रामेश्वरी नेहरू
भारतीय समाजसेविका  | |||||
| माध्यमे अपभारण करा | |||||
| स्थानिक भाषेतील नाव |
| ||||
|---|---|---|---|---|---|
| जन्म तारीख | डिसेंबर १०, इ.स. १८८६ लाहोर | ||||
| मृत्यू तारीख | इ.स. १९६६, नोव्हेंबर ८, इ.स. १९६६ दिल्ली | ||||
| नागरिकत्व |
| ||||
| व्यवसाय |
| ||||
| सदस्यता |
| ||||
| राजकीय पक्षाचा सभासद | |||||
| अपत्य |
| ||||
| वैवाहिक जोडीदार |
| ||||
| पुरस्कार |
| ||||
| |||||
 | |||||
रामेश्वरी नेहरू (१० डिसेंबर १८८६ - ८ नोव्हेंबर १९६६) ही भारतातील एक सामाजिक कार्यकर्त्या होती. तिने गरीब वर्ग आणि महिलांच्या उन्नतीसाठी काम केले.
कारकीर्द
[संपादन]तिने १९०९ ते १९२४ पर्यंत महिलांसाठीच्या स्त्री दर्पण या हिंदी मासिकाचे संपादन केले. ती अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या (AIWC)[१] संस्थापकांपैकी एक होती आणि १९४२ मध्ये तिची अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.[२] तिने कोपनहेगन येथील जागतिक महिला काँग्रेस आणि कैरो येथील पहिल्या आफ्रिकन-आशियाई महिला परिषदेत (१९६१) शिष्टमंडळांचे नेतृत्व केले.[३] शेंक्टेडी गॅझेटने येथे वृत्त दिले की ती भारतातील "साम्यवादी घडामोडींमध्ये" सक्रिय होती आणि १९५४ मध्ये पाकिस्तानसोबतच्या अमेरिकन लष्करी कराराला विरोध करणाऱ्या भारतीयांच्या समितीची अध्यक्ष होती.[४]
जागतिक संविधान तयार करण्यासाठी अधिवेशन बोलावण्याच्या करारावर स्वाक्षरी करणाऱ्यांपैकी ती एक होती.[५][६] परिणामी, मानवी इतिहासात प्रथमच, जागतिक महासंघाचे संविधान तयार करण्यासाठी आणि स्वीकारण्यासाठी जागतिक संविधान सभा बोलावण्यात आली.[७]
वैयक्तिक जीवन
[संपादन]रामेश्वरी यांचा जन्म १० डिसेंबर १८८६ रोजी लाहोर येथील नरेंद्र नाथ यांच्या श्रीमंत कुटुंबात झाला. नरेंद्र नाथ (जन्म १८६४) यांना १९०८ मध्ये "दिवाण बहादूर" ही पदवी बहाल करण्यात आली आणि १९११ मध्ये लाहोर विभागाचे आयुक्त म्हणून नियुक्त होणारे ते पहिले भारतीय होते. तथापि, सर रेजिनाल्ड क्रॅडॉक (भारताचे तत्कालीन गृहमंत्री) यांनी कोणत्याही भारतीयाला आयुक्त पद भूषवण्यावर निर्बंध घातल्यानंतर त्यांचे पद परत घेण्यात आले. त्यांचा अहंकार जपण्यासाठी, त्यांना "राजा नरेंद्र नाथ" ही पदवी बहाल करण्यात आली. त्यांचे वडील, रामेश्वरी यांचे आजोबा दिवाण बैज नाथ, हे देखील प्रशासकीय सेवेत होते; परंतु १८७५ मध्ये तीर्थयात्रेवर असताना त्यांचे अकाली निधन झाले. त्यांचे पणजोबा दिवाण अजोधिया प्रसाद होते, ज्यांनी महाराजा रणजीत सिंग यांच्या हाताखाली लष्करी कमांडर म्हणून काम केले. नंतर, त्यांना ब्रिटिश प्रशासनाकडून जहागीर आणि मासिक पेन्शन मिळाली.[८] रामेश्वरी यांना तीन बहिणी आणि आनंद कुमार नावाचा एक भाऊ होता.[८]
१९०२ मध्ये, त्यांनी मोतीलाल नेहरूंचे भाचे आणि स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांचे चुलत भाऊ ब्रिजलाल नेहरू यांच्याशी विवाह केला. त्यांचे पुत्र ब्रज कुमार नेहरू हे एक भारतीय सनदी अधिकारी होते, ज्यांनी अनेक राज्यांचे राज्यपाल म्हणून काम पाहिले.
पुरस्कार आणि सन्मान
[संपादन]नेहरू यांना त्यांच्या सामाजिक कार्यासाठी भारत सरकारतर्फे १९५५ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले,[९] आणि १९६१ मध्ये लेनिन शांतता पुरस्कार मिळाला.
संदर्भ
[संपादन]- ↑ Sonia Gandhi, ed. (2004). Two Alone, Two Together: Letters Between Indira Gandhi and Jawaharlal Nehru 1922–1964. Penguin Books India. p. xxii. ISBN 9780143032458.
- ↑ "Past Presidents". AIWC: All India Women's Conference. 19 March 2014 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 19 March 2014 रोजी पाहिले.
- ↑ Sharma, d n (1969). Afro-asian Group In The U.n.
- ↑ "Schenectady Gazette - Google News Archive Search". news.google.com. May 1, 1961.
- ↑ "Letters from Thane Read asking Helen Keller to sign the World Constitution for world peace. 1961". Helen Keller Archive. American Foundation for the Blind. 2023-07-01 रोजी पाहिले.
- ↑ "Letter from World Constitution Coordinating Committee to Helen, enclosing current materials". Helen Keller Archive. American Foundation for the Blind. 2023-07-03 रोजी पाहिले.
- ↑ "Preparing earth constitution". The Encyclopedia of World Problems - Union of International Associations (UIA). Global Strategies & Solutions - The Encyclopedia of World Problems. 19 July 2023 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2023-07-15 रोजी पाहिले.
- 1 2 Kamlesh Mohan (2013). National Biography - Rameshwari Nehru (PDF). National Book Trust India. ISBN 978-81-237-6801-4. 6 March 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Awards Directory (1954–2013)" (PDF). Ministry of Home Affairs. 2017-11-17 रोजी मूळ पान (PDF) पासून संग्रहित.