श्योक नदी
| जलस्रोताचे मूळ | Rimo Glacier  |
|---|---|
| नदीचे मुख | सिंधु नदी |
| Drainage basin | Indus basin |
| देश | भारत, पाकिस्तान |
| या राजकीय व प्रशासकीय सीमांतर्गत असणारे स्थान | लडाख, गिलगीट-बाल्टिस्तान |
| भौगोलिक गुणक | ३५°२१′१०″N ७७°३७′५″E, ३५°१३′४३″N ७५°५५′२″E |
श्योक नदी ही सिंधु नदीची एक उपनदी आहे जी भारतातील उत्तर लडाखमधून वाहते आणि पाकिस्तानमधील गिलगिट-बाल्टिस्तानमध्ये प्रवेश करते. ही अंदाजे ५५० किमी (३४० मैल) लांबीची आहे.[१][२]
"श्योक" हे नाव बहुधा तिबेटी "शा-ग्योग" पासून आले आहे, ज्यात "शाग" म्हणजे "रेव", आणि "ग्योग" म्हणजे "पसरवणे" यांचे मिश्रण आहे. "रेव पसरवणारा" असा अनुवाद करणाऱ्या ह्या व्याख्येचे भाषिक स्त्रोतांद्वारे समर्थन आहे आणि नदीच्या भू-आकृतिशास्त्रीय वर्तनाचे, विशेषतः पुराच्या वेळी सोडलेल्या रेवच्या विस्तृत साठ्यांचे प्रतिबिंबित करते.[३][४]
श्योक नदीचा उगम भारतातील लडाख या केंद्रशासित प्रदेशात असलेल्या मध्य रिमो हिमनदीच्या टोकावर होतो. पूर्व काराकोरम पर्वतरांगातील रिमो मुझताघ उपखंडातील शिखरांचा समूह असलेल्या रिमो मासिफ पर्वतरांगावरून ही हिमनदीतून खाली उतरते.[२] तिच्या उगमस्थानाजवळ, श्योक नदी ईशान्येकडून चिप चाप नदीने जोडली आहे, जी तिच्या मुख्य जलप्रणालीचा भाग मानली जाणारी उपनदी आहे.[१][५][६]
ही नदी सुरुवातीला डेप्सांग मैदानाच्या पश्चिमेला आग्नेय दिशेने वाहते. या पट्ट्याच्या सुरुवातीला, ईशान्येकडून गलवान नदी हिला मिळते.[१] पुढे खाली जाताना, पूर्वेकडून चांग चेन्मो नदी तिला जोडते आणि नंतर पॅंगोंग पर्वतरांगांना भेटते.[२] तेथे, ते एक विस्तृत व्ही-आकाराचे वळण घेते, तिची दिशा उलट करते आणि तिच्या सुरुवातीच्या मार्गाच्या जवळजवळ समांतर मार्गाने वायव्येकडे वाहते. अनेक निरीक्षकांनी नोंदवलेले हे ह्या नदीचे एक वैशिष्ट्य आहे.[२]
वायव्येकडे पुढे जात, नदी श्योक गावाजवळून वाहते आणि एका विस्तीर्ण दरीत प्रवेश करते जिथे ती सियाचीन ग्लेशियरमधून उगम पावणारी एक प्रमुख उपनदी नुब्रा नदीला मिळते. हा संगम डिस्किटच्या वायव्येस असलेल्या लकजुंग गावाजवळ होतो.[१][२]
श्योक नदी शेवटी केरीस येथे सिंधु नदीत विलीन होते, जे स्कार्दूच्या आग्नेयेस अंदाजे ४० किमी (२५ मैल) आहे.[१] उगमस्थानापासून सिंधु नदीच्या संगमापर्यंत नदीची एकूण लांबी अंदाजे ५५० किमी (३४० मैल) आहे.[७]
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 3 4 5 Negi, Sharad Singh (1991). Himalayan Rivers, Lakes, and Glaciers (English भाषेत). Indus Publishing Company. pp. 124–125. ISBN 9788185182612.CS1 maint: unrecognized language (link)
- 1 2 3 4 5 Kaul, Hriday Nath (1998). Rediscovery of Ladakh (English भाषेत). Indus Publishing Company. pp. 30–31. ISBN 9788173870866.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Peter, Friedrich A. (1977). "Glossary of Place Names in Western Tibet". The Tibet Journal (English भाषेत). Library of Tibetan Works and Archives. 2 (2): 26–27. JSTOR 43299854.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Cunningham, Alexander (1854). Ladák: Physical, Statistical, and Historical; with Notices of the Surrounding Countries (English भाषेत). London: W.H. Allen and Co. pp. 94–96.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ Chulung (Map). 1:250,000. India and Pakistan 1:250,000 (English भाषेत). Army Map Service, Corps of Engineers, U.S. Army. 1955. Sheet NI 43-4. 28 May 2025 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ India and Adjacent Countries: Sheet 52 – Leh (Map) (Published 1923 ed.). 1:1,000,000 (English भाषेत). Survey of India. 1916. 28 May 2025 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Shyok River". Encyclopædia Britannica (English भाषेत). May 23, 2025 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
पुढील वाचन
[संपादन]- Bennett-Jones, Owen; Brown, Lindsay; Mock, John (2004). Pakistan & the Karakoram Highway. Lonely Planet Regional Guides (English भाषेत) (6th Revised ed.). Lonely Planet Publications. ISBN 9780864427090.CS1 maint: unrecognized language (link)
- Hedin, Sven Anders (1916). Southern Tibet: Discoveries in Former Times Compared with My Own Researches in 1906–1908 (English भाषेत). 7. Lithographic Institute of the General Staff of the Swedish Army.CS1 maint: unrecognized language (link)
- Kapadia, Harish (1999). Across Peaks & Passes in Ladakh, Zanskar & East Karakoram (English भाषेत). Indus Publishing Company. ISBN 9788173871009.CS1 maint: unrecognized language (link)
- Paul, Abdul Qayoom; Bahuguna, Harish; Kumar, Parveen (2024). "A glaciotectonic landform in the Shyok valley, Trans-Himalayan Karakoram Range, India". Journal of Glaciology (English भाषेत). 70 (e44). Bibcode:2024JGlac..70E..44P. doi:10.1017/jog.2024.22.CS1 maint: unrecognized language (link)