Jump to content

महिला प्रीमियर लीग

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
महिला प्रीमियर लीग
देश भारत
आयोजक भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ
प्रकार ट्वेंटी२०
प्रथम २०२३
शेवटची २०२६
पुढील २०२७
स्पर्धा प्रकार दुहेरी साखळी सामने
आणि त्यानंतर प्ले-ऑफ
सद्य विजेता रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर (२रे विजेतेपद)
यशस्वी संघ मुंबई इंडियन्स (२ विजेतीपदे)
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर (२ विजेतीपदे)
सर्वाधिक धावा नॅटली सायव्हर (१,३४८)
सर्वाधिक बळी आमेलिया केर (५४)
संकेतस्थळ wplt20.com
मोसम

महिला प्रीमियर लीग (WPL) ही भारतातील एक व्यावसायिक महिला ट्वेंटी२० (T20) क्रिकेट लीग आहे, जी भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाद्वारे आयोजित केली जाते.[] २०२२ मध्ये स्थापन झालेल्या या लीगमध्ये शहरांवर आधारित पाच फ्रँचायझी संघ आहेत.[] डब्ल्यूपीएल ही जगातील सर्वात यशस्वी क्रिकेट लीगपैकी एक आहे.[]

२०२३ मधील पहिल्या हंगामात मुंबई इंडियन्सने उद्घाटनाचे विजेतेपद पटकावले. सामने मुंबई आणि नवी मुंबई येथे खेळले गेले, ज्यात ५ फ्रँचायझींनी भाग घेतला होता.[][]

२०२४ मधील दुसऱ्या हंगामात रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूरने विजेतेपद जिंकले. सामने बंगळूर आणि दिल्ली येथे आयोजित करण्यात आले होते.

२०२५ मधील तिसऱ्या हंगामात मुंबई इंडियन्सने ब्रेबॉर्न स्टेडियम, मुंबई येथे दिल्ली कॅपिटल्सला ८ धावांनी हरवून विजेतेपद पुन्हा मिळवले. सामने बंगळूर, लखनौ, मुंबई आणि वडोदरा येथे आयोजित करण्यात आले होते.

इतिहास

[संपादन]

भारतातील पहिली प्रमुख महिला ट्वेंटी२० स्पर्धा 'महिला टी२० चॅलेंज' होती. ही स्पर्धा २०१८ मध्ये एकाच सामन्याची स्पर्धा म्हणून सुरू झाली आणि २०१९, २०२० व २०२२ मध्ये तीन संघांच्या, तीन सामन्यांच्या स्पर्धेत विस्तारली.

फेब्रुवारी २०२२ मध्ये, तत्कालीन बीसीसीआय अध्यक्ष सौरव गांगुली यांनी भारतातील प्रमुख पुरुष ट्वेंटी२० फ्रँचायझी क्रिकेट स्पर्धा असलेल्या इंडियन प्रीमियर लीगच्या (आयपीएल) धर्तीवर महिलांसाठी एक स्पर्धा सुरू करण्याची योजना जाहीर केली, जी महिला टी२० चॅलेंजची जागा घेणार होती.[] ऑगस्टपर्यंत योजना अधिक प्रगत झाल्या होत्या[][] आणि ऑक्टोबरमध्ये बीसीसीआयने घोषणा केली की ते मार्च २०२३ मध्ये होणाऱ्या पाच संघांच्या स्पर्धेचा विचार करत आहेत.[][१०] ही लीग अनौपचारिकपणे महिला इंडियन प्रीमियर लीग म्हणून ओळखली जात होती; त्यानंतर बीसीसीआयचे सचिव जय शाह यांनी स्पष्ट केले की बीसीसीआयने याला अधिकृतपणे महिला प्रीमियर लीग असे नाव दिले आहे.[][११]

२८ जानेवारी २०२३ रोजी, बीसीसीआयने २०२७ पर्यंत लीगच्या टायटल प्रायोजकत्वाच्या हक्कांसाठी निविदा मागवल्या.[१२] टाटा समूहाने अज्ञात रकमेसाठी ही निविदा जिंकली.[१३] मुंबई इंडियन्स या स्पर्धेचे पहिले विजेते ठरले, त्यांनी अंतिम सामन्यात दिल्ली कॅपिटल्सला पराभूत केले.[१४]

संघटना

[संपादन]

