शिलाई यंत्र

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

शिलाई यंत्र हे कपडे शिवण्याचे यंत्र आहे. यास शिवणयंत्र असेही म्हणतात. शिलाईयंत्राचा प्रथम शोध ए.वाईसेन्थ्ल यांनी इ.स. १७५५मध्ये लावला. १७९० मध्ये थॉमस सेंट यांनी दुसऱ्या शिलाई यंत्राचा शोध लावला. शिलाईयंत्र हे वस्त्रापासून कापड तयार करणे, घरगुती कापड शिवणे यासाठी वापरले जाते.

या मध्ये सुईच्या तोंडाशी नेढे असते ज्यामध्ये दोरा ओवला जातो व बॉबीन मधून एक दोरा येतो. दोन दोऱ्यांच्या सहाय्याने शिवणयंत्राने शिवले जाते. हे यंत्र हाताने, पायाने किंवा विजेवर चालविता येते. आधुनिक शिलाईयंत्रे विजेवर चालतात.

Sewing machine singer nymphéa 3815A
शिलाई यंत्र

कापड किंवा कापडाचे तुकडे यांच्यावर दोऱ्याची शिलाई करून कपडे बनवणाऱ्या यंत्राला शिवण यंत्र म्हणतात. पहिल्या शिवण यंत्राची निर्मिती औद्योगिक क्रांतीच्या काळात झाली. १७९० मध्ये थॉमस सेंट या इंग्रजाने शिलाई यंत्राचा शोध लावला असे मानले जाते. शिलाई मशीनने कपडे उद्योगाची कार्यक्षमता आणि उत्पादकता नक्कीच सुधारली. घरगुती मशीनच्या तुलनेत औद्योगिक शिलाई मशीनी, दिसण्यात वेगळ्या असून आकारमानाने मोठ्या आणि अधिक वेगवान व कार्यक्षम असतात. आधुनिक शिवण यंत्रात सुई आणि थंम्ब्ल्सची सोईच्या जागी असतात. ही यंत्रे स्वयंचलितही असतात.

इतिहास[संपादन]

इंग्रजी संशोधक थॉमस सेंटने पहिले शिलाई मशीन बनवले पण त्याचा उपयोग कपडे शिवण्यासाठी न करता तो ते लेदर व कॅनव्हास यांच्यावर शिलाई करण्यासाठी करत होता.

त्याच्या शिवणकामाचे यंत्राने साखळी पद्धतीचा वापर केला, ज्यात मशीन फॅब्रिकमध्ये साधी टाके बनविण्यासाठी एक धागे वापरते. स्टिचिंग एरी भांडी घासेल आणि एक फिकट बिंदू रॉड थ्रेक त्या छिद्रातून घेऊन जाईल आणि त्याला पुढील शिवण ठिकाणी हलविले जाईल, जिथे चक्र पुनरावृत्ती होईल आणि शिवण टाकेल. सेंटस् मशीनची रचना विविध लेदर वस्तूंच्या निर्मितीसाठी केली गेली आहे, ज्यामध्ये सेडल आणि ब्रिड्लसचा समावेश आहे, परंतु ते कॅनव्हाससह काम करण्यास सक्षम आहे, आणि जहाजावरील सील सिलाई करण्यासाठी वापरण्यात आला होता. जरी त्यांचे युग युग सुरू झाले असले तरी, ते एक व्यावहारिक प्रवृत्ती बनण्याआधीच येत्या दशकामध्ये संकल्पनेला स्थिर सुधारणा आवश्यक आहे. १८७४ मध्ये, सिलाई मशीन उत्पादक, विल्यम न्यूटन विल्सन यांनी लंडनच्या पेटंट कार्यालयात सेंटचे रेखाचित्र शोधून काढले, लूपला ऍडजस्ट केले आणि एक मशीन निर्माण केले जे सध्या लंडन सायन्स म्युझ्यूच्या मालकीची आहे.