Jump to content

मरे रॉथबार्ड

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
मरे रॉथबार्ड
मानव
लिंगपुरूष संपादन
नागरिकत्वअमेरिकेची संयुक्त संस्थाने संपादन
स्थानिक भाषेतील नावMurray Rothbard संपादन
जन्म-नावMurray Newton Rothbard संपादन
दिलेले नावMurray, Newton संपादन
आडनावRothbard संपादन
जन्म तारीख२ मार्च 1926 संपादन
जन्मस्थानन्यू यॉर्क शहर संपादन
मृत्यू तारीख७ जानेवारी 1995 संपादन
मृत्यूस्थानन्यू यॉर्क शहर संपादन
मृत्युची पद्धतनैसर्गिक कारणे संपादन
मृत्युचे कारणहृदयाघात संपादन
चिरविश्रांतीस्थानOakwood Cemetery संपादन
बोलण्याची वा लेखनाची भाषाइंग्लिश भाषा संपादन
लेखनाची भाषाइंग्लिश भाषा संपादन
कार्यक्षेत्रlibertarianism, general economics संपादन
नियोक्ताUniversity of Nevada, Las Vegas, Stern School of Business, New York University Tandon School of Engineering संपादन
शिक्षण घेतलेली संस्थाकोलंबिया विद्यापीठ संपादन
शैक्षणिक पदवीdoctorate संपादन
Doctoral advisorJoseph Dorfman, Ludwig von Mises संपादन
राजकीय पक्षाचा सभासदPeace and Freedom Party, Libertarian Party संपादन
राजकीय विचारधाराanarcho-capitalism संपादन
 

मरे न्यूटन रोथबार्ड (US: /ˈrɔːθbɑːrd/; २ मार्च, १९२६ - ७ जानेवारी, १९९५) एक ऑस्ट्रियन मतवादाचे अमेरिकन अर्थतज्ज्ञ,[१][२][३][४] आर्थिक इतिहासकार,[५][६] राजकीय सिद्धांतकार,[७] आणि कार्यकर्ता होते. रोथबार्ड २०व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यवादी चळवळामध्ये एक अत्यंत महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व होते, खास करून त्यातील दक्षिणपंथी भाग, आणि अराजक भांडवलशाहीचे संस्थापक व सिद्धांतवादी होते.[८][९][१०] त्यांनी राजकीय सिद्धांत, इतिहास, अर्थशास्त्र आणि इतर विषयांवर वीसहून अधिक पुस्तके लिहिली.[११]

रोथबार्ड यांनी असा युक्तिवाद केला की "कॉर्पोरेट राज्याच्या मक्तेदारी प्रणाली" [१२] द्वारे पुरविल्या जाणाऱ्या सर्व सेवा खाजगी कंपन्यांद्वारे अधिक कार्यक्षमतेने पुरविल्या जाऊ शकतात आणि लिहिले की राज्य "पद्धतशीर आणि व्यापक लूट" आहे. [१३] [१४] [१५] त्यांनी आंशिक राखीव बँकिंगला फसवणुकीचा एक प्रकार म्हटले आणि मध्यवर्ती बँकिंगला विरोध केला. [१६] त्यांनी इतर राष्ट्रांच्या कारभारात सर्व लष्करी, राजकीय आणि आर्थिक हस्तक्षेपाला स्पष्टपणे विरोध केला. [१७] [१८]

