सूर्य कृष्णमूर्ती
| लिंग | पुरूष  |
|---|---|
| जन्म तारीख | २४ डिसेंबर 1947 |
| जन्मस्थान | कोट्टायम जिल्हा |
| मृत्यू तारीख | २३ सप्टेंबर 2026 |
| मृत्यूस्थान | तिरुवनंतपुरम |
| व्यवसाय | पटकथाकार, अभियंता, कलाकार |
| नियोक्ता | भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था, Kerala Sangeetha Nataka Akademi, Kerala State Film Development Corporation |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | Thangal Kunju Musaliar College of Engineering, Kollam |
| पुरस्कार | कलैमामणि पुरस्कार |
| Alternative name | Nataraja Krishnamoorthy |
सूर्य कृष्णमूर्ती (२४ डिसेंबर, १९४७ – २३ सप्टेंबर, २०२६), जे नटराजा कृष्णमूर्ती या नावानेही ओळखले जातात,[१] हे एक भारतीय कलाकार, परोपकारी आणि वैज्ञानिक होते.[२] ते केरळ संगीत नाटक अकादमीचे अध्यक्ष[३] आणि सूर्य स्टेज अँड फिल्म सोसायटीचे (सूर्या फेस्टिवल) संस्थापक होते.[४][५]
१९९६ मध्ये, कृष्णमूर्ती यांना राष्ट्रपतींच्या हस्ते रंगमंच कला आणि दिग्दर्शनासाठीचा राष्ट्रीय पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता आणि त्यांना केरळ, तमिळनाडू व पुद्दुचेरी सरकारकडून सर्वोच्च सन्मानांनी देखील गौरविण्यात आले होते.[६][७] २०१६ मध्ये, त्यांना अमजद अली खान यांच्याद्वारे पद्म पुरस्कारांसाठी नामांकन मिळाले होते.[८] २०२३ मध्ये, त्यांना केरळ सरकारतर्फे दिला जाणारा दुसरा-सर्वोच्च सन्मान असलेला 'केरळ प्रभा पुरस्कार' प्रदान करण्यात आला.[९]
कारकिर्द
[संपादन]कृष्णमूर्ती यांनी 'केरल संस्थानं चलचित्र विकसन कॉर्पोरेशन (केरळ स्टेट फिल्म डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन)' चे संचालक म्हणून तीन वेळा कार्यभार सांभाळला, तसेच ते भारत सरकारच्या नॅशनल फिल्म अवॉर्ड कमिटी, केरळ राज्य चित्रपट पुरस्कार समिती, एनएफडीसी स्क्रिप्ट कमिटी आणि इंडियन पॅनोरमा चित्रपट निवड राष्ट्रीय समितीचे सदस्य होते. ते भारत सरकारच्या सांस्कृतिक विभागाच्या तज्ज्ञ समितीचेही सदस्य होते, जिथे त्यांनी देशाच्या सांस्कृतिक धोरणाला पुढे नेण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली[१०] आणि त्यांनी 'केरळ संगीत नाटक अकादमी'चे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले आहे.[११][१२]
कोल्लम येथील 'टी के एम कॉलेज ऑफ इंजिनियरिंग' मधून १९७२ मध्ये इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगमध्ये पदवी प्राप्त केल्यानंतर, त्यांनी भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेत (ISRO) वैज्ञानिक/अभियंता म्हणून प्रवेश केला[१३][१४] आणि १९७७ मध्ये त्यांनी सूर्या फेस्टिवल ची स्थापना केली, ज्याचे आयोजन त्यांच्या सूर्या म्युझिक अँड डान्स फेस्टिव्हल' या संस्थेद्वारे केले जाते.[१०][१५] याशिवाय, त्यांनी २०११ मधील भारतीय कोर्टरूम ड्रामा चित्रपट मेल्विलासोम चे पटकथालेखनही केले आहे.[१३]
२००६ मध्ये, ते जॉन अब्राहम पुरस्कार आणि पी. पद्मराजन पुरस्कारांच्या चित्रपट पुरस्कार ज्युरीचे अध्यक्ष होते. तसेच ते दूरदर्शन सल्लागार समिती, भारत सरकारच्या सांस्कृतिक विभागाची तज्ज्ञ समिती आणि देशाचे सांस्कृतिक धोरण विकसित करण्यासाठी भारत सरकारच्या सांस्कृतिक विभागाने स्थापन केलेल्या सुकाणू समितीचे सदस्य होते.[१६]
मृत्यू
[संपादन]कृष्णमूर्ती यांचे २३ सप्टेंबर २०२६ रोजी ७८ व्या वर्षी तिरुअनंतपुरम येथील एका रुग्णालयात उपचारादरम्यान निधन झाले.[१७]
पुरस्कार
[संपादन]- १९९४: केरळ सरकारतर्फे उत्कृष्ट सर्जनशील कलाकार म्हणून "प्रतिभा प्रणाम" पुरस्कार[१०]
