ॲल्ला हॉर्स्का
| लिंग | महिला  |
|---|---|
| नागरिकत्व | सोव्हियेत संघ |
| स्थानिक भाषेतील नाव | Алла Олександрівна Горська |
| दिलेले नाव | Алла |
| आडनाव | Horska |
| जन्म तारीख | १८ सप्टेंबर 1929 |
| जन्मस्थान | याल्टा |
| मृत्यू तारीख | २८ नोव्हेंबर 1970 |
| मृत्यूस्थान | Vasylkiv |
| चिरविश्रांतीस्थान | Berkovets cemetery |
| वडील | Oleksandr Horsky |
| वैवाहिक जोडीदार | Viktor Zaretsky |
| अपत्य | Alexey Zaretsky |
| बोलण्याची वा लेखनाची भाषा | युक्रेनियन भाषा, रशियन भाषा |
| व्यवसाय | चित्रकार, visual artist, dissident |
| कार्यक्षेत्र | visual arts, human rights protection |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | Shevchenko State Art School, National Academy of Visual Arts and Architecture |
| Has works in the collection | Sixtiers Museum Collection |
| Copyright status as a creator | works protected by copyrights |
ॲल्ला ओलेक्सांद्रिव्हना हॉर्स्का (१८ सप्टेंबर १९२९ – २८ नोव्हेंबर १९७०) ही एक युक्रेनियन कलाकार आणि सोव्हिएत विरोधी होती, जी १९६० च्या दशकात युक्रेनियन भूमिगत आणि सिक्सटियर चळवळींशी संबंधित होती. १९७० मध्ये तिची हत्या करण्यात आली; त्यावेळी अधिकृत तपासात असे म्हटले गेले की तिची हत्या तिच्या सासऱ्याने केली होती, तथापि, सोव्हिएत अभिलेखागारांमधून नंतर असे पुरावे समोर आले आहेत जे केजीबीच्या संभाव्य सहभागाकडे सूचित करतात.
बालपण आणि कुटुंब
[संपादन]ॲल्ला होर्स्का यांचा जन्म १८ सप्टेंबर १९२९ रोजी याल्टा येथे झाला, जे क्रिमियामधील एक शहर होते आणि त्यावेळी सोव्हिएत युनियनच्या रशियन सोव्हिएत फेडरेटिव्ह सोशलिस्ट रिपब्लिकचा भाग होते.[१] त्यांचे वडील, ओलेक्झांडर होर्स्की, सोव्हिएत चित्रपट निर्मितीचे एक प्रमुख व्यवस्थापक आणि संघटक होते. ॲल्लाच्या आयुष्याच्या सुरुवातीच्या काळात, होर्स्की यांनी पावलो डेलियाव्स्की दिग्दर्शित याल्टा युक्रेनियन थिएटर ट्रूपमध्ये एक अभिनेता म्हणून काम केले होते. नंतर १९३१ मध्ये, ते याल्टा फिल्म स्टुडिओचे संचालक झाले.[२]
१९३२ मध्ये, ते होर्स्का हे कुटुंबासह मॉस्कोला गेले, जिथे त्यांनी पहिले वोस्तोकफिल्म ट्रस्टमध्ये उत्पादन प्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारला. नंतर, त्यांची लेनिनग्राडला (आताचे सेंट पीटर्सबर्ग) बदली झाली, जिथे ते पहिले उपसंचालक आणि नंतर लेनफिल्म स्टुडिओचे संचालक झाले होते.[२]
होर्स्काची आई, ओलेना बेझस्मर्टना, याल्टा येथील मुलांच्या आरोग्यधाममध्ये काळजीवाहू म्हणून काम करत आणि नंतर लेनिनग्राडमध्ये वेशभूषाकार म्हणून काम करत होत्या.[३]