रोथबार्ड यांनी मुख्य प्रवाहातील आर्थिक पद्धती नाकारल्या आणि त्यांच्याऐवजी लुडविग वॉन मिसेस यांच्या कृतीशास्त्राचा स्वीकार केला. त्यांच्या लेखन आणि स्वातंत्र्यवादी कार्यकर्तेसोबतच, त्यांनी १९६६ पासून ब्रुकलिन तंत्रनिकेतन संस्थेमध्ये अर्धवेळ अर्थशास्त्र शिकवले आणि १९८६ नंतर नेवाडा विद्यापीठ, लास वेगास येथे एका प्रतिष्ठित पदावर शिकवले. [७] [१९] तेल उद्योगातील अब्जाधीश चार्ल्स कोच यांच्या सहकार्याने रोथबार्ड यांनी १९७० च्या दशकात केटो इन्स्टिट्यूट आणि सेंटर फॉर लिबर्टेरियन स्टडीज यांच्या स्थापनेत महत्त्वाची भूमिका बजावली. [८] त्यांनी केटो आणि कोच यांच्याशी संबंध तोडले आणि १९८२ मध्ये ल्यू रॉकवेल आणि बर्टन ब्लूमर्ट यांच्यासोबत अलाबामामध्ये मिसेस संस्थेची स्थापना केली. [२०] [२१]

जरी ते दक्षिणपंथी स्वातंत्र्यवादी होते, तरी रोथबार्ड मिल्टन फ्रीडमन, आयन रँड आणि ॲडम स्मिथ यांचे टीकाकार होते. रोथबार्ड यांनी समतावाद आणि नागरी अधिकार चळवळीला विरोध केला आणि कल्याणकारी राज्याच्या वाढीसाठी महिलांचे मतदान आणि सक्रियतेला जबाबदार धरले. [२२] [२३] [२४] त्यांनी ऐतिहासिक सुधारणावादाला प्रोत्साहन दिले आणि होलोकॉस्ट नाकारणाऱ्या हॅरी एल्मर बार्न्सांशी मैत्री केली. [२५] [२६] [२७] त्यांच्या कारकिर्दीच्या उत्तरार्धात, रोथबार्ड यांनी पारंपरिक पुराणमतवादासोबत (ज्याला ते पारंपरिक स्वातंत्र्यवाद म्हणत होते) स्वातंत्र्यवादी युतीचे समर्थन केले, दक्षिणपंथी लोकवादाला पसंती दिली आणि डेव्हिड ड्यूक व जोसेफ मॅकार्थी यांना राजकीय रणनीतीसाठी आदर्श म्हणून वर्णन केले. [२८] [२९] [२३] [३०] २०१० च्या दशकात, अति-दक्षिणावर प्रभाव म्हणून ते पुन्हा चर्चेत आले. [२२] [३१] [३२]

जीवन आणि कार्य

[संपादन]

शिक्षण

[संपादन]

रोथबार्ड यांचे पालक डेव्हिड आणि रे रोथबार्ड हे अनुक्रमे पोलंड आणि रूसमधून अमेरिकेत आलेले यहूदी स्थलांतरित होते. डेव्हिड एक रसायनशास्त्रज्ञ होते. [३३] न्यू यॉर्क शहरातील बर्च वॅथेन लेनोक्स या खाजगी शाळेत शिकले. [३४] रोथबार्ड यांनी नंतर सांगितले की, ब्राँक्समध्ये त्यांनी शिक्षण घेतलेल्या "त्यांच्या मते अधोगतीला गेलेल्या आणि समतावादी सार्वजनिक शिक्षणव्यवस्थेपेक्षा" त्यांना बर्च वॅथेन खूप जास्त आवडत होते. [३५]

रोथबार्ड यांनी लिहिले की ते "दक्षिणपंथी " (" जुन्या दक्षिणपंथाचे " अनुयायी) म्हणून वाढले, त्यांचे मित्र आणि शेजारी " साम्यवादी किंवा त्यांचे समर्थक" होते. ते तरुणपणी न्यू यॉर्क युवा रिपब्लिकन क्लबचे सदस्य होते. [३६] रोथबार्ड यांनी आपल्या वडिलांचे वर्णन एक व्यक्तिवादी म्हणून केले आहे, ज्यांनी किमान सरकार, मुक्त बाजार, खाजगी मालमत्ता आणि "स्वतःच्या कर्तृत्वाच्या बळावर प्रगती करण्याचा दृढनिश्चय... सर्व समाजवाद मला अमानुषपणे जबरदस्तीचा आणि घृणास्पद वाटला." [३५] १९५२ मध्ये, त्यांचे वडील न्यू जर्सीमधील टाइड वॉटर तेल शुद्धीकरण कारखान्यामध्ये, ज्याचे ते व्यवस्थापन करत होते, कामगार संपादरम्यान अडकले, ज्यामुळे संघटित कामगारांबद्दलची त्यांची नापसंती सिद्ध झाली. [३७]

