भ्रष्टाचार

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

भ्रष्टाचार=भ्रष्ट+आचार. आचार म्हणजे आचरण. भ्रष्टाचार हे नाम आहे. यापासून भ्रष्टाचारी हे विशेषण बनते. या विशेषणाचा स्थूलमानाने अर्थ सत्पथभ्रष्ट किंवा नीतिभ्रष्ट असा करता येईल. त्यामुळे केवळ आर्थिक गैरव्यवहारच नव्हे तर नैतिक अपेक्षेचे पालन झाले नाही, अथवा इतर गैरव्यवहार-नियमांचे उल्लंघन झाले तरी भ्रष्टाचार झाला असे म्हणतात. महात्मा गांधीच्या काळातील गांधीवादी आणि समाजवादी हे नैतिक दृष्ट्या शुद्ध आणि पारदर्शी व्यवहारास साधनशुचिता असे म्हणत.

व्याख्या[संपादन]

न्या. पी.बी. सावंत चौकशी आयोगाने सादर केलेल्या चौकशी अहवालात भ्रष्टाचाराच्या व्याख्येत लाचखोरीबरोबर जबाबदारीच्या पदावर असलेल्या व्यक्तीची बेपर्वाई, अपव्यय, पक्षपातीपणा यांचाही समावेश केला आहे. (संदर्भ: भ्रष्टाचार म्हणजे काय? http://www.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=177613:2011-08-19-17-30-14&catid=26:2009-07-09-02-01-20&Itemid=3)[मृत दुवा]

The word "Bhrashtachar" means a man of fallen conduct. (Supreme Court of India Laxminarayan And Another vs Returning Officer And Others on 28 September, 1973 Equivalent citations: 1974 AIR 66, 1974 SCR (1) 822 Bench: Dwivedi, S.N. http://www.indiankanoon.org/doc/1433065/ अनुसार)

भ्रष्टाचाराचा इतिहास[संपादन]

कर्मचाऱ्यांकडून होण्याची शक्यता असलेल्या भ्रष्टाचाराचा उल्लेख कौटील्याच्या अर्थशास्त्रात केला आहे. (संदर्भ :http://vichaarsankalan.wordpress.com/). स्वातंत्र्योत्तर भारतात भ्रष्टाचाराची प्रकरणे उजेडात आणून संसदेचा अंकुश प्रशासनावर आणि एकुण राजकारणावर आणण्यात फिरोज गांधी हे नेते पत्रकार अग्रणी होते.

भ्रष्टाचाराचे समर्थन[संपादन]

भ्रष्टाचाराचे सहसा उघडउघड समर्थन टाळले जाते. असे असले तरी, सरकारी बाबूवर्ग अपुरा पगार अथवा महागाईचे कारण पुढे करताना आढळू शकतो. "काम न करण्या अथवा न होण्यापेक्षा कुणी मागून घेत असेल तर चुकीचे नाही. ते आपल्याच ...अमुकतमुक... समाजातील माणसांचा आर्थिक विकास झाला तर त्यात काही वावगे नाही, उलट लाच घेणाऱ्या माणसावर टीका करून त्याचे पाय ओढणे कसे चुकीचे आहे" हे सांगितले जाते. तर काही वेळा "त्या पैशातून काही चांगली कामे कशी केली गेली" याचे दाखले दिले जातात. पण अशी समर्थने एका मर्यादेच्या पुढे जाऊ शकत नाहीत.

माध्यमातील काही विचारवंत "सोईच्या विकासाकरिता भ्रष्टाचार ही अल्पशी किंमत आहे" अशी भलावण करतात. भ्रष्टाचाराचे समर्थन करताना बऱ्याचदा जपानसारख्या विकसित देशाचे उदाहरणसुद्धा दिले जाते.(संदर्भ १: http://www.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=236862:2012-07-09-16-06-05&catid=402:2012-01-20-09-49-01&Itemid=406[मृत दुवा] , संदर्भ २:http://www.esakal.com/esakal/20091216/5436326989397877784.htm)

आंतरराष्ट्रीय आस्थापनांचे गैरव्यवहार[संपादन]

इकॉनॉमिक टाइम्स मधील Sagar Malviya & Chaitali Chakravarty, ET Bureau May 28, 2012, 09.39AM IST यांच्या (संदर्भ:http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-28/news/31877166_1_bharti-walmart-kpmg-india-bribes वृत्तानुसार) : The FCPA वेबसाईट म्हणते की, ' ४०० अमेरिकी आस्थापनांनी, परकीय देशांच्या शासकांना, शासकीय अधिकाऱ्यांना अथवा राजकीय पक्षांना लाचखोरीच्या स्वरूपात केलेल्या ३०० मिलियन डॉलर एवढ्या एकूण खर्चाची कारणे संशय घेण्यासारखी(questionable) आहेत'.

भ्रष्टाचार विरोधी कायदे[संपादन]

भारतीय दंडविधान संहिता १६१[संपादन]

भ्रष्टाचारविरोधी कायदा-१९८८[संपादन]