संध्या धर

मानव
लिंग	महिला
नागरिकत्व	भारत
दिलेले नाव	Sandhya
आडनाव	धर
जन्म तारीख	1980
जन्मस्थान	श्रीनगर
व्यवसाय	boccia player, disability rights activist
खेळ	boccia
पुरस्कार	नारी शक्ती पुरस्कार

संध्या धर (जन्म: १९८०) या एक भारतीय अपंगत्व हक्क कार्यकर्त्या आहेत. त्यांना लहान वयातच प्रमस्तिष्क घात (सेरेब्रल पाल्सी) असल्याचे निदान झाले. ज्यामुळे त्या बालपणापासून चाकाची खुर्ची वापरतात. त्यांनी २०१५ मध्ये अपंगांना मदत करण्यासाठी जम्मू इन्स्टिट्यूट ऑफ जनरल एज्युकेशन अँड रिहॅबिलिटेशन (JIGER) ची स्थापना केली. त्यांच्या या सामाजिक कार्यासाठी त्यांना २०२० चा नारी शक्ती पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

कारकिर्द

धर यांचा जन्म १९८० च्या सुरुवातीला जम्मू आणि काश्मीरच्या उन्हाळी राजधानी असलेल्या श्रीनगर येथे एका काश्मिरी पंडित कुटुंबात झाला. काही महिन्यांची असताना त्यांना ताप आला ज्यामुळे अर्धांगवायू झाला आणि प्रमस्तिष्क घात असल्याचे निदान झाले.^[१] त्यांच्या पालकांनी त्यांना दोन वर्षांसाठी नवी दिल्लीस्थित 'पंडित दीनदयाल उपाध्याय राष्ट्रीय शारीरिक दिव्यांगजन संस्थान' येथे पाठवण्यात आले. नंतर पाचव्या वर्षापासून, त्या स्थानिक शाळेत गेल्या. कालांतराने हे कुटुंब जम्मूला गेले. इथे धर यांना चांगल्या सुविधा लाभल्या. पुढे त्यांनी प्रथम 'आदर्श शिक्षा निकेतन शाळेत' आणि नंतर 'एम. दास शाळेत' शिक्षण घेतले. मग 'गवर्नमेंट डिग्री कॉलेज परेड ग्राउंड, जम्मू' येथून महाविद्यालयीन शिक्षण पूर्ण केले. ज्यात वाणिज्य शाखेतील पदवी, वाणिज्य शाखेतील पदव्युत्तर, संगणक विज्ञानात पदविका आणि व्यवसाय प्रशासनात पदव्युत्तर (एमबीए) इत्यादी शिक्षण घेतले. त्यानंतर त्यांनी जम्मू आणि काश्मीर सरकारच्या वित्त विभागात काम केले.^[१] धर बोसिया खेळात पारंगत असल्याने २०२२ सालचे बोसिया राष्ट्रीय स्पर्धेत कांस्यपदक जिंकले.^[२]

धर या अपंग असल्याने कालांतराने अपंगत्व हक्क कार्यकर्त्या बनल्या. २०१५ साली त्यांनी जम्मू इन्स्टिट्यूट ऑफ जनरल एज्युकेशन अँड रिहॅबिलिटेशन (JIGER) ची स्थापना केली. ही संस्था अपंगांना मदत करते आणि अपंग शिक्षकांकडून शिकवले जाणारे धडे देते.^[३]^[४]२०२२ मध्ये, या संस्थेने ४०० हून अधिक अपंग मुलांना मदत केली.^[५]

२०२२ मध्ये, तिला राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते २०२० चा नारी शक्ती पुरस्कार मिळाला.^[४] जम्मू आणि काश्मीरचे उपराज्यपाल मनोज सिन्हा यांनी २०२२ मध्ये सांगितले की, धर, नासिरा अख्तर आणि नशीमन अश्रफ, या महिला त्या प्रदेशातील महिलांसाठी प्रेरणास्थान ठरल्या आहेत.^[६]

प्रकाशने

धर, संध्या (२०१५). पॉलिटिकल काँशियसनेस इन जम्मू रिजन, १९०४–१९७७. नवी दिल्ली, भारत. ISBN 978-93-5128-104-7.
धर, संध्या (२०१९). पॉलिटिकल अवेकनिंग इन जम्मू रिजन: परिषद आणि चर्चासत्रांमध्ये सादर केलेले शोधनिबंध. दिल्ली. ISBN 978-93-5324-029-5.