रोथबार्ड यांनी कोलंबिया विद्यापीठात शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी १९४५ मध्ये गणितात कला स्नातक (BA) पदवी आणि १९५६ मध्ये अर्थशास्त्रात विद्यावाचस्पती मिळवली. त्यांचा पहिला राजकीय सक्रिय सहभाग १९४८ मध्ये, वंशभेदवादी दक्षिण कॅरोलिनाचे स्ट्रोम थर्मंड यांच्या अध्यक्षीय प्रचार मोहिमेच्या वतीने झाला. दी अमेरिकन कंझर्व्हेटिव्हनुसार, १९४८ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत, रोथबार्ड यांनी, "कोलंबियातील एक यहूदी विद्यार्थी म्हणून, 'स्ट्रोम थर्मंडांसाठी विद्यार्थी' नावाची शाखा स्थापन करून आपल्या सहकाऱ्यांना धक्का दिला होता, कारण त्यांचा राज्यांच्या अधिकारांवर इतका ठाम विश्वास होता". [३८] त्यांची विद्यावाचस्पती मिळण्यास झालेला विलंब हा अंशतः त्यांचे मार्गदर्शक जोसेफ डॉर्फमन यांच्याशी झालेल्या मतभेदांमुळे आणि अंशतः आर्थर बर्न्स यांनी त्यांचा प्रबंध नाकारल्यामुळे होता. बर्न्स हे रोथबार्ड कुटुंबाचे जुने मित्र आणि मॅनहॅटनमधील त्यांच्या फ्लॅट वास्तूच्या शेजारी होते. बर्न्स यांनी राष्ट्राध्यक्ष आयझेनहॉवर यांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेचे प्रमुख म्हणून काम पाहण्यास कोलंबिया विद्यापीठाच्या प्राध्यापक पदावरून रजा घेतल्यानंतरच रोथबार्ड यांचा प्रबंध स्वीकारण्यात आला आणि त्यांना डॉक्टरेट मिळाली. [७]:४३-४४[३९] रोथबार्ड यांनी नंतर सांगितले की त्यांचे सर्व सहकारी विद्यार्थी कट्टर वामपंथी होते आणि त्यावेळी कोलंबियामध्ये असलेल्या केवळ दोन रिपब्लिकनपैकी ते एक होते. [७] : ४ 

लग्न, व्होल्कर निधी आणि शिक्षणक्षेत्र

[संपादन]

१९४० च्या दशकात, रोथबार्ड यांनी आर्थिक शिक्षतेसाठी संस्था या विचारपीठात लिओनार्ड रीड यांच्यासाठी लेखांची छाननी केली, फ्रँक चोडोरोव्ह यांच्याशी ओळख झाली आणि अल्बर्ट जे नॉक, गॅरेट गॅरेट, इसाबेल पॅटरसन, हे. लू. मेंकेन आणि ऑस्ट्रियन संप्रदायाचे अर्थतज्ज्ञ लुडविग फॉन मिसेस यांच्या स्वातंत्र्यवादी विचारांच्या कार्यांचे विस्तृत वाचन केले. [७] : ४६ [३७] १९४९ मध्ये मिसेस यांचे मानवी कृती (ह्युमन ॲक्शन) हे पुस्तक वाचून रोथबार्ड अतिशय प्रभावित झाले .[२१] १९५० च्या दशकात, जेव्हा मिसेस न्यू यॉर्क विद्यापीठाच्या स्टर्न व्यापारी शाळेच्या वॉल स्ट्रीट विभागात शिकवत होते, तेव्हा रोथबार्ड त्यांच्या अनौपचारिक परिसंवादाला उपस्थित राहिले. [४०] रोथबार्ड यांना स्वातंत्र्यवादी चळवळीला प्रोत्साहन द्यायचे होते; १९५० च्या दशकाच्या मध्यापर्यंत, त्यांनी न्यू यॉर्क शहरात 'बास्तिया मंडळ' नावाचा एक स्वातंत्र्यवादी आणि अराजकतावादी सामाजिक गट स्थापन करण्यास मदत केली. [४] [३७] १९५० च्या दशकात ते माँट पेलरीन समाजातही सामील झाले. [४०]