१९३९ च्या शरद ऋतूपासून ते १९४० च्या वसंत ऋतूपर्यंत, ओलेक्झांडर हॉर्स्की हिवाळी युद्धात सामील होते, आणि ऑपरेशन बार्बारोसाच्या काही काळ आधी, ते हिज नेम इज सुखे-बॅटोर या चित्रपटाच्या चित्रीकरणासाठी एका गटाचे नेते म्हणून मंगोलियाला गेले.[२] युद्धादरम्यान, हॉर्स्की हे अल्माटीमध्ये एका सहयोगी फिल्म स्टुडिओमध्ये नोकरी करत होते. दरम्यान, ११ वर्षांची ॲल्ला, तिच्या आई आणि तिच्यापेक्षा १० वर्षांनी मोठा भाऊ आर्सन, हे सगळे लेनिनग्राडमध्ये युद्धाला सामोरे गेले. आर्सन हा ॲल्लाच्या आईचा पहिल्या पतीपासून झालेला मुलगा होता. तिचे पहिले पती १९१८-१९ मध्ये युक्रेनमधील युद्धात मरण पावले होते. ॲल्ला आणि तिच्या आईने लेनिनग्राडमध्ये दोन वेढाग्रस्त हिवाळे काढले आणि १९४३ च्या उन्हाळ्यात त्यांना अल्माटीला हलवण्यात आले. १९४३ मध्ये युद्धात आर्सन मारला गेला.[४]
१९४३ च्या अखेरीस, ॲल्लाच्या वडिलांना क्यीव फिल्म स्टुडिओ ऑफ फीचर फिल्म्सचे नेतृत्व करण्याची संधी मिळाली. यामुळे हे कुटुंब युक्रेनच्या राजधानीत स्थलांतरित झाले. ते क्यीवच्या मध्यभागी स्थायिक झाले. नंतर, त्यांचे अपार्टमेंट, ॲल्ला हॉर्स्काच्या कार्यशाळेसह, सोव्हिएत विरोधकांसाठी एक प्रकारचे मुख्यालय झाले.[२]
१९४६ ते १९४८ दरम्यान, होर्स्का यांनी टी. शेवचेन्को यांच्या नावाच्या क्यीव कला माध्यमिक शाळेत शिक्षण घेतले, जिथे तिने सुवर्णपदकासह पदवी प्राप्त केली. व्लादिमीर बोंडारेन्को हे तिच्या कला शिक्षकांपैकी एक होते, जे फेडिर क्रायचेव्स्की यांचे माजी विद्यार्थी होते.[३] १९४८ ते १९५४ पर्यंत तिने क्यीव राज्य कला संस्थेत, विशेषतः सेर्ही ग्रिहोरिएव्ह यांच्या कार्यशाळेत शिक्षण घेतले. इथे तिच्या अभ्यासादरम्यानच तिची भेट तिचा भावी पती, व्हिक्टर झारेत्स्की यांच्याशी झाली होती.[३]
कारकीर्द
[संपादन]शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर दोन वर्षांनी हॉर्स्काने स्मारक चित्रकलेत आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. ती अनेकदा आपल्या पतीसोबत डॉनबासचा प्रवास करत असे. १९५९ मध्ये, खाण उद्योगावरील तिच्या चित्रमालिकेसाठी तिला कलाकारांच्या संघात प्रवेश देण्यात आला.[५]
ख्रुश्चेव्हच्या शिथिलीकरणाच्या काळात, युक्रेनियन संस्कृतीचे पुनरुज्जीवन होऊ लागले आणि हॉर्स्काने सिक्सटियर्स' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या तरुण विचारवंतांच्या पिढीसोबत राष्ट्रीय पुनरुज्जीवनाच्या प्रक्रियेत सक्रियपणे भाग घेण्यास सुरुवात केली. [५] त्या काळात, नादिया स्वित्लिच्ना यांच्या मार्गदर्शनाखाली तिने युक्रेनियन भाषा बोलायला सुरुवात केली; कारण यापूर्वी ती रशियन भाषिक कुटुंबात वाढली होती.[६]
१९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीस, होर्स्काने, झारेत्स्की, वासिल स्टस, वासिल सिमोनेन्को आणि इव्हान स्विटलिच्नी यांच्यासमवेत, क्यीवमध्ये आर्टिस्टिक युथ्स क्लब "सुचास्नीक" आयोजित केला. त्यांच्या व्यतिरिक्त, इव्हान ड्रॅच, येव्हेन सवर्स्टियुक, इरिना झिलेन्को, मायखाइलिना कोत्सियुबिन्स्का, मायकोला विन्ह्रानोव्स्की, लेस तान्युक, आणि इव्हान डिझिउबा यांचाही सहभाग होता. येथे तरुण कलाकारांनी चर्चा केली, कलात्मक संध्याकाळ आयोजित केली, प्रदर्शन आयोजित केले, संवादामध्ये गुंतले आणि एकमेकांना नैतिक आणि भौतिक आधार दिला.[७]
