तत्त्वज्ञान

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

साचा:Collapsible lists option


तत्त्वज्ञान म्हणजे वास्तव, अस्तित्व, ज्ञान, मूल्ये, तर्क, मन आणि भाषा अशा बाबींशी संबंधित सामान्य व मूलभूत समस्यांचा अभ्यास होय. ह्या समस्यांचा विचार करणाऱ्या इतर मार्गांपासून चिकित्सकतेमुळे व तर्काधिष्ठित युक्तिवादामुळे तत्त्वज्ञान वेगळे ठरते.

अनुक्रमणिका

व्याप्ती [संपादन]

तत्त्वज्ञानाच्या आजच्या व्याप्तीमध्ये तत्त्वमीमांसा, ज्ञानमीमांसा, तर्कशास्त्र, नीतिशास्त्र आणि सौंदर्यशास्त्र या प्रमुख क्षेत्रांचा समावेश होतो.

ज्ञानमीमांसा [संपादन]

सत्य, विश्वास व समर्थनाचे सिद्धांत यांच्यातील संबंध यांसारख्या ज्ञानाच्या स्वरूप आणि व्याप्तीशी संबंधित गोष्टींचा विचार ज्ञानमीमांसेत केला जातो.

तर्कशास्त्र [संपादन]

समुचित कारणमीमांसेच्या तत्त्वांचा विचार तर्कशास्त्रात केला जातो.

तत्त्वमीमांसा [संपादन]

अस्तित्व, काल, मन आणि शरीर यांच्यातील संबंध, वस्तू व त्यांचे गुणधर्म यांच्यातील संबंध, पूर्ण आणि त्याचे अंश यांच्यातील संबंध, घटना, प्रक्रिया व त्यांची कारणमीमांसा अशा वास्तवाच्या सर्वसाधारण गुणांचा किंवा वैशिष्ट्यांचा अभ्यास तत्त्वमीमांसेत केला जातो.

सौंदर्यशास्त्र [संपादन]

सौंदर्य, कला, आकलन, आस्वाद यांचा विचार सौंदर्यशास्त्र करते.

विशेषीकृत शाखा [संपादन]

  • भाषेचे तत्त्वज्ञान
  • कायद्याचे तत्त्वज्ञान
  • मनाचे तत्त्वज्ञान
  • धर्माचे तत्त्वज्ञान
  • विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान

नामव्युत्पत्ती [संपादन]

इंग्रजी "philosophy" ही संज्ञा ग्रीक φιλοσοφία (philosophia), (शब्दशः अर्थ शहाणपण अथवा चातुर्याबद्दल प्रेम) या धातूवर बेतलेली आहे.

इतिहास [संपादन]

प्रमुख परंपरा [संपादन]

उपयोजित तत्त्वज्ञान [संपादन]