सोनम वांगचुक (कर्नल)
| लिंग | पुरूष  |
|---|---|
| नागरिकत्व | भारत |
| जन्म तारीख | ११ मे 1964 |
| मृत्यू तारीख | १० एप्रिल 2026 |
| व्यवसाय | लष्करी कर्मचारी |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | Sri Venkateswara College |
| सैनिकी दर्जा | Major |
| युद्ध | कारगिल युद्ध |
| सेना शाखा | भारतीय लष्कर |
| Military unit | असम रायफल्स, लद्दाख स्काउट्स |
| पुरस्कार | महावीर चक्र पुरस्कार |
कर्नल सोनम वांगचुक, एमव्हीसी (११ मे, १९६४ - १० एप्रिल, २०२६) हे भारतीय सेनेचे एक निवृत्त अधिकारी होते, ज्यांनी आसाम रेजिमेंट आणि लद्दाख स्काउट्समध्ये सेवा बजावली. कारगिल युद्धादरम्यान त्यांच्या यशस्वी कामगिरीसाठी त्यांना शत्रूचा सामना करताना गाजवलेल्या पराक्रमाबद्दल भारताचा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च शौर्य पुरस्कार, महावीर चक्र प्रदान करण्यात आले. कारगिल युद्धातील मेजर म्हणून त्यांच्या अतुलनीय कामगिरीमुळे भारतीय सेनेत त्यांना 'लडाखचा सिंह' म्हणून ओळखले जाते.
पूर्वजीवन आणि शिक्षण
[संपादन]१९६४ मध्ये संकर येथे जन्मलेले कर्नल वांगचुक हे भारतीय केंद्रशासित प्रदेश लडाखमधील लेह शहराजवळील खाकशल या भागातील मूळ रहिवासी आहेत. त्यांची आई श्री थुपस्तान छेवांग यांच्या भगिनी आणि कुशोक बकुला रिनपोछे यांच्या भाची आहेत.[१] १९६९ मध्ये वयाच्या पाचव्या वर्षी ते सोलान, हिमाचल प्रदेश येथे स्थलांतरित झाले. तिथे त्यांनी चौथीपर्यंतचे शिक्षण सेंट ल्यूक स्कूलमध्ये घेतले. पुढे १९७३ मध्ये, त्यांचे कुटुंब धर्मशाळा येथे स्थलांतरित झाले, जिथे त्यांनी सेक्रेड हार्ट हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. येथे त्यांचा दलाई लामांशी जवळचा संपर्क आला, कारण त्यांचे वडील १४ व्या दलाई लामांचे सुरक्षा अधिकारी म्हणून कार्यरत होते. १९७५ मध्ये त्यांच्या वडिलांची बदली दिल्लीला झाली. दिल्लीत त्यांनी मॉडर्न स्कूल, बाराखंबा रोड, येथे शिक्षण घेतले आणि दिल्ली विद्यापीठाच्या श्री व्यंकटेश्वर कॉलेजमधून इतिहास विषयात पदवी संपादन केली.
भारतीय सैन्यात भरती होण्यासाठी त्यांनी त्यांचे नातेवाईक कर्नल वांगडूस हे आपली प्रेरणा असल्याचे नमूद केले आहे, जरी त्यांच्या वडिलांची इच्छा त्यांनी नागरी सेवा (सिव्हिल सर्व्हंट) अधिकारी व्हावे अशी होती.[२]
लष्करी कारकीर्द
[संपादन]वांगचुक यांनी चेन्नई येथील ऑफिसर्स ट्रेनिंग अकॅडमी (OTA) मध्ये प्रशिक्षण पूर्ण केले आणि त्यांची नियुक्ती आसाम रेजिमेंटच्या ४थ्या बटालियनमध्ये सेकंड लेफ्टनंट म्हणून झाली.[३] त्यांची पहिली नियुक्ती ईशान्य भारतातील उक्रुल येथे कंपनी कमांडर म्हणून झाली. त्यानंतर त्यांनी भारतीय शांती सेनेचा (IPKF) भाग म्हणून श्रीलंकेत सेवा बजावली. पुढे त्यांची बदली लडाख स्काऊट्सच्या इंडस विंगमध्ये करण्यात आली. १९९९ मध्ये, कारगिल युद्धाच्या सुरुवातीला, ३१ मे रोजी तत्कालीन मेजर वांगचुक यांनी चोरबात ला खिंडीत पाकिस्तानी सैनिकांविरुद्ध एका मोहिमेचे नेतृत्व केले. ही या युद्धातील पहिली यशस्वी मोहीम होती, ज्यासाठी त्यांना महावीर चक्र प्रदान करण्यात आले. २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी चोरबात ला मधून शत्रू सैन्याला हुसकावून लावणाऱ्या वांगचुक यांच्या तुकडीवर आधारित "लायन ऑफ लडाख" नावाचा माहितीपट प्रदर्शित केला.[४]
पुरस्कार आणि सन्मान
[संपादन]| महावीर चक्र |  |
| सामान्य सेवा पदक |  |
| विशेष सेवा पदक |  |
| ऑपरेशन विजय स्टार |  |
| सियाचीन ग्लेशियर पदक |  |
| ऑपरेशन विजय स्टार |  |
| सैन्य सेवा पदक |  |
| उच्च उंची सेवा पदक |  |
| विदेश सेवा पदक |  |
| स्वातंत्र्याचे ५० वे वर्धापन दिन पदक |  |
| २० वर्षे दीर्घ सेवा पदक |  |
| ९ वर्षे दीर्घ सेवा पदक |  |
संदर्भ
[संपादन]- ↑ Rediff On The NeT Special: On an icy ridge, sipping sattu, ready to move in for the kill
- ↑ "In Conversation with Col. Sonam Wangchuk" (इंग्रजी भाषेत). २०१४-०८-१२ रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.
- ↑ Rediff On The NeT Special: Ladakh Scouts: The Heroes of Batalik
- ↑ President Kovind Released "Lion of Ladakh" on Col Sonam Wangchuk (MVC)