व्हिया अग्रिप्पा

Roman road, ancient Roman structure
देश	फ्रान्स
द्वारे चालन केले	Marcus Vipsanius Agrippa

व्हिया अग्रिप्पा हे गॉलमधील रोमी साम्राज्याने बांधलेल्या रस्त्यांच्या एक भाग होता. हे रस्ते इ.स.पू. १ल्या शतकात मार्कस व्हिप्सिआनिउस अग्रिप्पा याने बांधला होता. ऑगस्टसने गॉलच्या पुनर्रचनेची याच्यावर जबाबदारी सोपवली होती. रोमनांनी गॉलमध्ये एकूण २१,००० किलोमीटर (१३,००० मैल) लांबीचे रस्ते बांधले.

अग्रिप्पाचा प्रकल्प

अग्रिप्पाचे जाळे लुग्दुनुम (ल्यों) या नवीन सामरिक स्थळावरील एका केंद्रापासून पसरले होते. स्त्राबोने दिशा दर्शविल्या, ज्यांना प्येर ग्रोसने असे रस्ते ओळखल्या:

लुग्दुनुम/ल्यों पासून सेंतच्या दिशेने अटलांटिक महासागराकडे जाणारा एक मार्ग
रेंस, बोवे आणि आमियां मार्गे उत्तर समुद्राकडे जाणारा एक मार्ग
लांग्र, त्रिअ आणि क्योल्न मार्गे ऱ्हाइन नदीकडे जाणारा मार्ग
दक्षिणेकडे मार्सेलकडे जाणारा एक मार्ग

जरी व्हिया अग्रिप्पाच्या विविध टप्प्यांचे तपशीलवार मार्ग जमिनीवर सुस्थापित असले तरी, बांधकामाच्या तारखांवर अजूनही चर्चा आहे: गीद रोमें आंतीकच्या लेखकांनुसार, इ.स.पू. ३९-३८ मध्ये; प्येर ग्रोसच्या मते, इ.स.पू. २२-२१ मध्ये; किंवा पोल पतीच्या मते, इ.स.पू. १६ ते १३ दरम्यान.

दक्षिणेकडील मार्ग

एक प्राचीन मिठासाठी मार्ग ऱ्होन नदीच्या मुखापर्यंत जात असे, जो नदीच्या कधीकधी दलदलीच्या पूरमैदानाला टाळण्यासाठी टेकड्यांच्या खालच्या उतारावरून जात असे. ऑगस्टसच्या प्रेरणेने, अग्रिप्पाने नदीच्या अधिक जवळून जाणारा एक मार्ग तयार केला, जो आर्ल, अव्हियों, ओरांज, मॉन्तेलिमार, वालांस, व्येन या महत्त्वाच्या रोमन शहरांमधून जात होता आणि ज्यामध्ये ठिकठिकाणी विश्रांती केंद्रे (मुतातिओनेस) होती, जिथे शासकीय दूतांसाठी घोड्यांची अदलाबदल केली जात असे. ऱ्होनच्या उजव्या तीरावरील 'व्हिया आंतोनिना' या मार्गाने या मार्गाला अधिक विस्तार मिळाला.

व्हिया अ‍ॅग्रिप्पाचे अवशेष

वालांसच्या जवळ, आजचे <i id="mwVQ">राष्ट्रमार्ग</i> 7(Route nationale 7) हे व्हिया अग्रिप्पाच्या मार्गाचा अवलंब करतो.

इझेरच्या उत्तरेला, व्हिया अग्रिप्पा हा मार्ग, अजूनही 'से चमें' ('सात रस्ते') म्हणून ओळखला जाणारा चौक ओलांडल्यावर, आता रूत देपार्त्मांताल १०१ ने चिन्हांकित केलेल्या रेषेवरून बोमाँ-मॉतोच्या दिशेने जात असे; तिथे एक ' रूत कोम्युनाल' आणि एक पायवाट त्या सरळ रोमी मार्गाचा मागोवा घेतात, जो बोमाँ-मॉतो आणि पाँ-द-लिझेर या कोम्युन्सची सीमा म्हणून काम करतो. जवळच, 'वी मान्य' हे स्थळनाम 'व्हिया माग्ना', अर्थ 'महान रस्ता' याच्या प्रवासाची नोंद करते.

रोमी मैलदगड

मार्गावर लावलेल्या कोरलेल्या उभ्या मैलदगडांवर व्येन, वालांस किंवा आवीन्यों येथील सुरुवातीच्या ठिकाणापासून (कापिता वियाए) अंतर, तसेच ते उभारणाऱ्या किंवा त्यांची देखभाल करणाऱ्या दंडाधिकारी किंवा सम्राटाचे नाव दर्शवले जात असे.

मार्गावर सापडलेल्या बावीस शिल्लक मैलदगडांव्यतिरिक्त, ३ऱ्या किंवा ४थ्या शतकातील एक मैलदगड वालांस महामंदिरात गायकवृंदाच्या प्रदक्षिणा मार्गावर पुन्हा वापरण्यात आली, जिथे त्यावरील शिलालेख अजूनही वाचता येतो:

IMP(ERATOR) CAESAR L(UCIUS) DOMIT[IUS]
AURELIANU[S] P(IUS) [F(ELIX)] INV[I]CT[US]
[AU]G(USTUS) P(ONTIFEX) MA(XIMUS) GER[MANIC(US) MAX(IMUS)]
[GO]THIC(US) MA[X(IMUS) CARPIC(US) MAX(IMUS)] ?
[PAR]THIC(US) MA[X(IMUS) TRIB(UNICIA) POT(ESTATE) VI CO(N)S(UL)] ?
[III] P(ATER) P(ATRIAE) PROCO(N)[S(UL) PACATOR ET RES]
[TITUT]OR ORB(IS) [REFECIT ET]
[R]ESTITUIT […]
MILIA [PASSUUM]
I[I] II ?

उच्चार:

इम्प्(एरातोर) काएसार ल्(उकिउस) दोमित्(उस)

आउरेलियानु[स] पि(उस) [फे(लिक्स)] इन्व्[इ]क्त्[उस]

[आउ]ग्(उस्तुस) प्(ओन्तिफेक्स) मा(क्सिमुस) गेर्[मानिक्(उस्) माक्स्(इमुस)]

[गो]थिक्(उस) मा[क्स्(इमुस) त्रिब्(उनिकिया) पोत्(एस्ताते) वी को(न्)स्(उल)]?

[III/३] प्(आतेर) प्(आत्रिआए) प्रोको(न्)[स्(उल) पाकातोर एत रेस]

[तितुत्]ओर ओर्ब्(इस) [रेफेकित एत]

[र्]एस्तितुत [...]

मिलिया [पास्सूम]

I[I] II ?

भाषांतर: " सम्राट काएसार लुकिउस दोमितियन आउरेलियानुस, धर्मनिष्ठ, भाग्यवान, अजिंक्य, भव्य, पुरोहित, गेर्मान, गॉथ, कार्पी, आणि पार्थींचे विजयोत्तम, [?व्या] वेळी त्रिबुनुसचे अधिकार पुन्हा प्राप्त, [?] वेळा कोन्सुल, प्रजापति, प्रोकोन्सुल, विश्वशांततेचा पुनर्संस्थापक, यांनी पुनर्संचयित केले: ३ [किंवा ४] मैल"

हे सुद्धा पहा

अग्रिप्पाचा रोमन रस्ता (सेंत-लायॉन)

बाह्य दुवे

Omnes Viae: Peutinger नकाशावर अग्रिप्पा मार्गे