मुसंदम द्वीपकल्प

द्वीपकल्प
देश	ओमान, संयुक्त अरब अमिराती
पाणीसाठ्याजवळ	होर्मुझची सामुद्रधुनी
भौगोलिक गुणक	२६°११′५३″N ५६°१४′५७″E, २६°१७′२८″N ५६°२३′२″E, २६°१६′१४″N ५६°२३′२१″E

मुसंदन द्वीपकल्प (अरबी: جَزِيْرَة مُسَنْدَم \ رَأْس مُسَنْدَم; जझिरात मुसंदम) किंवा रुऊस अल जिबाल (अरबी:رُؤُوْس ٱلْجِبَال; पर्वतशिखरे)^[१] हा अरबी द्वीपकल्पाचा डोंगराळ ईशान्य टोकावरील प्रदेश आहे आहे. याच्या पश्चिमेला इराणचे आखात आणि पूर्वेला ओमानचे आखात आहेत; तर उत्तरेला यांना जोडणारी हॉर्मुझची सामुद्रधुनी आहे. या प्रदेशाचे राजकीय नियंत्रण संयुक्त अरब अमिराती आणि ओमान यांच्यात विभागलेले आहे.

इतिहास

ऐतिहासिक काळात मुसंदम द्वीपकल्पावर अनेक आक्रमणे झाली. अखमनी साम्राज्य व सासानी साम्राज्यांनी येथे आपला तळ बसविण्याचा नेहमी प्रयत्न केला. इस्लामिक कालखंड सुरू होईपर्यंत या साम्राज्यांचा ऱ्हास झाला होता. इस्लामी सत्ता प्रस्थापित झाल्यानंतर पोर्तुगीज आणि इतर भुरट्या सत्तांनी येथे असेच प्रयत्न केले.

आधुनिक कालखंड

आधुनिक काळातही या द्वीपकल्पावर परकीय ताबा सुरूच राहिला. १५०७ मध्ये अफोन्सो डी अल्बुकर्क याने ओमानच्या किनारपट्टीवरील सूर, मस्कत आणि खासाब यांसारखी महत्त्वाची ठिकाणे काबीज केली.^[२]^[३] तेव्हापासून १६५० पर्यंत, पोर्तुगीजांनी खासाबचा वापर खजुराच्या व्यापारासाठी पुरवठा केंद्र म्हणून आणि त्यांच्या जहाजांसाठीचे सुरक्षित बंदर म्हणून केला. १६०० च्या दशकाच्या सुरुवातीस स्थानिक टोळ्यांनी भागातील पोर्तुगीजांना हाकलणे सुरू केले. १६२२ मध्ये सफावींनी पोर्तुगीजांकडून हॉर्मुझ बेट परत मिळवल्यानंतर तीस वर्षांनी ओमानच्या यारुबिद घराण्यातील इमाम नासिर बिन मुर्शिद आणि इमाम सुलतान बिन सैफ यांनी मुसंदन द्वीपकल्प जिंकून घेतला.^[२]

१९व्या शतकात ब्रिटिशांनी ट्रुशियल स्टेट्सचा भाग म्हणून हा परिसर व्यापला आणि १८९१ मध्ये मस्कत आणि ओमान हे ब्रिटिश संरक्षित राज्य बनले.^[४] खासाबचा प्रदेश बंदरासाठी योग्य नसल्यामुळे आणि अत्यंत कडक हवामानामुळे वसाहतीसाठी प्रतिकूल असल्याने त्याचा फारसा विकास झाला नाही. २० व्या शतकाच्या उत्तरार्धात संयुक्त अरब अमिरातीची स्थापना झाली. या भागातील बहुतेक अमिराती त्यात सामील झाल्या. रास अल खैमा सुरुवातीला या राष्ट्राचा भाग नव्हते.^[५]^[६] अखेरीस १९७२ मध्ये ते अमिरातीत सामील झाले. यादरम्यानच्या वाटाघाटींमध्ये मुसंदन द्वीपकल्प ओमानला देण्यात आला.

भूगोल

हे सुद्धा पहा: ओमानचा भूगर्भशास्त्र, संयुक्त अरब अमिरातीचा भूगर्भशास्त्र, ओमानचा भूगोल, आणि संयुक्त अरब अमिरातीचा भूगोल

हा द्वीपकल्प हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या दक्षिणेस, इराणचे आखात आणि ओमानचे आखात यांच्या मध्ये आहे.^[७] शिहूह जमातीचे लोक येथे राहतात. या प्रदेशाचा मुख्य भाग ओमानच्या मुसंदन प्रशासकीय विभागांतर्गत येतो, तर काही भाग संयुक्त अरब अमिरातीच्या नियंत्रणाखाली आहे. अमीरातींमधील मुसंदम द्वीपकल्प रस अल खैमा आणि दिब्बामध्ये आहे.^[८]^[९]

येथील प्रमुख भूरूपांमध्ये पश्चिम हजर पर्वतरांगांचा समावेश होतो. या पर्वतरांगा हजर रांगेच्या सर्वात उत्तरेकडील भाग आहे. या पर्वतरांगेच्या शिखरांवरून या द्वीपकल्पाला रुऊस अल जिबाल असेही म्हणले जाते.^[८]^[९] वाडी बीह ही मुसंदनमधील सर्वात मोठी वाडी असून हा प्रदेश येथील मुख्य जलनिस्सारण खोरे आहे.^[१०]^[११] जबल हरिम हे मुसंदन आणि रुऊस अल जिबालमधील सर्वात उंच शिखर आहे.