युक्रेनमध्ये साम्यवादनिर्मूलन
| उपवर्ग | साम्यवादनिर्मूलन  |
|---|---|
| चा आयाम | साम्यवादनिर्मूलन |
| देश | युक्रेन |
| आरंभ वेळ | 1990s |
युक्रेनमधील साम्यवादनिर्मूलन हा १९९१ मध्ये सोव्हिएत संघाच्या विघटनादरम्यान सुरू झाला आणि त्यानंतर त्याचा विस्तार झाला.[१] २०१४ च्या डिग्निटी क्रांती आणि रशिया-युक्रेन युद्धाच्या सुरुवातीनंतर, युक्रेन सरकारने साम्यवादी चिन्हे, तसेच नाझीवादाच्या चिन्हांवर बंदी घालणारे कायदे मंजूर केले, कारण दोन्ही विचारधारा हुकूमशाही मानल्या गेल्या.[२][३]
१५ मे २०१५ रोजी, राष्ट्राध्यक्ष पेत्रो पोरोशेन्को यांनी कायद्यांच्या एका संचावर स्वाक्षरी केली, ज्यानुसार सोव्हिएत कम्युनिस्ट स्मारके (दुसऱ्या महायुद्धातील स्मारके वगळून) हटवण्यासाठी आणि सोव्हिएत कम्युनिस्टांच्या नावावर असलेल्या सार्वजनिक ठिकाणांची नावे बदलण्यासाठी सहा महिन्यांचा कालावधी सुरू झाला.[४][५][६] त्यावेळी, याचा अर्थ असा होता की २२ शहरे आणि ४४ गावांना नवीन नावे मिळणार होती.[७] २१ नोव्हेंबर २०१५ पर्यंत, नगरपालिका सरकारांना याची अंमलबजावणी करण्याचा अधिकार होता;[८] जर ते तसे करण्यात अयशस्वी ठरले, तर ओब्लास्ट्सना नावे बदलण्यासाठी २१ मे २०१६ पर्यंत मुदत होती.[८] जर वस्तीने तिचे जुने नाव कायम ठेवले, तर युक्रेनचे मंत्रिमंडळ त्या वस्तीला नवीन नाव देऊ शकत होते.[८] कायद्याच्या उल्लंघनासाठी संभाव्य माध्यम बंदी आणि पाच ते दहा वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकत होती.[९][१०]
रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात, ओलेक्झांडर तुर्चिनोव्ह यांनी आरोप केला की युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष देशातील रशिया-समर्थक फुटीरतावाद्यांना आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना मदत करत होता.[४] जुलै २०१५ मध्ये, गृह मंत्रालयाने कम्युनिस्ट पक्ष, युक्रेनचा कम्युनिस्ट पक्ष (नूतनीकरण केलेला), आणि कामगार व शेतकऱ्यांचा कम्युनिस्ट पक्ष यांचे निवडणुकीत भाग घेण्याचे अधिकार काढून घेतले आणि युक्रेनमधील कम्युनिस्ट पक्षांची नोंदणी समाप्त करण्यासाठी न्यायालयीन कारवाई सुरू असल्याचे सांगितले.[११] डिसेंबर २०१५ पर्यंत, युक्रेनच्या सार्वभौमत्वाचे आणि प्रादेशिक अखंडतेचे उल्लंघन करणे, राज्याचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यास प्रवृत्त करणे आणि रशियन प्रॉक्सी सैन्यांना पाठिंबा देणे या कारणांमुळे या पक्षांवर बंदी घालण्यात आली होती.[१२] युक्रेनच्या कम्युनिस्ट पक्षाने युरोपियन मानवाधिकार न्यायालयात या बंदीविरुद्ध अपील देखील केले.[५][१३][१४]
इ.स. २०१६ पर्यंत, जवळपास ५१,४९३ रस्ते आणि ९८७ शहरे व गावांची नावे बदलण्यात आली. त्यांची ऐतिहासिक नावे पुनर्संचयित करून किंवा नवीन नावे देऊन हे काम झाले. अंदाजे १,३२० लेनिन स्मारके आणि इतर साम्यवादी व्यक्तींची १,०६९ स्मारके हटवण्यात आली होती.[१५]
इतिहास
