हरणखुरी
| उपवर्ग | perennial plant, herbaceous plant, वेल (वनस्पती), poisonous plant, weed  |
|---|---|
| वापर | वनौषधी, जनावरांचा चारा, traditional medicine |
| लघुनाम | C. arvensis |
| वर्गाचे नाव | Convolvulus arvensis |
| वर्गिकरणातील प्रतवारी | species |
| पालक वर्ग | Convolvulus |
| स्थानिक नाव | Field Bindweed |
| Flower color | पांढरा, pale pink |
| Is pollinated by | Halictidae, मधमाशी, Bombus, फुलपाखरू, पाकोळी |
| Indigenous to | युरोप, आशिया |
| External data available at URL | https://www.gbif.org/dataset/93725bf2-6ada-47f9-bd5e-0e679e3d245e |
| Habitat | field, pasture, garden, grassland, sidewalk |
| Basionym of | Strophocaulos arvensis |
| Taxon author citation | L. |
| GRIN URL | https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=11287 |
हरणखुरी तथा फील्ड बाइंडवीड (शास्त्रीय नाव: Convolvulus arvensis) ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. ही प्रामुख्याने आशिया आणि युरोप खंडात आढळते. ती जमिनीवर पसरणारी किंवा दुसऱ्या झाडांवर चढणारी एक बारमाही वेल आहे. भारतामध्ये विशेषतः हिमालयाच्या पर्वतीय प्रदेशात आणि शेतांच्या कडेला ही वनस्पती नैसर्गिकरित्या मोठ्या प्रमाणात उगवलेली आढळते. तिच्या पानाचा आकार हरणाच्या खुरासारखा दिसतो. शेतकरी या वनस्पतीला तण मानत असले, तरी पारंपरिक औषधी पद्धतींमध्ये या वनस्पतीला मोलाचे स्थान आहे.[१]
आयुर्वेदामध्ये हरणखुरीचा पानांचा आणि मुळांचा वापर शरीरातील वेदना कमी करण्यासाठी आणि सूज उतरवण्यासाठी उत्तम मानला जातो. विशेषतः पायांचे पेटके (क्रॅम्प्स) येणे, सांधेदुखी आणि त्वचेच्या काही समस्यांवर ही एक गुणकारी वनौषधी म्हणून वापरली जाते. यामध्ये असलेल्या विरेचक गुणधर्मांमुळे पोटाच्या तक्रारींवर आणि बद्धकोष्टतेवर देखील हे एक पारंपरिक पूरक औषध म्हणून काम करते. अनेक आयुर्वेदिक ब्रँड्सद्वारे हरणखुरीचे चूर्ण आणि अर्क वेगवेगळ्या आरोग्य समस्यांवर मात करण्यासाठी बाजारात आणलेले आहेत.[२]
{विस्तार}}
संदर्भ आणि नोंदी
[संपादन]- ↑ "हिरन खुरी - विकिपीडिया". जून १८, २०२६ रोजी पाहिले.[permanent dead link]
- ↑ "Hiran Khuri: Uses, Price, Dosage, Side Effects". myUpchar. जून १८, २०२६ रोजी पाहिले.