न्याय

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

न्याय म्हणजे नैतीक दृष्ट्या, विवेकवादाने, नैसर्गिकदृष्टीने, निष्पक्षतेने समतेने बरोबर/योग्य असणे. न्याय हे समाजाचे एक मुख्य व अविभाज्य अंग आहे. न्याय कसा असावा याविशयी अनेक मत प्रवाह आहेत परंतु, त्यातील नैतीक दृष्टिकोनातील बहुतेक मते जूळतात.

न्याय म्हणजे काय[संपादन]

यज्नाचे स्तोम माजल्यानंतर वेदामधील मूळ तत्वे मागे पडू लागली.त्यातून वेदाला न मानणारा चार्वाक पंथ उदयाला आला. ही सृष्टी आपोआप नष्ट होणार आहे. देव, स्वर्ग नरक, पुनर्जन्म हे संपूर्णपणे थोतांड आहे. असे चार्वाक पंथीयाचे म्हणने होते. या मताचे खंडन करण्यासाठी उपनिषदांचा खरा अर्थ सांगण्याकरिता त्यावेळेसच्या विचारवंतांनी वेदांना मानणारी सूत्ररचना तयार केली. वैशिषिक न्याय मिमांसा सांख्य योग वेदांत, अशी सहा सूत्रे तयार करण्यात आली. त्यालाच षड्दर्शने म्हणतात.

न्याय : तर्काचा आधार घेऊन ईश्वराचे अस्तित्व गौतमाने सांगितले.

न्यायाचे प्रकार[संपादन]

सार्वजनिक न्यायाचे प्रकार[संपादन]

न्याय संस्था[संपादन]

अधिक वाचन[संपादन]

  • Anthony Duff & David Garland eds, A Reader on Punishment (Oxford: OUP, 1994).
  • Barzilai Gad, Communities and Law: Politics and Cultures of Legal Identities (Ann Arbor: University of Michigan Press, 2003).
  • Brian Barry, Theories of Justice (Berkeley: University of California Press, 1989).
  • C.L. Ten, Crime, Guilt, and Punishment: A philosophical introduction (Oxford: Clarendon Press, 1987).
  • Colin Farrelly, An Introduction to Contemporary Political Theory (London: Sage, 2004).
  • David Gauthier, Morals By Agreement (Oxford: Clarendon Press, 1986).
  • James Konow (2003). "Which Is the Fairest One of All? A Positive Analysis of Justice Theories," Journal of Economic Literature, 41(4), pp. 1188-1239.
  • David Schmidtz, Elements of Justice (New York: CUP, 2006).
  • Harry Brighouse, Justice (Cambridge: Polity Press, 2004).
  • John Rawls, A Theory of Justice (revised edition, Oxford: OUP, 1999).
  • John Stuart Mill, Utilitarianism in On Liberty and Other Essays ed. John Gray (Oxford: OUP, 1991).
  • Nicola Lacey, State Punishment (London: Routledge, 1988).
  • Peter Singer ed., A Companion to Ethics (Oxford: Blackwell, 1993), Part IV.
  • Plato, Republic trans. Robin Waterfield (Oxford: OUP, 1994).
  • Robert E. Goodin & Philip Pettit eds, Contemporary Political Philosophy: An anthology (2nd edition, Malden Mass.: Blackwell, 2006), Part III.
  • Robert Nozick, Anarchy, State, and Utopia (Oxford: Blackwell, 1974).
  • Ted Honderich, Punishment: The supposed justifications (London: Hutchinson & Co., 1969).
  • Will Kymlicka, Contemporary Political Philosophy: An introduction (2nd edition, Oxford: OUP, 2002).

बाह्य दुवे[संपादन]