[संपादन]सोव्हिएत संघाच्या विघटनानंतर आणि १९९१ मध्ये युक्रेनला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर तेथे एक अनधिकृत साम्यवादनिर्मूलन प्रक्रिया सुरू झाली.[१] पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाच्या बाल्टिक राज्यांमध्ये आणि सोव्हिएत संघाबाहेरील वॉर्सा करार देशांमध्ये साम्यवादनिर्मूलन प्रक्रिया अधिक निर्दयपणे आणि उघडपणे राबवण्यात आली.[१६] सोव्हिएत संघापासून १९९१ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर युक्रेनचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष, लिओनिद क्रावचुक यांनी देखील १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला " सोव्हिएतीकरण-निर्मूलन " करण्याच्या उद्देशाने आदेश जारी केले होते.[१]
पुढील वर्षांमध्ये, जरी हळू गतीने, युक्रेनमधील सोव्हिएत नेत्यांची ऐतिहासिक स्मारके हटवण्यात आली.[१] ही प्रक्रिया पूर्व युक्रेनपेक्षा पश्चिम युक्रेनमध्ये खूप पुढे गेली, जे अधिक औद्योगिक होते आणि मोठ्या प्रमाणात रशियन-भाषिक होते.[१] युक्रेनियन संसदेत २००२, २००५, २००९, २०११ आणि २०१३ मध्ये विसामीकरण कायदे प्रस्तावित केले गेले, परंतु त्यापैकी एकही मंजूर झाला नाही.[१७]
युरोमैदान दरम्यान आणि नंतर, ८ डिसेंबर २०१३ रोजी क्यीवमधील लेनिनच्या स्मारकाच्या पतनापासून सुरुवात करून, आंदोलकांनी लेनिनची अनेक स्मारके आणि पुतळे हटवले किंवा नष्ट केले.[६]
९ एप्रिल २०१५ रोजी, युक्रेनियन संसदेने साम्यवादनिर्मूलनावर कायदा मंजूर केला.[१८][१९] हा कायदा दुसऱ्या यात्सेन्युक सरकारने सादर केला होता, ज्यामध्ये "साम्यवादी आणि राष्ट्रीय समाजवादी हुकूमशाही राजवटींच्या " चिन्हांच्या प्रचारावर बंदी घालण्यात आली होती.[१९][२०] या विधेयकातील मुख्य तरतुदींपैकी एक म्हणजे सोव्हिएत युनियनच्या राजवटीला "गुन्हेगार" आणि "राज्य दहशतवादी धोरणाचा पाठपुरावा करणारी" म्हणून मान्यता देणे.[२०] हा कायदा साम्यवादी चिन्हे आणि प्रचाराच्या वापरास प्रतिबंध करतो आणि युक्रेनमधील राष्ट्रीय-समाजवाद आणि त्याची मूल्ये यांची सर्व चिन्हे आणि प्रचार तसेच नाझी किंवा फॅसिस्ट गटांच्या कोणत्याही कारवायांवर बंदी घालतो.[२०] ही बंदी स्मारके, ठिकाणे आणि रस्त्यांच्या नावांना लागू होते.[६] ही बंदी दुसऱ्या महायुद्धाच्या स्मारकांना आणि स्मशानभूमीत असलेल्या चिन्हांना लागू होत नाही.[६][९] १ ऑगस्ट २०२३ रोजी, क्यीवमधील मदरलँड स्मारकावरून ( दुसऱ्या महायुद्धातील युक्रेनच्या इतिहासाच्या राष्ट्रीय संग्रहालयाचा भाग) सोव्हिएत चिन्ह हटवण्यात आले.[२१] त्याच्या जागी युक्रेनियन त्रिशूळ २४ ऑगस्ट २०२३ रोजी (युक्रेनच्या स्वातंत्र्यदिनी) पूर्णपणे स्थापित करण्यात आला.[२२][२३] स्मारकाचे नाव बदलून मदर-युक्रेन असे ठेवण्यात आले.[२४]
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 3 4 5 Khotin, Rostyslav (26 November 2009). "Ukraine tears down controversial statue". BBC News. 19 October 2017 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 17 October 2017 रोजी पाहिले.
- ↑ Motyl, Alexander J. (28 April 2015). "Decommunizing Ukraine". Foreign Affairs. 20 May 2015 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 19 May 2015 रोजी पाहिले.
