विजयालक्ष्मी रामानन
| लिंग | महिला  |
|---|---|
| नागरिकत्व | भारत |
| दिलेले नाव | Vijayalakshmi |
| आडनाव | Ramanan |
| जन्म तारीख | 1924 |
| मृत्यू तारीख | 2020 |
| व्यवसाय | डॉक्टर, लष्करी कर्मचारी, गायक |
विजयालक्ष्मी रामनन (२७ फेब्रुवारी १९२४ – १८ ऑक्टोबर २०२०) ही एक भारतीय डॉक्टर आणि करिअर आर्मी ऑफिसर होती. भारतीय वायुसेनेतील अधिकारी म्हणून नियुक्त झालेल्या त्या पहिल्या महिला होत्या आणि भारतातील अनेक लष्करी रुग्णालयांमध्ये सर्जन म्हणून त्यांनी काम केले आहे. १९७७ मध्ये त्यांना लष्कराचे विशिष्ट सेवा पदक मिळाले आणि १९७९ मध्ये त्या विंग कमांडर म्हणून निवृत्त झाल्या.[१][२]
सुरुवातीचे जीवन
[संपादन]रामानन यांचा जन्म २७ फेब्रुवारी १९२४ रोजी मद्रास (आता चेन्नई ) येथे झाला.[१] तिचे वडील टी.डी. नारायण अय्यर हे पहिल्या महायुद्धातील सैनिक होते आणि नंतर मद्रासमध्ये सार्वजनिक आरोग्य अधिकारी होते.[१][३] तिने डॉक्टर म्हणून प्रशिक्षण घेतले आणि १९४३ मध्ये मद्रास मेडिकल कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतल्यानंतर एमबीबीएस पदवी मिळवली. विद्यार्थिनी असताना, तिला मद्रास विद्यापीठाकडून औषधासाठी बाल्फोर मेमोरियल मेडल आणि शस्त्रक्रियेसाठी पुरस्कार मिळाला.[४][१] तिने प्रसूती आणि स्त्रीरोगशास्त्रात एमडी पदवी मिळवली आणि भारतीय सैन्यात सामील होण्यापूर्वी मद्रासमध्ये सर्जन म्हणून काम केले.[४]
कारकीर्द
[संपादन]१९५५ मध्ये एका अल्प-सेवा आयोगाअंतर्गत रामानन भारतीय लष्कराच्या वैद्यकीय दलात सामील झाल्या. त्यानंतर त्यांना भारतीय हवाई दलात नियुक्ती मिळाली आणि १९७१ मध्ये त्यांची पहिली महिला अधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली.[३]भारतातील लष्करी रुग्णालयांमध्ये स्त्रीरोगतज्ज्ञ म्हणून काम करण्याव्यतिरिक्त, त्यांनी १९६२, १९६५ आणि १९७१ मध्ये युद्धांदरम्यान सेवा देणाऱ्या सदस्यांना वैद्यकीय सेवा देखील दिली.[२]
१९६८ मध्ये, त्या कर्नाटकातील बंगळुरू येथील हवाई दल रुग्णालयात वरिष्ठ स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि प्रसूतीतज्ज्ञ झाल्या आणि सैन्य दलात कुटुंब नियोजनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी त्यांनी लष्करी प्रयत्नांचे नेतृत्व केले. २० मार्च १९५३ रोजी रामानन फ्लाइट लेफ्टनंट आणि २२ ऑगस्ट १९७२ रोजी विंग कमांडर झाल्या.[५] त्यांनी जलाहल्ली, कानपूर, सिकंदराबाद आणि बंगळुरू येथील सशस्त्र दलाच्या रुग्णालयात सेवा बजावली. या काळात त्यांनी परिचारिका अधिकाऱ्यांसाठी प्रसूती आणि स्त्रीरोगशास्त्र देखील शिकवले.[३]
१९७९ मध्ये विंग कमांडर म्हणून रामानन निवृत्त झाले. त्यांना विशिष्ट सेवा पदक मिळाले, जे भारतीय सशस्त्र दलातील सदस्यांना "उच्च दर्जाच्या विशिष्ट सेवेसाठी" दिले जाते आणि २६ जानेवारी १९७७ रोजी तत्कालीन भारतीय राष्ट्रपती नीलम संजीव रेड्डी यांनी भारतीय सशस्त्र दलांशी संबंधित महिला आणि मुलांशी केलेल्या वागणुकीसाठी त्यांना हे पदक प्रदान केले. रामानन भारतीय हवाई दलात कमिशन झालेल्या पहिल्या महिला अधिकारी होत्या.[२] निवृत्तीपूर्वी त्यांनी २४ वर्षे भारतीय हवाई दलात सेवा केली.[३]
वैयक्तिक जीवन
[संपादन]रामानन यांना शास्त्रीय कर्नाटक संगीतकार म्हणूनही प्रशिक्षण देण्यात आले होते आणि वयाच्या १५ व्या वर्षापासून ते ऑल इंडिया रेडिओमध्ये "ए ग्रेड" कलाकार होत्या. दिल्ली, लखनौ, सिकंदराबाद आणि बंगळुरू येथून त्यांनी प्रसारण केले होते.[३] त्यांचे पती के.व्ही. रामानन हे देखील हवाई दलाचे अधिकारी होते. त्यांची दोन मुले सुकन्या आणि सुकुमार आहेत.[२]
१८ ऑक्टोबर २०२० रोजी त्यांचे वयाच्या ९६ व्या वर्षी बंगळुरू येथील त्यांच्या मुलीच्या घरी वृद्धापकाळाने निधन झाले.[६][२]
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 3 4 Swamy, Rohini (21 October 2020). "Vijayalakshmi Ramanan, first woman IAF officer & a doctor always 'prepared for an emergency'". ThePrint (इंग्रजी भाषेत). 22 October 2020 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 5 "IAF's first woman officer dies at 96". The Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 21 October 2020. 21 October 2020 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 5 "Pioneering first woman IAF officer passes away in Bengaluru". Deccan Herald (इंग्रजी भाषेत). 21 October 2020. 22 October 2020 रोजी पाहिले.
- 1 2 Ch, Shikha; ra (21 October 2020). "Vijayalakshmi Ramanan, The First Woman Officer Of Indian Air Force Dies At 96". SheThePeople TV (इंग्रजी भाषेत). 21 October 2020 रोजी पाहिले.
- ↑ "Service Record for Wing Commander Vijayalakshmi Thirupunathura Narayana Iyer 4971 MED at Bharat Rakshak.com". Bharat Rakshak (इंग्रजी भाषेत). 21 October 2020 रोजी पाहिले.
- ↑ Service, Tribune News. "Indian Air Force's first woman commissioned officer Vijayalakshmi Ramanan passes away at 96". Tribuneindia News Service (इंग्रजी भाषेत). 21 October 2020 रोजी पाहिले.