या लीगची रचना आयपीएलच्या रचनेवर आधारित आहे.[१५][१६][१७] सुरुवातीला पाच संघ दुहेरी साखळी स्वरूपात एकमेकांविरुद्ध खेळतात आणि सर्वाधिक गुण मिळवणारे तीन संघ स्पर्धेच्या प्लेऑफ टप्प्यात प्रवेश करतात.[१८][१९] जर ही लीग यशस्वी झाली, तर मंडळ भविष्यातील हंगामांमध्ये सामन्यांची आणि फ्रँचायझींची संख्या वाढवण्याची योजना आखत आहे.[२०]

लीगचा पहिला हंगाम ४ मार्च ते २६ मार्च २०२३ दरम्यान झाला आणि त्यात २२ सामने खेळले गेले, जे सर्व मुंबईतील ब्रेबॉर्न स्टेडियम आणि डी.वाय. पाटील स्टेडियमवर आयोजित करण्यात आले होते.[२०][२१] पहिल्या हंगामात महिलांसाठी तिकिटे विनामूल्य उपलब्ध करून देण्यात आली होती.[२२]

डब्ल्यूपीएलचा दुसरा हंगाम २३ फेब्रुवारी ते १७ मार्च २०२४ दरम्यान झाला. या स्पर्धेने तिचे स्वरूप कायम ठेवले, ज्यात पाच संघांनी दुहेरी राऊंड-रॉबिन फॉरमॅटमध्ये स्पर्धा केली, त्यानंतर प्लेऑफ सामने झाले. सामने बंगळूरमधील एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम आणि नवी दिल्लीतील अरुण जेटली स्टेडियमवर खेळले गेले. रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूरने अंतिम सामन्यात दिल्ली कॅपिटल्सला हरवून आपले पहिले विजेतेपद पटकावले. एलिस पेरीने ३४७ धावांसह हंगामात सर्वाधिक धावा केल्या, तर श्रेयंका पाटीलने १३ बळी घेऊन सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांच्या यादीत अव्वल स्थान पटकावले.

या लीगचा शुभंकर (mascot) 'शक्ती' ही आकाशी रंगाचा क्रिकेट गणवेश घातलेली एक वाघीण आहे.[२३]

२०२६ मोसमापर्यंत, लीगमध्ये भारतातील पाच शहरांच्या संघांचा समावेश होता.

संघ शहर घरचे मैदान पदार्पण कर्णधार मुख्य प्रशिक्षक सहभाग
दिल्ली कॅपिटल्स नवी दिल्ली, दिल्ली अरुण जेटली स्टेडियम २०२३ जेमिमा रॉड्रिग्ज जोनाथन बॅटी
गुजरात जायंट्स वडोदरा, गुजरात बीसीए स्टेडियम ॲशली गार्डनर मायकेल क्लिंगर
मुंबई इंडियन्स मुंबई, महाराष्ट्र वानखेडे स्टेडियम हरमनप्रीत कौर शार्लट एडवर्ड्स
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर बंगळूर, कर्नाटक एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम स्मृती मंधाना ल्यूक विल्यम्स
युपी वॉरियर्झ लखनौ, उत्तर प्रदेश इकाना क्रिकेट स्टेडियम मेग लॅनिंग जॉन लुईस

स्पर्धा आणि निकाल

[संपादन]
मोसम विजेते विजयी फरक उपविजेते अंतिम सामन्याचे ठिकाण विजेता कर्णधार सामनावीर मालिकावीर
२०२३ मुंबई इंडियन्स
१३४/३ (१९.३ षटके)
मुंबई इंडियन्स ७ गडी राखून विजयी
धावफलक
दिल्ली कॅपिटल्स
१३१/९ (२० षटके)
ब्रेबॉर्न स्टेडियम , मुंबई हरमनप्रीत कौर
(एमआय)
नॅटली सायव्हर
(एमआय)
हेली मॅथ्यूस
(एमआय)
२०२४ रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर
११५/२ (१९.३ षटके)
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर ८ गडी राखून विजयी
धावफलक
दिल्ली कॅपिटल्स
११३ (१८.३ षटके)
अरुण जेटली स्टेडियम,
नवी दिल्ली
स्मृती मंधाना
(आरसीबी)
सोफी मॉलिनू
(आरसीबी)
दीप्ती शर्मा
(युपीडब्ल्यू)
२०२५ मुंबई इंडियन्स
१४९/७ (२० षटके)
मुंबई इंडियन्स ८ धावांनी विजयी
धावफलक
दिल्ली कॅपिटल्स
१४१/९ (२० षटके)
ब्रेबॉर्न स्टेडियम, मुंबई हरमनप्रीत कौर
(एमआय)
हरमनप्रीत कौर
(एमआय)
नॅटली सायव्हर
(एमआय)
२०२६ रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर धावफलक दिल्ली कॅपिटल्स बडोदा क्रिकेट असोसिएशन
स्टेडियम, वडोदरा