"सुचास्निक" चे उपक्रम साहित्यिक कार्यक्रमांपुरते मर्यादित नव्हते. सिमोनेन्को आणि टॅन्युक यांच्यासोबत होर्स्काने एनकेव्हीडीच्या हजारो बळींच्या दफनभूमी (बायकिव्हनिया, लुक्यानिव्हस्के आणि वासिलकिव्हस्के स्मशानभूमी) शोधून काढल्या. आणि त्यांनी तात्काळ आपल्या निष्कर्षांची माहिती क्यीव शहर परिषदेला दिली.[५]
१९६४ मध्ये, होर्स्काने, ओपानास झलिवाखा, ल्युडमिला सेमिकिना, हलिना सेवरुक आणि हलिना झुबचेन्को यांच्यासोबत मिळून, क्यीव विद्यापीठाच्या मुख्य इमारतीच्या व्हॅस्टिब्युलमध्ये "शेवचेन्कोची आई" ही रंगीत काच तयार केली. त्यात एका कवीला टेकून उभ्या असलेल्या एका स्त्रीचे चित्रण होते, जी "मदर युक्रेनचे प्रतीक" होती. तथापि, अनावरणाच्या काही काळ आधी, पक्षनेतृत्वाच्या निर्देशानुसार, विद्यापीठ प्रशासनाने ते नष्ट केले. या घटनेनंतर, एका आयोगाने त्या रंगीत काचेला वैचारिकदृष्ट्या विरोधी आणि समाजवादी वास्तववादाच्या तत्त्वांशी पूर्णपणे विसंगत म्हणून वर्गीकृत केले. होर्स्का आणि सेमिकिना यांना कलाकारांच्या संघातून काढून टाकण्यात आले, परंतु एका वर्षानंतर त्यांना पुन्हा सामील करून घेण्यात आले.[८]
१९६५ मध्ये, हॉर्स्काच्या अनेक मित्रांना अटक करण्यात आली. या काळात सोव्हिएत विरोधी चळवळीत तिचा सक्रिय सहभाग सुरू झाला होता, ज्यामुळे तिचे कलात्मक कार्य भूमिगत पणे चालू झाले. १६ डिसेंबर १९६५ रोजी, हॉर्स्काने अटकेच्या संदर्भात युक्रेनियन एसएसआरच्या अभियोक्त्याला एक पत्र लिहिले. हॉर्स्काने छावण्यांमध्ये असलेल्या किंवा इतर प्रकारच्या शिक्षा भोगलेल्या लोकांशी, विशेषतः झॅलिवाखाशी पत्रव्यवहार केला. छावण्यांमधून परतल्यानंतर, मानवाधिकार कार्यकर्ते तिच्याकडे मदतीसाठी आले, कधीकधी तर ते क्यीवमधील तिच्या अपार्टमेंटमध्ये राहिलेसुद्धा.[९]
१९६५ ते १९६८ दरम्यान, होर्स्काने बोहदान आणि मिखाईलो होरिन, ओपानास झालिवाखा, स्वियातोस्लाव कारावान्स्की, व्हॅलेंटिन मोरोझ, व्याचेस्लाव चोर्नोविल आणि इतरांसह युक्रेनियन मानवाधिकार कार्यकर्त्यांवरील दडपशाहीच्या विरोधात निषेध आंदोलनांमध्ये भाग घेतला. यामुळे, सोव्हिएत सुरक्षा सेवांनी (केजीबी) तिचा छळ चालू केला.[५]
१९६८ मध्ये, होर्स्काने लिओनिद ब्रेझनेव्ह, अलेक्सी कोसिजिन आणि निकोलाई पोडगॉर्नी यांना उद्देशून लिहिलेल्या एका सार्वजनिक पत्रावर स्वाक्षरी केली, जे "निषेध पत्र १३९" म्हणून ओळखले जाते.[९] या पत्रात बेकायदेशीर राजकीय प्रक्रिया बंद करण्याची मागणी करण्यात आली होती आणि सोव्हिएत युनियनच्या कम्युनिस्ट पक्षाच्या २० व्या काँग्रेसच्या निर्णयांचे उल्लंघन आणि समाजवादी कायदेशीरतेच्या उल्लंघनाकडे लक्ष वेधले गेले होते. या पत्रावर स्वाक्षरी करणाऱ्यांविरुद्ध प्रशासकीय दडपशाही सुरू झाली. आता होर्स्काला दुसऱ्यांदा कलाकारांच्या संघातून काढून टाकण्यात आले. ती सतत केजीबीच्या निगराणीखाली राहिली आणि तिला वारंवार धमकीचे फोन येत होते.[७]
