यंत्रमानव

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

मानवासारखे दिसणारे व हालचाल करणारे यंत्र म्हणजे यंत्रमानव अशी ढोबळ व्याख्या केली जाते. हा मानव-यंत्रअभियांत्रिकी शाखेतील अभ्यासाचा भाग आहे. मानवाप्रमाणे हालचाली करणारा यंत्रमानव रोजच्या व्यवहारात वापर करण्याच्या हेतूने बनवला जातो. यंत्रमानव चालवण्यासाठी आज्ञावली त्याला आधी द्यावी लागते. जेथे मानवाला जाता येत नाही अशा ठिकाणी यंत्रमानव पाठवता येण्याचे प्रयत्न सुरू असतात. यात अजून म्हणावे तसे यश मिळालेले नाही कारण मानवाची उभी राहून चालण्याची विकसीत कौशल्ये यंत्रमानवात आणणे कठीण आहे. मानवासारखे चालणारे पाय बनवणे अवघड आहे. तोल सांभाळू शकणारा यंत्रमानव बनवण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. मानव आपल्या शरीराची पुढची हालचाल ओळखून त्याप्रमाणे शरीराचे गुरुत्व मध्य बदलू शकतो. ते यंत्रमानवास जमत नाही. कृत्रिम स्नायू त्यात बसवण्याचे प्रयत्नही सुरू आहेत.

स्वरूप[संपादन]

यात डोळ्यांच्या जागी दोन कॅमेरे बसवले जातात. हे कॅमेरे संगणकाशी जोडलेले असतात. तसेच यामध्ये मायक्रोफोन बसवलेले असतात. त्यांचा वापर करून असिमो यंत्रमानव दिलेल्या ठराविक आज्ञांना उत्तरे देऊ शकतो. तसेच आवाज कोठून आला आहे त्याचे ज्ञानही त्याला होऊ शकते.

बुद्धीमत्ता[संपादन]

यंत्रमानवाला आज्ञावली प्रमाणे बुद्धीमत्ता असते. थोडक्यात यंत्रांची बुद्धिमत्ता म्हणजे मनुष्याने तयार केलेल्या आज्ञावल्या असतात. परंतु नवीन आंतरजाला जोडलेले यंत्रमानव आपली माहिती स्वत:च शोधतील असे विकसित होत आहेत. तसेच आज्ञावली लिहिणाऱ्या आज्ञवल्याही निर्माण होत आहेत. त्यामुळे यंत्रमानवाला आवशयक असलेल्या आज्ञवल्या आपोआप विकसित होत जातील अशी शक्यता आहे. ही बुद्धीमत्ता वापरून लढाई करणारे यंत्रमानव सैनिक विकसित करण्याचा प्रयत्न देशोदेशीचे संरक्षण विभाग व प्रयोगशाळा करत आहेत. यामुळे मानवरहित युद्ध यंत्रणा विकसित होऊ शकेल. हे स्वत: प्रगती करत नाहीत कारण प्रगतीसाठी तर्क आणि उस्फुर्तता या दोन्ही गोष्टी आवश्यक असतात. त्या यंत्रात नसतात. तसेच यंत्रमानवाला स्वत्वाची जाणीव नसते.

नियमावली[संपादन]

असिमोव्ह या शास्त्रज्ञाने यंत्रमानवांना मानव जातीच्या अधिपत्याखाली ठेवणाऱ्य तीन नियमांची रचना केली. हे नियम असे:

  • यंत्रमानव माणसाला इजा करू शकत नाहीत किंवा स्वतः तटस्थ राहून माणसाला इजा होताना पाहूही शकत नाहीत.
  • यंत्रमानव माणसाची प्रत्येक आज्ञा पाळतात.
  • वरील दोन्ही नियम पाळून यंत्रमानव स्वतःच्या सुरक्षेची काळजी घेतात.

पुस्तके[संपादन]

  • यंत्रमानव व कृत्रिम बुद्धिमत्ता. लेखक: निरंजन घाटे प्रकाशक: मेहता पब्लिशिंग हाऊस
  • यंत्रमानव लेखक अ. पां देशपांडे,