.
पर्यटन
[संपादन]गारगोटीपासून अल्प अंतरावर भुदरगड किल्ला आहे. इतिहासकारांच्या मते या किल्ल्याची उभारणी चालुक्य राजवटीच्या काळात झाली असावी. पुढे छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला स्वराज्यात समाविष्ट केला. तसेच गारगोटी परिसरातील पाल हे नैसर्गिक परिसरासाठी ओळखले जाणारे ठिकाण आहे.
महत्त्व
[संपादन]गारगोटी हे भुदरगड तालुक्यातील प्रशासकीय, शैक्षणिक आणि व्यापारी केंद्र म्हणून विकसित झाले आहे. शहरातून परिसरातील गावांना शिक्षण, आरोग्य, वाहतूक, व्यापार आणि विविध शासकीय सेवा उपलब्ध होतात.