शोभा गस्ती
शोभा गस्ती या कर्नाटक राज्यातील बेळगाव येथे कार्यरत असलेल्या एक सामाजिक कार्यकर्त्या आहेत. त्यांनी १९९७ मध्ये 'महिला अभिवृद्धी मत्तू संरक्षण संस्थेची' (MASS) स्थापना केली. ही संस्था कर्नाटकातील ३६० गावातील माजी देवदासी महिलांना त्यांचे जीवन सुधारण्यासाठी आणि सन्मानाने जगण्यासाठी मदत करते.[१] केवळ २,५०० सदस्यांपासून सुरू झालेल्या या मोहिमेत २०१४ पर्यंत ३,६०० हून अधिक महिला सहभागी झाल्या होत्या.[२] ४५ वर्षांवरील माजी देवदासींना पेन्शन मिळवून देण्यात 'मास' (MASS) संस्थेला मोठे यश मिळाले आहे.[३] 'चाइल्ड राइट्स अँड यू' (CRY) सारख्या संस्थांच्या सहकार्याने गस्ती या मुलांच्या हक्कांच्या संरक्षणासाठी देखील काम करतात.[४]
महिला अभिवृद्धी मत्तू संरक्षण संस्था
[संपादन]देवदासींनाही मानवी हक्क असतात आणि त्यांना चांगले जीवन जगण्याचा अधिकार आहे, या विचाराने बेळगावच्या शोभा गस्ती यांनी 'मास' नावाची स्वयंसेवी संस्था स्थापन केली. अज्ञानामुळे आणि सामाजिक कुप्रथेमुळे बळी पडणाऱ्या महिलांना वाचवण्यासाठी त्यांनी १९९७ मध्ये या संस्थेची मुहूर्तमेढ रोवली. या माध्यमातून त्यांनी अनेक महिलांना देवदासी प्रथेच्या विळख्यातून बाहेर काढले आहे. बेळगाव जिल्ह्यातील तीन तालुक्यांमधील ५०९ गावांमध्ये ही संस्था महिला सक्षमीकरणासाठी कार्यरत आहे. बालविवाह रोखणे आणि मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देणे हे या संस्थेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. शोभा गस्ती यांनी देवदासी पुनर्वसन केंद्र सुरू करून अनेकांच्या आयुष्यात आशेचा किरण निर्माण केला आहे. 'मास' संस्थेच्या माध्यमातून आतापर्यंत ३,७७९ हून अधिक महिलांचे जीवन सावरले गेले आहे. इतर सामाजिक संस्थांच्या मदतीने त्या या महिलांना रोजगाराच्या संधीही उपलब्ध करून देतात. मुलींची तस्करी, बालविवाह आणि महिलांवरील अत्याचारांविरुद्ध त्या सातत्याने लढा देत आहेत. ग्रामीण भागात फिरून त्या देवदासी प्रथा आणि बालविवाहामुळे होणाऱ्या दुष्परिणामांबाबत जनजागृती करतात, तसेच एचआयव्ही (HIV) बाबत असलेले गैरसमज दूर करून रुग्णांना उपचार मिळवून देण्यासाठी मदत करतात.[५][६]
पुरस्कार
[संपादन]त्यांच्या या सामाजिक कार्याची दखल घेऊन, भारत सरकारने त्यांना २०२२ मध्ये (२०२१ सालचा) नारी शक्ती पुरस्कार देऊन सन्मानित केले. तत्कालीन राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते त्यांना हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.[७]
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "Shobha Gasti and Nivruti Rai from Karnataka honoured by the President". Hindustan Times (इंग्रजी भाषेत). 2022-03-09. 2022-10-30 रोजी पाहिले.
- ↑ "NGOs hail SC directive to stop Devadasi system - Times of India". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). 2022-10-30 रोजी पाहिले.
- ↑ "Elusive pension pushes devadasis into distress | Bengaluru News - Times of India". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). 2022-10-30 रोजी पाहिले.
- ↑ BN, Janardhan. "The President of India Recognized Shobha Gasti's work on Girl Child Education and Devadasi Women". Bangalore News Network (English भाषेत). 2022-10-30 रोजी पाहिले.CS1 maint: unrecognized language (link)
- ↑ "Shobha Gasti awarded with Nari Shakti Puraskar by President of India". All About Belgaum (इंग्रजी भाषेत). 2022-03-08. 2026-03-16 रोजी पाहिले.
- ↑ Aravind, Indulekha (2022-03-24). "The Lesser Daughters of the Goddess: Former Devadasis Rewrite a Caste-bound Legacy". Outlook India (इंग्रजी भाषेत). 2026-03-16 रोजी पाहिले.
- ↑ "Karnataka Bengaluru News Highlights: State reports 197 Covid-19 cases, 8 deaths". The Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 2022-03-08. 2022-10-30 रोजी पाहिले.