रोथबार्ड यांनी विल्यम व्होल्कर निधीचे लक्ष वेधून घेतले, जो गट १९५० च्या दशकात आणि १९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीला दक्षिणपंथी प्रोत्साहनला देण्यास आर्थिक पाठबळ त्यांनी दिले. [४१] व्होल्कर निधीने रोथबार्ड यांना मानवी कृती हे पुस्तक अशा स्वरूपात समजावून सांगण्यास पैसे दिले, जेणेकरून महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना मिसेसच्या विचारांची ओळख करून देता येईल; त्यांनी पैसा आणि पत यावर लिहिलेल्या एका नमुना प्रकरणाला मिसेसची मान्यता मिळाली. दहा वर्षे, व्होल्कर निधीने त्यांना "वरिष्ठ विश्लेषक" म्हणून मानधन दिले. [७]  रोथबार्ड यांनी आपले काम पुढे चालू ठेवताना, प्रकल्पाचा विस्तार केला. याचा परिणाम १९६२ मध्ये प्रकाशित झालेले माणूस, अर्थव्यवस्था, व राज्य(मॅन, इकॉनोमी, अँड स्टेट) या त्यांच्या पुस्तकात. त्यांच्या प्रकाशनानंतर, मिसेसने रोथबार्ड यांच्या कार्याची भरभरून प्रशंसा केली. [४२] राज्याच्या अस्तित्वाचे प्राथमिक समर्थन सुरक्षेला मानणाऱ्या मिसेसच्या विपरीत, रोथबार्ड यांनी १९५० च्या दशकात लष्कर, पोलीस आणि न्यायपालिकेसाठीही खाजगी बाजारपेठेचा युक्तिवाद करण्याची सुरुवात केली. [२२] रोथबार्ड यांच्या १९६३ च्या अमेरिकेची महामन्दी(अमेरिकास ग्रेट डिप्रेशन) या पुस्तकात महामंदीसाठी सरकारी धोरणांमधील अपयशाला जबाबदार धरले आणि भांडवलशाही अस्थिर असते या व्यापक मताला आव्हान दिले. [४३]

१९५० च्या दशकात रोथबार्ड

१९५३ मध्ये, रोथबार्ड यांनी न्यू यॉर्क शहरात जोआन बीट्रिस शुमाकर (१९२८-१९९९) [४४] यांच्याशी लग्न केले, ज्यांना ते जोई म्हणत होते. [४२]  जोआन एक इतिहासकार, रोथबार्ड यांचे वैयक्तिक संपादक, जवळचे सल्लागार तसेच त्यांच्या रोथबार्ड बैठकांची यजमान होती. त्यांचे वैवाहिक जीवन प्रेमळ होते आणि रोथबार्ड जोआनला अनेकदा आपल्या जीवनाचा आणि कर्तृत्वाचा "अपरिहार्य आधारस्तंभ" म्हणत होते. तिच्या मते, व्होल्कर निधीच्या आश्रयामुळे रोथबार्ड यांना त्यांच्या लग्नाच्या पहिल्या १५ वर्षांत एक स्वतंत्र सिद्धांतकार आणि तज्ज्ञ म्हणून घरून काम करणे शक्य झाले. [४५]