१९७० मध्ये, व्हॅलेंटिन मोरोझच्या अटकेच्या संदर्भात चौकशीसाठी होर्स्काला इव्हानो-फ्रँकिव्हस्क येथे बोलावण्यात आले होते. परंतु तिने कोणत्याही प्रश्नांची उत्तरे देण्यास नकार दिला. तिच्या हत्येच्या काही दिवसांपूर्वी, तिने युक्रेनियन एसएसआर च्या सर्वोच्च न्यायालयाला निकालाच्या बेकायदेशीरपणा आणि क्रूरतेबद्दल निषेध पत्र लिहिले होते.[९]
मृत्यू
[संपादन]केजीबीच्या निगराणीखाली असताना १९७० मध्ये हॉर्स्काची हत्या करण्यात आली. तिचा अंत्यसंस्कार ७ डिसेंबर १९७० रोजी झाला.[१०]
२८ नोव्हेंबर १९७० रोजी, हॉर्स्का तिच्या सासऱ्यांकडून शिलाई मशीन घेण्यासाठी क्यीवजवळील वासिलकीव शहरात गेली आणि परत कधीच आली नाही. काही दिवसांनंतर, तिचा मृतदेह तिचे सासरे इव्हान झारेत्स्की यांच्या घरात सापडला. हातोड्याच्या जबर मारामुळे तिचा मृत्यू झाल्याचे सांगण्यात आले. झारेत्स्की त्यावेळी आधीच मरण पावला होता; त्याचा छिन्नविछिन्न मृतदेह २९ नोव्हेंबर रोजी रेल्वे रुळांवर सापडला.[४] एका महिन्याच्या आत तपास करण्यात आला आणि असा निष्कर्ष काढण्यात आला की, झारेत्स्कीने वैयक्तिक शत्रुत्वामुळे हॉर्स्काची हत्या केली आणि नंतर ट्रेनखाली उडी मारून स्वतः आत्महत्या केली. या निष्कर्षांवर तात्काळ संशय आला आणि हॉर्स्काची हत्या केजीबीने केली असल्याच्या अफवा पसरल्या. तिच्या अंत्यविधीचे रूपांतर सोव्हिएत विरोधकांच्या राजकीय सभेत झाले. तिच्या अंत्यविधीत भाषण करणाऱ्यांपैकी स्टुस आणि स्वेर्स्टियुक यांच्यासह अनेकांना नंतर अटक करण्यात आली होती.[५]
होर्स्काच्या हत्येनंतर ३८ वर्षांनी, युक्रेनच्या सुरक्षा सेवेच्या राज्य अभिलेखागाराने "फंड १६" हा दस्तऐवजांचा समूह सार्वजनिक केला, ज्यात तिच्या मृत्यूशी संबंधित कागदपत्रांचा समावेश होता. या कागदपत्रांवर प्रक्रिया करून २०१० मध्ये होर्स्काचा मुलगा, ओलेक्सी झारेत्स्की याने ते प्रकाशित केले होते.[५] सार्वजनिक प्रसारक सुस्पिल्ने कुल्टुराने २०२४ मध्ये सांगितले की, होर्स्काची हत्या केजीबीने केली होती याचा "वाजवी पुरावा" होता.[११]
कला
[संपादन]
होर्स्काने डझनभर कलाकृती तयार केल्या: मोझाइक, भित्तिचित्रे, रंगीत काच, इत्यादी.[१२][१३] तिने एक महत्त्वपूर्ण कलात्मक वारसा मागे ठेवला आहे, ज्यामध्ये १९६० च्या दशकातील युक्रेनियन व्यक्तींच्या व्यक्तिचित्रांची मालिका, ज्यात स्वित्लिच्नी, सिमोनेन्को आणि स्वेर्स्तियुक यांचा समावेश आहे, अल्फाबेट, सेल्फ-पोर्ट्रेट विथ सन यांसारखी चित्रे निर्माण केले. तसेच मारियुपोलमधील ट्री ऑफ लाईफ (इतरांसोबत संयुक्तपणे), डोनेत्स्कमधील बर्ड-वुमन ॲन्ड प्रोमिथियस' (इतरांसोबत संयुक्तपणे), क्रास्नोडॉनमधील यंग गार्ड संग्रहालयातील फ्लॅग ऑफ व्हिक्टरी (इतरांसोबत संयुक्तपणे)आणि इतर भव्य रचनांचा समावेश आहे.[१४]