संघांची कामगिरी

[संपादन]
संघ साखळी फेरीतील आणि स्पर्धेतील स्थान
२०२३ २०२४ २०२५ २०२६
दिल्ली कॅपिटल्स १ले (उपविजेते) १ले (उपविजेते) १ले (उपविजेते) ३रे (उपविजेते)
गुजरात जायंट्स ५वे (गट फेरी) ५वे (गट फेरी) ३रे (एलिमिनेटरमध्ये पराभूत) २रे (एलिमिनेटरमध्ये पराभूत)
मुंबई इंडियन्स २रे (विजेते) २रे (एलिमिनेटरमध्ये पराभूत) २रे (विजेते) ४थे (गट फेरी)
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर ४थे (गट फेरी) ३रे (विजेते) ४थे (गट फेरी) १ले (विजेते)
युपी वॉरियर्झ ३रे (एलिमिनेटरमध्ये पराभूत) ४थे (गट फेरी) ५वे (गट फेरी) ५वे (गट फेरी)
विविध हंगामांमध्ये संघाची कामगिरी[२४]
संघ सहभाग सर्वोत्तम निकाल आकडेवारी
एकूण पहिला अलिकडचा सामने विजय पराभव ब+वि ब+प नि.धा. विजय%
मुंबई इंडियन्स २०२३२०२६विजेते (२०२३, २०२५)३७२३१४६२.१६
रॉयल चॅलेंजर्स बंगळूर २०२३२०२६विजेते (२०२४, २०२६)३५१८१६५२.८५
दिल्ली कॅपिटल्स २०२३२०२६उपविजेते (२०२३, २०२४, २०२५, २०२६)३७२२१५५९.४५
युपी वॉरियर्झ २०२३२०२६एलिमिनेटर (२०२३)३३११२१३४.८४
गुजरात जायंट्स २०२३२०२६एलिमिनेटर (२०२५, २०२६)३४१३२१३८.२३

विक्रम आणि आकडेवारी

[संपादन]

या स्पर्धेशी संबंधित सर्वात उल्लेखनीय सांख्यिकीय विक्रमांचा सारांश खाली दिला आहे:

फलंदाजी विक्रम
सर्वाधिक धावा[२५] नॅटली सायव्हर (एमआय) १,३४८
सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या[२६] १००* (वि आरसीबी, २६ जानेवारी २०२६)
सर्वाधिक शतके
सर्वाधिक अर्धशतके[२७] १२
सर्वोच्च भागीदारी[२८] स्मृती मंधाना आणि जॉर्जिया व्हॉल (आरसीबी) १६५ (वि डिसी, ५ फेब्रुवारी २०२६)
सर्वाधिक षट्कार[२९] शफाली वर्मा (डिसी) ५३
गोलंदाजी विक्रम
सर्वाधिक बळी[३०] आमेलिया केर (एमआय) ५४
सर्वोत्तम गोलंदाजी पृथक्करण[३१] एलिस पेरी (आरसीबी) ६/१५ (वि एमआय, १२ मार्च २०२४)
क्षेत्ररक्षण
सर्वाधिक बळी (यष्टीरक्षक)[३२] रिचा घोष (आरसीबी) ३६
सर्वाधिक झेल (क्षेत्ररक्षक)[३३] ॲशली गार्डनर (जीजी) २३
सांघिक विक्रम
सर्वाधिक धावसंख्या[३४] युपी वॉरियर्झ २२५/५ (२० षटके वि आरसीबी, ८ मार्च २०२५)
सर्वात कमी धावसंख्या[३४] गुजरात जायंट्स ६४ (१५.१ षटके वि एमआय, ४ मार्च २०२५)
५ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत

संदर्भ

[संपादन]
  1. @JayShah (January 25, 2023). "The @BCCI has named the league - Women's Premier League (WPL). Let the journey begin..." (Tweet) ट्विटर द्वारे.
  2. 1 2 "Women's IPL: BCCI earns Rs 4669.99 crore windfall for 5 teams" [महिला आयपीएल: बीसीसीआयची ५ संघांसाठी ४६६९.९९ कोटी रुपयांची प्रचंड कमाई.]. रेडीफ. २५ जानेवारी २०२३.
  3. लॅव्हलेट, ट्रिस्टन. "Why The Women's Premier Cricket League Has Found Success" [महिला प्रीमियर क्रिकेट लीगला यश का मिळाले आहे?]. फोर्बस (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  4. "'Let the journey begin': BCCI garners Rs 4669.99 crore for sale of 5 Women's Premier League teams" ['या प्रवासाची सुरुवात होऊ द्या': बीसीसीआयने महिला प्रीमियर लीगच्या ५ संघांच्या विक्रीतून मिळवले ४६६९.९९ कोटी रुपये.]. द टाइम्स ऑफ इंडिया (इंग्रजी भाषेत). २५ जानेवारी २०२३. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  5. "CCI, DY Patil to host WPL from March 4–26; Mumbai-Ahmedabad to play opening game" [सीसीआय आणि डी.वाय. पाटील स्टेडियमवर ४ ते २६ मार्च दरम्यान डब्ल्यूपीएलचे आयोजन; मुंबई आणि अहमदाबाद यांच्यात खेळला जाणार सलामीचा सामना.]. क्रिकबझ्झ (इंग्रजी भाषेत). ३ फेब्रुवारी २०२३. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  6. "BCCI plans to start a full-fledged women's IPL in 2023: Sourav Ganguly" [बीसीसीआय २०२३ मध्ये पूर्ण क्षमतेची महिला आयपीएल सुरू करण्याची योजना आखत आहे: सौरव गांगुली]. इंडिया टुडे (इंग्रजी भाषेत). ४ फेब्रुवारी २०२२. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  7. आचार्य, शयन (१२ ऑगस्ट २०२२). "Women's IPL: BCCI exploring late February-March 2023 window for the T20 tournament" [महिला आयपीएल: बीसीसीआय टी२० स्पर्धेसाठी फेब्रुवारी-मार्च २०२३ च्या अखेरच्या कालावधीचा विचार करत आहे.]. स्पोर्टस्टार (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  8. "BCCI to hold inaugural Women's Indian Premier League in March 2023" [बीसीसीआय मार्च २०२३ मध्ये पहिल्या महिला इंडियन प्रीमियर लीगचे आयोजन करणार.]. आऊटलूक. १२ ऑगस्ट २०२२. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  9. "BCCI considers 5 teams, 2 venues, 20 league matches for inaugural WIPL" [बीसीसीआय पहिल्या महिला आयपीएलसाठी ५ संघ, २ ठिकाणे आणि २० लीग सामन्यांचा विचार करत आहे.]. क्रिकबझ्झ (इंग्रजी भाषेत). १३ ऑक्टोबर २०२२. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  10. "Inaugural Women's IPL likely to be played from March 3 to 26" [पहिला महिला आयपीएल ३ ते २६ मार्च दरम्यान खेळला जाण्याची शक्यता.]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ९ डिसेंबर २०२२. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  11. "'Let the journey begin': BCCI garners Rs 4669.99 crore for sale of 5 Women's Premier League teams" ['या प्रवासाची सुरुवात होऊ द्या': महिला प्रीमियर लीगच्या ५ संघांच्या विक्रीतून बीसीसीआयने मिळवले ४६६९.९९ कोटी रुपये.]. द टाइम्स ऑफ इंडिया. २६ जानेवारी २०२३. ISSN 0971-8257. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  12. "BCCI invites bids for Women's Premier League title sponsorship rights for 2023-2027" [बीसीसीआयने २०२३-२०२७ या कालावधीसाठी महिला प्रीमियर लीगच्या मुख्य प्रायोजक हक्कांसाठी मागवल्या निविदा.]. डेक्कन हेराल्ड (इंग्रजी भाषेत). २८ जानेवारी २०२३. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  13. "WPL Title Sponsor: IPL" [डब्ल्यूपीएल मुख्य प्रायोजक: आयपीएल]. लोकसत्ता. २२ फेब्रुवारी २०२३.
  14. "Sciver-Brunt and Wong lead Mumbai Indians to inaugural WPL title" [सायव्हर-ब्रंट आणि वाँग यांच्यामुळे मुंबई इंडियन्सने पटकावले पहिल्या वहिल्या डब्ल्यूपीएलचे विजेतेपद.]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो. २६ मार्च २०२३. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  15. "Women's Indian Premier League franchises go for £465m" [महिला इंडियन प्रीमियर लीगच्या फ्रँचायझींची ४६५ दशलक्ष पौंडांना विक्री.]. बीबीसी स्पोर्ट. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  16. "Stunning Prices for Cricket Teams Are a Milestone for Women's Sports" [क्रिकेट संघांना मिळालेल्या आश्चर्यकारक किमती हा महिला खेळांसाठी एक महत्त्वाचा टप्पा.]. एनवाय टाइम्स. २६ जानेवारी २०२३.