१९६२ मध्ये व्होल्कर निधी कोसळला, ज्यामुळे रोथबार्ड यांना न्यू यॉर्कमधील विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये नोकरी शोधावी लागली. १९६६ मध्ये वयाच्या ४० व्या वर्षी त्यांना ब्रुकलिन तंत्रनिकेतन संस्थेमध्ये अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांना अर्थशास्त्र शिकवण्याची अर्धवेळ नोकरी मिळाली. त्या संस्थेत अर्थशास्त्र विभाग किंवा अर्थशास्त्रातील पदवी अभ्यासक्रम नव्हते आणि रोथबार्ड यांनी तेथील सामाजिक विज्ञान विभागाला "मार्क्सवादी" म्हणून हिणवले. त्यांचे चरित्रकार, जस्टिन रायमोंडो [२०] लिहितात की, रोथबार्ड यांना ब्रुकलिन तंत्रिकेतनात शिकवणे आवडले कारण आठवड्यातून फक्त दोन दिवस काम केल्यामुळे त्यांना स्वातंत्र्यवादी राजकारणातील घडामोडींमध्ये योगदान देण्याचे स्वातंत्र्य मिळाले. [७] रोथबार्ड यांनी १९८६ पर्यंत या भूमिकेत काम केले. [१] [४६] तेव्हा ६० वर्षी असलेले रोथबार्ड यांनी ब्रुकलिन तंत्रिकेतन संस्था सोडून नेवाडा विद्यापीठ, लास वेगास (UNLV) येथील ली व्यापार शाळेमध्ये प्रवेश घेतला, जिथे त्यांनी एस. जे. हॉल प्रतिष्ठित अर्थव्यवस्थेचे प्राध्यापक हे पद भूषवले, जे एका स्वातंत्र्यवादी उद्योगपतीनेही दान केलेले पद होते. [४७] [१९]

रोथबार्ड यांचे मित्र, विद्यार्थी आणि सहकारी मिसेसी अर्थशास्त्रज्ञ हान्स-हेर्मन हॉप यांच्या मते, रोथबार्डने शिक्षणक्षेत्रात "सीमान्त जीवन" जगले, पण ते त्यांच्या लेखनातून मोठ्या संख्येने "विद्यार्थी आणि शिष्य" आकर्षित करू शकले, ज्यामुळे ते "समकालीन स्वातंत्र्यवादी चळवळीचे निर्माते आणि प्रमुख प्रवर्तकांपैकी एक" बनले. [४८] स्वातंत्र्यवादी अर्थशास्त्रज्ञ जेफ्री हर्बेनर, जे रोथबार्डला आपला मित्र आणि "बौद्धिक मार्गदर्शक" म्हणत, त्यांनी एका श्रद्धांजलीपर लेखात म्हटले आहे की रोथबार्डला मुख्य प्रवाहातील शिक्षणक्षेत्रातून "केवळ बहिष्कार" मिळाला. [४९] रोथबार्ड यांनी १९८६ पासून त्यांच्या मृत्यूपर्यंत UNLV मधील आपले पद सांभाळले. [१]

जुना दक्षिणपंथ

[संपादन]

आपल्या आयुष्यात, रोथबार्ड यांनी जुन्या दक्षिणपंथी आणि स्वातंत्र्यवादी तत्त्वांचा प्रचार करण्यास अनेक वेगवेगळ्या राजकीय चळवळींमध्ये सहभाग घेतले. जॉर्ज हॉली लिहितात की, "दुर्दैवाने रोथबार्ड यांच्यासाठी, ज्यावेळी ते एक बुद्धिजीवी म्हणून परिपक्व होत होते, त्याच वेळी जुना दक्षिणपंथ एक बौद्धिक आणि राजकीय शक्ती म्हणून संपुष्टात येत होती", आणि धाकटे विल्यम फ्रॅं. बकले यांच्यासारख्या कट्टर साम्यवादविरोधी पुराणमतवादी चळवळीने जुन्या दक्षिणपंथी अलगतावादाची जागा घेतली. [२३]

