शोभा अभ्यंकर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
शोभा अभ्यंकर
संगीत प्रकार खयाल, भजने, भावगीते
वाद्ये गाणे
कार्यकाळ १९७० – २०१४

डॉ. शोभा अभ्यंकर (1946-2014) या भारतीय संगीतशास्त्रज्ञ आणि मेवाती घराण्याच्या शिक्षिका होत्या. त्यांनी अनेक हिंदुस्थानी शास्त्रीय गायकांना शास्त्रीय संगीत शिकवले. त्यांचा मुलगा संजीव अभ्यंकर[१] हा देखील हिंदुस्थानी शास्त्रीय गायक आहे.

वैयक्तिक जीवन[संपादन]

डॉ. शोभा अभ्यंकर यांचा जन्म १९४६ साली पुणे, भारत येथे झाला. त्यांनी विजय अभ्यंकर यांच्याशी लग्न केले आणि त्यांना दोन मुले झाली.[२]

शिक्षण[संपादन]

त्यांनी पुणे विद्यापीठातून बायोकेमिस्ट्रीमध्ये एम.एस्सी. केले. त्यांनी एसएनडीटी महिला विद्यापीठातून संगीत विषयात एमए पूर्ण केले. तिथे त्यांनी प्रथम स्थान मिळविले. त्यांनी मराठी भावगीत या विषयावर संगीतात पीएच.डीही पूर्ण केली.[३][४]

संगीत प्रशिक्षण[संपादन]

त्यांनी पंडीत गंगाधरबुवा पिंपळखरे, पंडीत व्ही.आर.आठवले आणि पंडीत जसराज यांच्याकडे अनेक दशके संगीताचे प्रशिक्षण घेतले.[५] परिणामी, त्यांना ग्वाल्हेर गायकी आणि आग्रा गायकीची पार्श्वभूमी असलेल्या मेवाती घराण्याच्या सदस्या म्हणून ओळखले जाते.[६]

कारकीर्द[संपादन]

डॉ. शोभा अभ्यंकर हे ललित कला केंद्र, पुणे विद्यापीठ आणि एसएनडीटी महिला विद्यापीठाशी संगीत अभ्यासक आणि गुरू म्हणून संलग्न होते.[७]

शिकवण[संपादन]

डॉ. शोभा अभ्यंकर यांनी संपूर्ण महाराष्ट्रात अनेक विद्यार्थ्यांना शिकवले आहे.[८] ज्यांनी आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय पुरस्कार आणि शिष्यवृत्ती मिळवली आहे.[९] त्यांच्या सर्वात उल्लेखनीय शिष्यांमध्ये संजीव अभ्यंकर (त्यांचा मुलगा)[१०] आणि संदीप रानडे यांचा समावेश आहे.[११]

मृत्यू[संपादन]

डॉ. शोभा अभ्यंकर यांचे १७ ऑक्टोबर २०१४ रोजी कर्करोगाने निधन झाले.[२]

पुरस्कार आणि ओळख[संपादन]

  • "गणहिरा" पुरस्कार
  • वसंत देसाई पुरस्कार
  • पं. एन डी कशाळकर पुरस्कार
  • पं. व्ही.डी.पलुस्कर पुरस्कार
  • गुरू म्हणून उत्कृष्ट कार्यासाठी "राग ऋषी" पुरस्कार

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ "Pt. Sanjeev Abhyankar". Sanjeevabhyankar.com. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  2. ^ a b "Dr. Shobha Abhyankar passed away". Loksatta.com. 17 October 2014. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  3. ^ "Suyash Book gallery". Suyashbookgallery.com. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  4. ^ "सखी भावगीत माझे...-Sakhi Bhavagit Maze... by Dr. Shobha Abhyankar - Rajhans Prakashan". Bookganga.com. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  5. ^ Phatak, Vaishali. "लिहावंसं वाटलं: माझ्या गुरु". Vaishalisphatak.blogspot.com. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  6. ^ Budhiraja, Sunita (July 18, 2018). Rasraj : Pandit Jasraj. Vani Prakashan. p. 338.
  7. ^ "Artist - Shobha Abhyankar (Vocal), Gharana - Mewati". Swarganga.org. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  8. ^ "Local singer Dr Shobha Abhyankar and her disciples will be presenting 15 different variations of Raag Todi in a performance tomorrow. Dr Abhyankar will be explaining the finer nuances of the raag along with performances by her senior disciples. - Times of India". The Times of India.
  9. ^ "डॉ. शोभा अभ्यंकर यांना 'रागऋषी' पुरस्कार प्रदान". Maharashtra Times. 9 March 2008. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  10. ^ "IPAAC Home". Ipaac.org. 23 January 2019 रोजी पाहिले.
  11. ^ "Classical Music Guru Shobha Abhyankar passed away". Lokmat.com. 17 October 2014. 23 January 2019 रोजी पाहिले.