वेद कुमारी घई
| लिंग | महिला  |
|---|---|
| नागरिकत्व | ब्रिटिश भारत, भारत, भारतीय अधिराज्य |
| दिलेले नाव | Kumari |
| आडनाव | Ghai |
| जन्म तारीख | १६ डिसेंबर 1931 |
| जन्मस्थान | जम्मू |
| मृत्यू तारीख | ३० मे 2023 |
| व्यवसाय | Sanskrit scholar |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | बनारस हिंदू विद्यापीठ, पंजाब विद्यापीठ |
| पुरस्कार | साहित्य व शिक्षणतील पद्मश्री पुरस्कार, नारी शक्ती पुरस्कार |
वेद कुमारी घई (१६ डिसेंबर, १९३१ - ३० मे, २०२३) या जम्मू आणि काश्मीरमधील जम्मू शहरातील एक भारतीय संस्कृत विदुषी होत्या. त्या जम्मू विद्यापीठातील संस्कृत विभागाच्या प्रमुख होत्या.
सुरुवातीचे जीवन
[संपादन]घई यांचा जन्म १६ डिसेंबर १९३१ रोजी जम्मू येथील प्रतापगड मोहल्ला येथे झाला. त्यांनी शालेय शिक्षण जम्मूमध्येच पूर्ण केले. त्यांनी १९५३ मध्ये पंजाब विद्यापीठातून संस्कृतमध्ये एमए, १९५८ मध्ये प्राचीन भारतीय इतिहास आणि संस्कृती या विषयात एमए आणि १९६० मध्ये बनारस हिंदू विद्यापीठातून संस्कृतमध्ये पीएचडी पूर्ण केली.
कारकीर्द
[संपादन]घई यांनी त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात शासकीय महिला महाविद्यालय, परेड, जम्मू येथे संस्कृतच्या प्राध्यापिका म्हणून केली. ३१ डिसेंबर १९९१ रोजी निवृत्त होईपर्यंत त्या जम्मू विद्यापीठात पदव्युत्तर संस्कृत विभागाच्या प्रमुख होत्या. त्यांनी १९६६-१९६७ आणि १९७८-१९८० मध्ये डेन्मार्कच्या कोपनहेगन विद्यापीठातील 'इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन स्टडीज'मध्ये पाणिनीचे संस्कृत व्याकरण आणि साहित्य शिकवले. त्या डोगरी भाषेतील विदुषी होत्या आणि त्यांना हिंदी भाषाही अवगत होती. त्या सामाजिक कार्यातही सहभागी होत्या.[१] त्या अमरनाथ श्राइन बोर्डाच्या सदस्य होत्या.[२]
वैयक्तिक जीवन आणि मृत्यू
[संपादन]घई यांचा विवाह डॉ. राम प्रताप यांच्याशी झाला होता, ते स्वतः देखील संस्कृत विद्वान होते.[१] ३० मे २०२३ रोजी वयाच्या ९१ व्या वर्षी घई यांचे निधन झाले.[३]
गौरव आणि पुरस्कार
[संपादन]- २०१४ मध्ये भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मश्री.[४]
- संस्कृतमधील त्यांच्या पांडित्याबद्दल भारताच्या राष्ट्रपतींकडून 'प्रमाणपत्र' (Certificate of Honour).[१]
- समाजकार्यासाठी १९९५ मध्ये जम्मू आणि काश्मीर सरकारकडून सुवर्णपदक.[१]
- १९९७ मध्ये संस्कृतसाठी राष्ट्रपती पुरस्कार.[१]
- २००५ मध्ये डोगरा रत्न पुरस्कार, २००९ मध्ये जीवनगौरव पुरस्कार आणि २०१० मध्ये स्त्री शक्ती पुरस्कार.[१]
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 3 4 5 6 "Sanskrit is soul of India's heritage". Daily Excelsior. 2014-02-01. 2014-02-08 रोजी पाहिले.
- ↑ "Amarnath shrine board reconstituted with six new members". The Times of India. 7 January 2009. 14 March 2014 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2014-02-08 रोजी पाहिले.
- ↑ "Sanskrit scholar Ved Kumari Ghai passes away, PM Modi condoles demise". Babushahi. 31 May 2023. 31 May 2023 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Awards Announced". Press Information Bureau, Ministry of Home Affairs, Government of India. 25 जानेवारी 2014. 22 फेब्रुवारी 2014 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 26 जानेवारी 2014 रोजी पाहिले.