संदर्भ

1 2 Jamwal, Akriti (२०१९-०४-१२). "Wheeling forth for the cause". द न्यूज नाऊ. 2022-10-03 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.
↑ "Sandhya remains 3rd in Boccia Championship". टीएनएन लाइव्ह. २०२२-०३-२२. २०२२-०५-३१ रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.
↑ Khan, M. Aamir (२०२२-०३-१०). "'Unsung heroes': Meet J&K women who received 'Nari Shakti' award from President – The Kashmir Monitor". The Kashmir Monitor. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.
1 2 Kainthola, Deepanshu (२०२२-०३-०८). "President Presents Nari Shakti Puraskar for the Years 2020, 2021". Tatsat Chronicle Magazine (इंग्रजी भाषेत). २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.
↑ "Sandhya Dhar wheeling the change for disabled". Conscious Carma. २०२२-०४-०८. २०२५-१२-११ रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.
↑ ""Awaam Ki Awaaz" completes one year". knskashmir.com. २०२२-०३-२०. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[TNN-1] 1 2 Jamwal, Akriti (२०१९-०४-१२). "Wheeling forth for the cause". द न्यूज नाऊ. 2022-10-03 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[Boccia-2] "Sandhya remains 3rd in Boccia Championship". टीएनएन लाइव्ह. २०२२-०३-२२. २०२२-०५-३१ रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[KM-3] Khan, M. Aamir (२०२२-०३-१०). "'Unsung heroes': Meet J&K women who received 'Nari Shakti' award from President – The Kashmir Monitor". The Kashmir Monitor. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[Tatsat-4] 1 2 Kainthola, Deepanshu (२०२२-०३-०८). "President Presents Nari Shakti Puraskar for the Years 2020, 2021". Tatsat Chronicle Magazine (इंग्रजी भाषेत). २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[CC-5] "Sandhya Dhar wheeling the change for disabled". Conscious Carma. २०२२-०४-०८. २०२५-१२-११ रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[KNS-6] ""Awaam Ki Awaaz" completes one year". knskashmir.com. २०२२-०३-२०. २०२६-०२-०३ रोजी पाहिले.