  17. "'Life changing'..." ['आयुष्य बदलवणारे'...]. फॉक्स स्पोर्ट्स. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.[permanent dead link]
  18. "Game Changer..." [क्रांतीकारी...]. द गार्डियन. ३ फेब्रुवारी २०२३.
  19. "Women's IPL 2023 Format, Rules" [महिला आयपीएल २०२३ स्वरूप, नियम]. टाइम ऑफ स्पोर्ट्स (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  20. 1 2 महिला आयपीएल लिलावात, ४००० कोटींची कमाई!. लोकमत. २३ जानेवारी २०२३. p. 6. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  21. "WPL Auction starts from 13 Feb 2023" [डब्ल्यूपीएल लिलाव १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून सुरू होणार.]. Worldcup.org.in. ११ फेब्रुवारी २०२३. ११ फेब्रुवारी २०२३ रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  22. "Women's Premier League Bcci Finally Announce Tickets Rates Starts From Rupees 100" [महिला प्रीमियर लीग: बीसीसीआयतर्फे अखेर तिकीट दर जाहीर, किंमत १०० रुपयांपासून सुरू.]. ४ मार्च २०२३.
  23. "Women's Premier League: BCCI Secretary Jay Shah Unveils Official Mascot 'Shakti'" [महिला प्रीमियर लीग: बीसीसीआयचे सचिव जय शाह यांनी 'शक्ती' या अधिकृत शुभंकराचे अनावरण केले.]. Ndtvsports.com. 2026-02-18 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2025-12-30 रोजी पाहिले.
  24. "डब्ल्यूपीएल - संघाची कामगिरी". ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ९ डिसेंबर २०२३.
  25. "Women's Premier League Trophy batting most runs career" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये कारकिर्दीत सर्वाधिक धावा करणारी फलंदाज]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  26. "Women's Premier League Trophy batting most runs innings" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये एका डावात सर्वाधिक धावा करणारी फलंदाज]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  27. "Women's Premier League Trophy batting most fifties career" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये सर्वाधिक अर्धशतके ठोकणाऱ्या फलंदाज]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  28. "Women's Premier League Trophy fow highest partnerships for any wicket" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये कोणत्याही विकेटसाठी सर्वाधिक भागीदारी]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  29. "Women's Premier League Trophy batting most sixes career" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये कारकिर्दीत सर्वाधिक षटकार मारणारी फलंदाज]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  30. "Women's Premier League Trophy bowling most wickets career" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये सर्वाधिक बळी घेणारी गोलंदाज (कारकिर्दीत)]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). १५ फेब्रुवारी २०२५ रोजी पाहिले.
  31. "Women's Premier League Trophy bowling best figures innings" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमधील गोलंदाजीतील सर्वोत्तम कामगिरी (एका डावात)]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). १५ फेब्रुवारी २०२५ रोजी पाहिले.
  32. "Women's Premier League Trophy keeping most dismissals career" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये कारकिर्दीत सर्वाधिक बाद करण्याची कामगिरी.]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  33. "Women's Premier League Trophy fielding most catches career" [महिला प्रीमियर लीग ट्रॉफीमध्ये कारकिर्दीत सर्वाधिक झेल घेणारी खेळाडू]. ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  34. 1 2 "Women's Premier League Trophy team highest innings totals". ईएसपीएन क्रिकइन्फो (इंग्रजी भाषेत). ३० डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.