रोथबार्ड हे सिनेटर जोसेफ मॅकार्थी यांचे प्रशंसक होते — मॅकार्थींच्या शीतयुद्धाच्या विचारांसाठी नव्हे, तर त्यांच्या लोकलुब्धतेसाठी, ज्याचे श्रेय रोथबार्ड यांनी "कॉर्पोरेट उदारमतवाद" असे संबोधलेल्या प्रस्थापित एकमताला विस्कळीत करण्याचे दिले. [२३] रोथबार्ड यांनी बकले यांच्या नॅशनल रिव्ह्यूमध्ये अनेक लेख लिहिले, पण त्यांनी पुराणमतवादी चळवळीवर सैन्यवादामुळे टीका केल्यामुळे बकले आणि मासिकाशी त्यांचे संबंध बिघडले. [२३] विशेषतः, अशा सैन्यवादामुळे राज्याच्या सत्तेचे समर्थन आणि विस्तार कसा होऊ शकतो याला रोथबार्ड यांचा विरोध होता. [२२]

रोथबार्ड यांनी १९५९ मध्ये होलोकॉस्ट नाकारणाऱ्या हॅरी एल्मर बार्न्सांशी मैत्री केली [२६] रॉबर्ट लेफेवरच्या रॅम्पार्ट जर्नल ऑफ इंडिव्हिज्युअलिस्ट थॉटच्या १९६६ च्या एका अंकात, जो ऐतिहासिक सुधारणावादाला समर्पित होता, रोथबार्ड यांनी असा युक्तिवाद केला की पहिले महायुद्ध, दुसरे महायुद्ध आणि शीतयुद्ध सुरू करण्यास पाश्चात्य लोकशाही देश जबाबदार होते. [२६] रोथबार्ड यांनी १९६८ मध्ये बार्न्सांच्या मृत्यूपूर्वी आणि नंतर त्यांच्या जर्नलमध्ये बार्न्सांचे लेखन प्रकाशित केले, ज्यात केटो संस्थेच्या जर्नलमध्ये मरणोत्तर प्रकाशित केलेल्या लेखनही आहेत. [२६]

आयन रँड यांच्याशी संघर्ष

[संपादन]
आयन रँड, वस्तुवादाच्या संस्थापिका.

१९५४ मध्ये, रोथबार्ड, मिसेसच्या परिसंवादामधील इतर अनेक उपस्थितांसोबत, वस्तुवादाच्या संस्थापिका कादंबरीकार आयन रँड यांच्या मंडळात सामील झाले. लवकरच ते तिच्यापासून वेगळे झाले, आणि इतर गोष्टींबरोबरच त्यांनी लिहिले की, तिच्या कल्पना तिने दावा केल्याप्रमाणे इतके मूळ नव्हत्या, तर ॲरिस्टॉटल, थॉमस ॲक्विनास आणि हर्बर्ट स्पेन्सर यांच्या कल्पनांसारख्या होत्या. [७] १९५८ मध्ये, रँडची कादंबरी ॲटलसनी खांदे उडवले(ॲटलास श्रग्ड) प्रकाशित झाल्यानंतर, रोथबार्डने तिला एक "चाहत्याचे पत्र" लिहिले, ज्यात त्यांनी त्या पुस्तकाला "एक अथांग खजिना" आणि "केवळ आतापर्यंत लिहिलेली सर्वश्रेष्ठ कादंबरीच नव्हे, तर काल्पनिक किंवा वैचारिक, आतापर्यंत लिहिलेल्या सर्वश्रेष्ठ पुस्तकांपैकी एक" म्हटले. त्यांनी असेही लिहिले: "तुम्ही [रॅंड] मला नैसर्गिक अधिकार आणि नैसर्गिक कायद्याच्या तत्त्वज्ञानाच्या संपूर्ण क्षेत्राची ओळख करून दिली," ज्यामुळे त्यांना "नैसर्गिक अधिकारांची गौरवशाली परंपरा" शिकण्याची प्रेरणा मिळाली. [७] : १२१, १३२–३४ [५०] : १४५, १८२ [५१] रोथबार्ड काही महिन्यांसाठी रँडच्या मंडळात पुन्हा सामील झाला पण लवकरच विविध मतभेदांमुळे, ज्यात अराजकतावादाच्या त्यांच्या व्याख्येचा बचाव करणेही होते, ते रँडशी पुन्हा संबंधी तुटले.