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

ब च सं नारी शक्ती पुरस्कार विजेते
१९९९	• के.व्ही. राबिया • चिन्ना पिल्लई • किंकरी देवी
२०१३	• मानसी प्रधान • एम वेंकय्या • बीना शेठ लष्करी • टी. राधा के.प्रशांती • वर्तिका नंदा • सीमा साखरे
२०१४	• रश्मी आनंद • नंदिता कृष्णा • लक्ष्मी गौतम • नेहा किरपाल • लतिका ठुकराल • साईलक्ष्मी बालीजेपल्ली • पी. कौसल्या • स्वराज विद्वान
२०१५	• लुसी कुरियन • सौरभ सुमन • बसंती देवी (पर्यावरणतज्ज्ञ) • सुपर्णा बक्षी गांगुली • मीना शर्मा • प्रिती पाटकर • उत्तरा पडवार • पोलूमती विजया निर्मला • वासु प्रिमलानी • सुजाता साहू • ज्योती म्हापसेकर • सुमिता घोष • अंजली शर्मा (पशु प्रेमी) • कृष्णा यादव • शकुंतला मजुमदार
२०१६	• राजस्थान • छांव फाउंडेशन • मिझो हमेईछे इन्सुइहखावम पॉल • साधना महिला संघ • शिक्षित रोजगार केंद्र प्रबंधक समिती • त्रिपुनिथुरा कथकली केंद्रम लेडीज टृप • अमृता पाटील • अमला अक्किनेनी • अनत्ता सोनी • अनोयारा खातून • बी. कोदैनायगी • बानो हरालू • दीपा माथुर • दिव्या रावत • इल्से कोहलर-रोलेफसन • जानकी वसंत • कल्पना शंकर • कल्याणी बालकृष्णन • मुमताज काझी • नंदिता शाह • पल्लवी फौजदार • पामेला मल्होत्रा • कमर डागर • रीमा साठे • रिंग्युइचोन वशुम • संगीता अय्यर • स्मिता तंडी • सुमित्रा हजारिका • सुनीता सिंग चोकन • सुभा वारियर • तियासा अध्या • व्ही. नानम्मल • झुबोनी हुम्त्सो
२०१७	• गार्गी गुप्ता • सिंधुताई सपकाळ • गौरी मौलेखी • नाविका सागर परिक्रमा • मालविका अय्यर • रेवन्ना उमादेवी नागराज • थिनलास कोरोल • एस. शिवा सत्या • भारती कश्यप बेटी जिंदाबाद बेकरी • मित्तल पटेल • साबरमती टिकी • जयम्मा बंडारी • श्यामला कुमारी • वनस्त्री • लिझीमोल फिलीपोस पामाडीकंडथिल • चिरोम इंदिरा • उर्मिला आपटे • दीपिका कुंडाजी • पूर्णिमा देवी बर्मन • अनिता भारद्वाज • अंबिका बेरी • पुष्पा गिरिमाजी • अवनी • श्रुजन • सी.के. दुर्गा • रेखा मिश्रा • मेहविश मुश्ताक • करूणा सोसायटी फॉर अनिमल्स ॲण्ड नेचर • वन स्टॉप सेंटर, रायपूर • मिलेट नेटवर्क ऑफ इंडिया • पंजाब • मधु जैन • जेटसन पेमा • एम.एस. सुनील • शीला बालाजी • अनुराधा कृष्णमूर्ती आणि नम्रता सुंदरेसन • गीता मित्तल
२०१८	• ए. सीमा • अंशु खन्ना • अनु मल्होत्रा • अनुराधा नाईक • चेतना सिन्हा • दर्शना गुप्ता • कोल्लक्कयिल देवकी अम्मा • दिदी कॉन्ट्रॅक्टर • गौरी कामाक्षी • हेकानी जाखलू केन्से • इप्सिता बिस्वास • इति त्यागी • कग्गनपल्ली राधा देवी • कल्पना सरोज • ललिता वकील • माधुरी बडथवाल • मंजू मणिकुट्टन • मीनाक्षी पाहुजा • मिनी वासुदेवन • मुनुस्वामी शांती • नीलम शर्मा • नोमिता कामदार • पामेला चॅटर्जी • प्रज्ञा प्रसुन • प्रियंवदा सिंग • एन.एम. पुष्पा • राहीबाई पोपेरे • रजनी रजक • रेश्मा निलोफर नाहा • रिया मजुमदार सिंघल • रुमा देवी • सीमा मेहता • सीमा राव • शिवानी वर्मा • स्मृती मोरर्का • स्नेहलता नाथ • सोनिया जब्बार • सुजाता मोहन (डॉक्टर) • सुनीता देवी • ट्विंकल कालिया • उर्मी बसू • वन स्टॉप सेंटर, रायपूर • कसाब-कच्छ क्राफ्टस्वूमन प्रोड्यूसर कंपनी लि. • सोशल वेलफेयर ॲण्ड न्यूट्रीशनल मील प्रोग्राम डिपार्टमेंट, तमिलनाडू
२०१९	• आरिफा जान • अवनी चतुर्वेदी • भागीरथी अम्मा • भावना कंठ • बीना देवी • चामी मुर्मू • कलावती देवी • कार्त्यायनी अम्मा • कौशिकी चक्रवर्ती • मोहना सिंग • निलझा वांगमो • पदला भुदेवी • रश्मी उर्ध्वरेषे • मान कौर • ताशी आणि नुंगशी मलिक
२०२०	• अनिता गुप्ता • उषाबेन वसावा • नासिरा अख्तर • संध्या धर • निवृत्ती राय • टिफनी ब्रार • पद्मा यांगचान • जोधइया बाई बैगा • सायली नंदकिशोर आगवणे • वनिता बोराडे • मीरा ठाकूर • जया मुत्थू, तेजम्मा (एकत्रित) • एला लोध • आरती राणा
२०२१	• सथुपति प्रसन्ना श्री • तागे रीता • मधुलिका रामटेके • निरंजनाबेन कलार्थी • पूजा शर्मा • अंशुल मल्होत्रा • शोभा गस्ती • राधिका मेनन • कमल कुंभार • श्रुती महापात्रा • बतूल बेगम • तारा रंगस्वामी • नीरजा माधव • नीना गुप्ता (गणितज्ञ)