नक्षत्र

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

आकाशातले काही विशिष्ट तारकासमूह नक्षत्र ह्या नावाने ओळखले जातात. नक्षत्रांची यादी अथर्ववेद, तैत्तरीय संहिता, शतपथ ब्राह्मण यांत दिली आहे. सूर्य आकाशात ज्या दीर्घ वर्तुळ मार्गातून भ्रमण करताना दिसतो त्या मार्गाला क्रांतिवृत्त म्हणतात. क्रांतिवृत्ताचे सत्तावीस समान भाग कल्पिले आहेत. त्यांतील प्रत्येकात येणाऱ्या एकेका तारकापुंजाला नक्षत्र म्हणतात. अशी एकूण २७ नक्षत्रे आहेत. म्हणून प्रत्येक नक्षत्राने क्रांतिवृत्तावर व्यापलेली जागा (३६०अंश भागिले २७=)१३ अंश २० कला असते.

आकाशात नक्षत्रांशिवाय इतरही अनेक तारकासमूह आहेत.

# नाव देवता पाश्चात्त्य नाव मानचित्र स्थिति
अश्विनी (Ashvinī) केतू β and γ Arietis Aries constellation map.svg 00AR00-13AR20
भरणी (Bharanī) शुक्र (Venus) 35, 39, and 41 Arietis Aries constellation map.svg 13AR20-26AR40
कृत्तिका (Krittikā) रवी (Sun) Pleiades Taurus constellation map.png 26AR40-10TA00
रोहिणी (Rohinī) चंद्र (Moon) Aldebaran Taurus constellation map.png 10TA00-23TA20
मृग/म्रृगशीर्ष (Mrigashīrsha) मंगळ (Mars) λ, φ Orionis Orion constellation map.png 23TA40-06GE40
आर्द्रा (Ārdrā) राहू Betelgeuse Orion constellation map.png 06GE40-20GE00
पुनर्वसु (Punarvasu) गुरू/बृहस्पति(Jupiter) Castor and Pollux Gemini constellation map.png 20GE00-03CA20
पुष्य (Pushya) शनी (Saturn) γ, δ and θ Cancri Cancer constellation map.png 03CA20-16CA40
आश्लेषा (Āshleshā) बुध (Mercury) δ, ε, η, ρ, and σ Hydrae Hydra constellation map.png 16CA40-30CA500
१० मघा (Maghā) केतू Regulus Leo constellation map.png 00LE00-13LE20
११ पूर्वा फाल्गुनी (Pūrva Phalgunī) शुक्र (Venus) δ and θ Leonis Leo constellation map.png 13LE20-26LE40
१२ उत्तरा फाल्गुनी (Uttara Phalgunī) रवी Denebola Leo constellation map.png 26LE40-10VI00
१३ हस्त (Hasta) चंद्र α, β, γ, δ and ε Corvi Corvus constellation map.png 10VI00-23VI20
१४ चित्रा (Chitrā) मंगळ Spica Virgo constellation map.png 23VI20-06LI40
१५ स्वाती (Svātī) राहू Arcturus Bootes constellation map.png 06LI40-20LI00
१६ विशाखा (Vishākhā) गुरू/बृहस्पति α, β, γ and ι Librae Libra constellation map.png 20LI00-03SC20
१७ अनुराधा (Anurādhā) शनी β, δ and π Scorpionis Scorpius constellation map.png 03SC20-16SC40
१८ ज्येष्ठा (Jyeshtha) बुध α, σ, and τ Scorpionis Scorpius constellation map.png 16SC40-30SC00
१९ मूळ (Mūla) केतू ε, ζ, η, θ, ι, κ, λ, μ and ν Scorpionis Scorpius constellation map.png 00SG00-13SG20
२० पूर्वाषाढा (Pūrva Ashādhā) शुक्र δ and ε Sagittarii Sagittarius constellation map.png 13SG20-26SG40
२१ उत्तराषाढा (Uttara Ashādhā) रवी ζ and σ Sagittarii Sagittarius constellation map.png 26SG40-10CP00
२२ श्रवण (Shravana) चंद्र α, β and γ Aquilae Aquila constellation map.png 10CP00-23CP20
२३ धनिष्ठा/श्रविष्ठा (Shravishthā) or Dhanisthā मंगळ α to δ Delphinus Delphinus constellation map.png 23CP20-06AQ40
२४ शततारका/शतभिषज (Shatabhishaj) राहू γ Aquarii Aquarius constellation map.png 06AQ40-20AQ00
२५ पूर्वाभाद्रपदा (Pūrva Bhādrapadā) गुरू/बृहस्पति α and β Pegasi Pegasus constellation map.png 20AQ00-03PI20
२६ उत्तराभाद्रपदा (Uttara Bhādrapadā) शनी γ Pegasi and α Andromedae Andromeda constellation map.png 03PI20-16PI40
२७ रेवती (Revatī) बुध ζ Piscium Pisces constellation map.png 16PI40-30PI00

२८वे नक्षत्र[संपादन]

२८वें नक्षत्र अभिजित (नक्षत्र) (Abhijit)(α, ε and ζ Lyrae - Vega - उत्तराषाढा व श्रवण या दोन नक्षत्रांमध्ये)


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.