- १९९४: फेडरेशन ऑफ फिल्म सोसायटीज ऑफ इंडियातर्फे देशातील सर्वोत्तम चालणाऱ्या फिल्म सोसायटीसाठी जॉन अब्राहम पुरस्कार[१८]
- २००१: केरळ सरकारद्वारे सहस्रकातील १०१ जागतिक प्रसिद्ध जिवंत केरळवासीयांपैकी एक म्हणून निवड[१९]
- २००३: लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्‌स द्वारे कलेच्या क्षेत्रात दिलेल्या योगदानासाठी "मॅन ऑफ द इयर"[१०]
- २००४: केरळ सरकारतर्फे कला आणि संस्कृती क्षेत्रातील समग्र योगदानाबद्दल "विशेष मान्यता" पुरस्कार[१०]
- २००६: तमिळनाडू सरकारतर्फे रंगमंच आणि दिग्दर्शनासाठी "कलैमामणि पुरस्कार" पुरस्कार[१०]
- २०२३: ओडिशा सूर्यमंदिराचा जीवनगौरव पुरस्कार (लाईफ टाईम अचिव्हमेंट अवॉर्ड)[२०]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ Gopal, B. Madhu (12 February 2021). "Soorya reaches out to budding artistes". The Hindu (इंग्रजी भाषेत).
- ↑ "A modern theatre for performing arts". The Hindu (इंग्रजी भाषेत). 25 February 2009. 27 April 2025 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित.
- ↑ "Mathrubhumi English - Heritage Studies for MGS, Sangeetha Nataka academy for Soorya Krishnamoorthy". Mathrubhumi. 31 July 2011 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.
- ↑ "International Film Festival of Kerala: Iranian director Dariush Mehrjui to receive lifetime achievement award". India Today (इंग्रजी भाषेत).
- ↑ "Theatre in Kerala on life support". The Asian Age (इंग्रजी भाषेत). 2025-05-03 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2026-09-29 रोजी पाहिले.
- ↑ "From Nataraja to Soorya". The New Indian Express.
- ↑ "Soorya Festival Invokes a Powerful Sense of Unity —- Soorya Krishnamoorthy's 'Sangamam' Premiered in Houston May 5 | Indo American News".
- ↑ "List of nominees, 2016" (PDF). mha.gov.in.
- ↑ "2023-ലെ കേരള പുരസ്കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; ടി. പത്മനാഭന് കേരള ജ്യോതി". Mathrubhumi (इंग्रजी भाषेत). 2023-11-01. 2023-11-01 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 5 6 "World Renounded Soorya Festival Makes U.S. Debut | Indo American News". Indoamercian.
- ↑ Mania, Friday (22 July 2016). "An unsung patron of arts". the fridaymania.
- ↑ "(Reopens MDS5)". India Today (इंग्रजी भाषेत).
- 1 2 M, Athira (26 October 2018). "'I didn't expect Soorya to become a movement in itself': Soorya Krishnamoorthy". The Hindu (इंग्रजी भाषेत).
- ↑ "Unite to preserve Sugathakumari's house: Soorya Krishnamoorthy". The New Indian Express.
- ↑ "Soorya Festival, Cultural event, Enchanting Kerala, Newsletter, Kerala Tourism". Kerala Tourism (इंग्रजी भाषेत).
- ↑ "Kerala: Roping in Gulf Malayalis to revive age-old arts". News18 (इंग्रजी भाषेत). 9 November 2012.
- ↑ Soorya Krishnamoorthy, founder of Soorya Stage and Film Society, passes away
- ↑ "Emerging Kerala Global Connect Coffee Table Book by MK Menon - Issuu". issuu.com (इंग्रजी भाषेत). 11 September 2012. 2025-05-03 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2026-09-30 रोजी पाहिले.
- ↑ "From Nataraja to Soorya - The New Indian Express". www.newindianexpress.com.
- ↑ "Award for Soorya Krishnamurthy". The Hindu (इंग्रजी भाषेत). 11 June 2023.