माख क्रमांक

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

द्रायुगतिशास्त्रामध्ये एखाद्या बिंदूला प्रवाहाच्या वेगाचे स्थानिक माध्यमातील आवाजाच्या वेगाशी गुणोत्तर म्हणजे माख क्रमांक (M) होय. माख क्रमांक ही मितिहीन राशी आहे.

जिथे:

M = माख क्रमांक, (प्रवाह वेग/ध्वनिवेग)[१]
u = प्रवाहाची स्थानिक गति, आणि
c = माध्यमातील आवाजाचा वेग.

व्याख्येनुसार, माख १ म्हणजे आवाजाचा वेग. माख ०.६५ म्हणजे आवाजाच्या वेगाच्या ६५% वेग (सबसॉनिक), आणि माख १.३५ म्हणजे आवाजाच्या वेगापेक्षा ३५% जास्त वेग (सुपरसॉनिक).

माख क्रमांकाचे वर्गीकरण[संपादन]

वर्ग माख नॉट मैल/तास किमी/तास मीटर/सेकंद सामान्य वैशिष्ट्ये
सबसॉनिक <०.८ <५३० <६०९ <९८० <२७२ सडपातळ पंखांची प्रोपेलरने चालवलेली टर्बोफॅन विमाने.
ट्रान्सॉनिक ०.८-१.२ ५३०-७९४ ६०९-९१४ ९८०-१,४७० २७३-४०९ प्रवासी विमाने, काही लढाऊ विमाने.
सुपरसॉनिक १.२–५.० ७९४-३,३०८ ९१५-३,८०६ १,४७०–६,१२६ ४१०–१,७०२ आधुनिक लढाऊ विमाने, एफ-१०४ स्टारफायटर, एसआर-७१ ब्लॅकबर्ड आणि काँकॉर्डे.
हायपरसॉनिक ५.०–१०.० ३,३०८-६,६१५ ३,८०६–७,६८० ६,१२६–१२,२५१ १,७०२–३,४०३ ६.७२ माख वेगाचे एक्स-१५ सर्वात वेगवान विमानांपैकी एक आहे. बोइंग एक्स-५१
उच्च-हायपरसॉनिक १०.०–२५.० ६,६१५-१६,५३७ ७,६८०–१९,०३१ १२,२५१–३०,६२६ ३,४०३–८,५०८ माख ९.६ एवढा सर्वोच्च वेग असणारे नासा एक्स-४३ सर्वात वेगवान विमानांपैकी एक आहे.
पुनर्प्रवेश वेग >२५.० >१६,५३७ >१९,०३१ >३०,६२६ >८,५०८ स्पेस शटल

संदर्भ आणि नोंदी[संपादन]

  1. निमकर, द. पां.; करंदीकर, शं. वा. "झोत प्रचालन". मराठी विश्वकोश (मराठी मजकूर) (वेब आवृत्ती.). महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ. 21 फेब्रुवारी 2017 रोजी पाहिले.