विद्यापीठातून पदवीधर झाल्यानंतर, तिने देशाच्या कलात्मक जीवनात सक्रियपणे भाग घेतला: तिने प्रदर्शनांमध्ये आपल्या कलाकृती प्रदर्शित केल्या (१९५७ मध्ये, तीन प्रदर्शनांमध्ये, ज्यामध्ये मॉस्कोमधील सहाव्या जागतिक युवा आणि विद्यार्थी महोत्सवाचा भाग म्हणून आंतरराष्ट्रीय ललित आणि उपयोजित कला प्रदर्शनाचा समावेश होता). तिने युक्रेनियन एसएसाअरच्या संस्कृती मंत्रालयाकडून मिळालेल्या ऑर्डर्स देखील पूर्ण केल्या (१९५७ मध्ये - माय डॉनबास हे चित्र, १९५९ मध्ये - पी. पोल्शचिकोव्ह यांच्या नेतृत्वाखालील कम्युनिस्ट कामगार ब्रिगेडचे समूह चित्र).[३]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "Horska, Alla". www.encyclopediaofukraine.com. 2024-05-22 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 "1898 - народився Олександр Горський, радянський кінодіяч, батько художниці Алли Горської". Ukrainian Institute of National Memory (युक्रेनियन भाषेत). 2024-05-22 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 "ГОРСЬКА АЛЛА". Ukrainian Unofficial.
- 1 2 "1929 – народилася Алла Горська, художниця". Ukrainian Institute of National Memory (युक्रेनियन भाषेत). 2024-05-22 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 5 6 Shevelieva, Mariana (2023-09-18). "Алла Горська – вбита за любов до України". Український інтерес. 2024-05-22 रोजी पाहिले.
- ↑ "Алла Горська перейшла на українську мову у зрілому віці". Gazeta.ua (युक्रेनियन भाषेत). 2009-09-17. 2024-05-22 रोजी पाहिले.
- 1 2 Shtohrin, Iryna (19 March 2024). ""Вона глузувала зі шпиків КДБ": як убили українську художницю-шістдесятницю Аллу Горську". Radio Free Europe/Radio Liberty.
- ↑ "Алла Горська". treasures.ui.org.ua. 2024-05-22 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 Zaretskyi, Oleksii. "Смерть Алли Горської".
- ↑ Hromadske (2015-12-29). "Dissident artist Alla Horska murdered 45 years ago". Euromaidan Press. 2025-05-08 रोजी पाहिले.
- ↑ Kotubei-Herutska, Olesia (14 March 2024). "Українка з вибору. Історія життя і трагічної загибелі художниці-шістдесятниці Алли Горської" [Ukraine with a choice: The story of the life and tragic killing of Sixtier artist Alla Horska]. Suspilne Kultura (युक्रेनियन भाषेत). 15 June 2025 रोजी पाहिले.
- ↑ Pecherska, Nataliia (2 May 2020). "Alla Horska. Die Hard". DailyArtMagazine.com – Art History Stories. 30 June 2020 रोजी पाहिले.
- ↑ Kozyrieva, Tetiana (6 December 2017). "Alla HORSKA: the soul of Ukraine's 1960s movement". The Day. 2 March 2021 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित.
- ↑ Averianova, Nina. "МИСТЕЦЬКА ЕЛІТА УКРАЇНИ: АЛЛА ГОРСЬКА В КОГОРТІ ШІСТДЕСЯТНИКІВ". Українознавство. 1 (17).