सखाराम गटणे

सखाराम गटणे ही पु. ल. देशपांडे ह्यांनी लिहिलेली एक विनोदी काल्पनिक कथा आहे.

या कथेत सखाराम गटणे या विद्यार्थी/मुलाच्या साहित्यनिष्ठेचे वर्णन केलेले आहे. सखाराम हा संस्कृतप्रचूर मराठी बोलणारा, अत्यंत विनयशील, नियमनिष्ठ आणि काहीसा बावळट वाटणारा पण तितकाच प्रेमळ तरुण आहे. हा मी सखाराम गटणे, आपल्या चरणापाशी विद्यार्जनासाठी आलो आहे असे भारदस्त आणि किचकट संवाद करतो. देशपांडे यांनी आधुनिक काळात वावरणारा पण जुन्या काळच्या शिष्टाचारांचा आणि व्याकरणाचा पगडा असलेला हा पुस्तकी माणूस रेखाटला आहे.

या पात्राचा उपयोग आजही मराठी समाजात एखाद्या अति-विनम्र किंवा पुस्तकी भाषेचा वापर करणाऱ्या व्यक्तीला मिश्किलपणे संबोधण्यासाठी केला जातो.