साल्व्हादोर आयेंदे

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
साल्व्हादोर आयेंदे
साल्व्हादोर आयेंदे

चिलीचा २९वा राष्ट्राध्यक्ष
कार्यकाळ
४ नोव्हेंबर १९७० – ११ सप्टेंबर १९७३
मागील एदुआर्दो फ्रेई मोंताल्व्हा
पुढील ऑगुस्तो पिनोचे

जन्म २६ जून, १९०८ (1908-06-26)
सान्तियागो, चिली
मृत्यु ११ सप्टेंबर, १९७३ (वय ६५)
सान्तियागो, चिली
धर्म अज्ञेयवाद
सही साल्व्हादोर आयेंदेयांची सही
संकेतस्थळ संकेतस्थळ

साल्व्हादोर ग्विलेर्मो आयेंदे गोसेन्स (स्पॅनिश: Salvador Guillermo Allende Gossens; २६ जून १९०८ - ११ सप्टेंबर १९७३) हा चिली देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. १९७० साली आयेंदे लोकशाही मार्गाने निवडून आलेला मार्क्सवादी विचारांचा लॅटिन अमेरिकेमधील पहिला राष्ट्राध्यक्ष बनला. चिलीच्या राजकारणामध्ये सुमारे ४० वर्षे कार्यरत राहिलेला आयेंदे चिली कम्युनिस्ट पक्षाचा सदस्य होता व चिलीयन सेनेट व मंत्रीमंडळामध्ये त्याने अनेक पदे भुषवली होती. १९५२, १९५८ व १९६२ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकांमध्ये पराभूत झालेला आयेंदे १९७० सालच्या चुरशीच्या ठरलेल्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये अध्यक्षपदावर निवडून आला.

चिलीमध्ये समाजवाद रुजवण्याचे ध्येय ठेवून आयेंदेने अनेक उद्योगांचे राष्ट्रीयीकरण, सामुहिक शेती इत्यादी धोरणे अवलंबण्यास सुरूवात केली. परंतु चिली सरकारच्या इतर शाखांसोबत त्याच्या वाढत्या संघर्षांमुळे चिली संसदेने त्याचे अनेक निर्णय अवैध ठरवले व त्याला सत्तेवरून हटण्याचे आवाहन केले. ११ सप्टेंबर १९७३ रोजी चिली लष्कराचे सैनिक अध्यक्षीय प्रासादाबाहेर पोचले. एका भाषणामध्ये सत्ता सोडण्यास नकार दिल्यानंतर ह्याच दिवशी अत्यंत संशयास्पद परिस्थितीमध्ये आयेंदेचा मृत्यू झाला. लष्करप्रमुख ऑगुस्तो पिनोचेने चिलीची सत्ता बळकावली व १९७३ ते १९९० दरम्यान देशावर हुकुमत गाजवली. २०११ साली हाती घेण्यात आलेल्या एका तपासामध्ये आयेंदेने आत्महत्त्या केल्याचे निष्पन्न झाले.

जगप्रसिद्ध कवी व साम्यवादी चळवळीचा पुरस्कर्ता पाब्लो नेरुदा आयेंदेचा सल्लागार होता. सोव्हियेत संघाचा युरी आंद्रोपोव्ह, क्युबाचा फिदेल कास्त्रो इत्यादी जगातील इतर कम्युनिस्ट नेत्यांसोबत आयेंदेचे जवळीकीचे संबंध होते.

बाह्य दुवे[संपादन]