- ↑ "Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine". Interfax-Ukraine. 9 April 2015. 22 February 2026 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 2 April 2026 रोजी पाहिले.
- 1 2 "Turchynov asks Justice Ministry to ban Communist Party of Ukraine". Interfax-Ukraine. 19 May 2014. 16 February 2015 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 16 February 2015 रोजी पाहिले.
- 1 2 "Європейський суд почав розгляд скарги на заборону діяльності КПУ". Ukrainska Pravda (युक्रेनियन भाषेत). 30 December 2016. 17 December 2023 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 Shevchenko, Vitaly (14 April 2015). "Goodbye, Lenin: Ukraine moves to ban communist symbols". BBC News. 17 April 2015 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 17 May 2015 रोजी पाहिले.
- ↑ "В Україні перейменують 22 міста і 44 селища" [22 cities and 44 towns will be renamed in Ukraine]. Українська правда (युक्रेनियन भाषेत). 4 June 2015. 24 February 2026 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 "Комсомольськ у будь-якому випадку перейменують" [Komsomolsk will be renamed anyway]. Depo. 1 October 2015. 3 October 2015 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 29 November 2022 रोजी पाहिले.
- 1 2 "Ukraine lawmakers ban 'Communist and Nazi propaganda'". Deutsche Welle (इंग्रजी भाषेत). 9 April 2015. 7 January 2023 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ "New laws in Ukraine potential threat to free expression and free media, OSCE Representative says". OSCE (इंग्रजी भाषेत). 18 May 2015. 3 April 2026 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ Antonovych, Mariana (24 July 2015). "Ukraine's Justice Ministry outlaws Communists from elections". Kyiv Post. 3 April 2026 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ "Court rules complete ban of Communist Party of Ukraine : UNIAN news". Ukrainian Independent Information Agency. 16 December 2015. 4 March 2016 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 4 April 2016 रोजी पाहिले.
- ↑ Ishchenko, Volodymyr (2015-12-18). "Kiev has a nasty case of anti-communist hysteria". The Guardian (इंग्रजी भाषेत). 6 April 2016 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 4 April 2016 रोजी पाहिले.
- ↑ "Ukraine court bans Communist Party". Daily News & Analysis (इंग्रजी भाषेत). 17 December 2015. 6 December 2025 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ "Decommunization reform: 25 districts and 987 populated areas in Ukraine renamed in 2016". www.ukrinform.net (इंग्रजी भाषेत). 27 December 2016. 21 February 2026 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ Birnbaum, Michael (13 August 2015). "Ukraine topples Communist statues but raises a bigger debate". The Washington Post (इंग्रजी भाषेत). ISSN 0190-8286. 15 July 2025 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 3 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ Eristavi, Maxim (27 April 2015). "Ukrainian PM leads charge to erase Soviet history". POLITICO (इंग्रजी भाषेत). 5 January 2026 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 4 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ Hyde, Lily (20 April 2015). "Ukraine to rewrite Soviet history with controversial 'decommunisation' laws". The Guardian. 16 May 2015 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 17 May 2015 रोजी पाहिले.
- 1 2 Peterson, Nolan (10 April 2015). "Ukraine Purges Symbols of Its Communist Past". Newsweek. 15 May 2015 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 17 May 2015 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 "Rada bans Communist, Nazi propaganda in Ukraine". Interfax-Ukraine. 9 April 2015. 12 May 2015 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 17 May 2015 रोजी पाहिले.
- ↑ Ogirenko, Valentyn (2023-08-01). "In pictures: Soviet emblem cut off Ukraine's Motherland Monument". Reuters. 2023-08-03 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 2026-04-04 रोजी पाहिले.
- ↑ "Ukraine replaces Soviet hammer and sickle with trident on towering Kyiv monument". ABC News. 6 August 2023. 7 August 2023 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.
- ↑ Kossov, Igor (30 July 2023). "Culture Ministry: Work begins to replace Soviet symbols on Motherland Monument". The Kyiv Independent (इंग्रजी भाषेत). 12 January 2025 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 4 April 2026 रोजी पाहिले.
- ↑ Court, Elsa (2023-08-01). "Soviet coat of arms removed from Kyiv's Motherland Monument". The Kyiv Independent. 2025-02-13 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 2026-04-04 रोजी पाहिले.