स्वातंत्र्यवाद आणि केटो संस्था

[संपादन]
१९७० च्या दशकात रोथबार्ड

१९६९ ते १९८४ पर्यंत, रोथबार्डने द लिबर्टेरियन फोरमचे संपादन केले, सुरुवातीला हेस यांच्यासोबतच (जरी हेस यांचा सहभाग १९७१ मध्ये संपला). [५२] कमी वाचकसंख्या असूनही, या नियतकालिकाने नॅशनल रिव्ह्यूशी संबंधित पुराणमतवाद्यांना देशभर चर्चेत गुंतवले. रोथबार्ड यांनी रोनाल्ड रेगन यांची १९८० ची अध्यक्षीय निवडणूक ही स्वातंत्र्यवादी तत्त्वांचा विजय होता हे मत नाकारले आणि लिबर्टेरियन फोरममधील लेखांच्या मालिकेतून रेगन यांच्या आर्थिक कार्यक्रमावर आक्रमण चढवला. १९८२ मध्ये, रोथबार्डने रेगन यांच्या खर्चात कपात करण्याच्या दाव्यांना "फसवणूक" आणि "ढोंग" म्हटले आणि रेगन समर्थकांवर त्यांच्या धोरणांमुळे महागाई आणि बेरोजगारी यशस्वीरित्या कमी झाल्याचा खोटा आभास निर्माण करण्यास आर्थिक आकडेवारीमध्ये फेरफार केल्याचा आरोप केला. [५३] १९८७ मध्ये त्यांनी "रेगनॉमिक्सच्या मिथकांवर" देखील टीका केली [५४]

रोथबार्ड यांनी वामपंथी स्वातंत्र्यवाद्यांच्या "उन्मादी शून्यवाद" वर टीका केली, पण त्याचबरोबरही राज्यव्यवस्था उलथवून टाकण्यास केवळ शिक्षणावर अवलंबून राहण्यात समाधान मानणाऱ्या दक्षिणपंथी स्वातंत्र्यवाद्यांवरही टीका केली; त्यांचा विश्वास होता की स्वातंत्र्यवाद्यांनी स्वातंत्र्य मिळवण्यास त्यांच्यासाठी उपलब्ध असलेल्या कोणत्याही नैतिक युक्तीचा अवलंब केला पाहिजे. [५५] रँडॉल्फ बॉर्न यांची "युद्ध हे राज्याचे आरोग्य आहे" ही कल्पना आत्मसात करून, रोथबार्ड यांनी आपल्या आयुष्यात सर्व युद्धांना विरोध केला आणि युद्धविरोधी चळवळीतही भाग घेतला. [५६]

१९७० आणि १९८० च्या दशकात, रोथबार्ड स्वातंत्र्यवादी पक्षामध्ये सक्रिय होते. ते पक्षाच्या अंतर्गत राजकारणात वारंवार सामील होते. रोथबार्ड यांनी १९७६ मध्ये स्वातंत्र्यवादी अभ्यासाच्या केंद्रामध्ये आणि १९७७ मध्ये जर्नल ऑफ लिबर्टेरियन स्टडीजची स्थापना केली. ते १९७७ मध्ये केटो संस्थेच्या संस्थापकांपैकी एक होते (ज्यांना चार्ल्स कोच यांनी दिलेला निधी स्वातंत्र्यवादासाठी एक मोठा आर्थिक ओघ होता) [२०] आणि "जॉन ट्रेंचर्ड आणि थॉमस गॉर्डन यांच्या ब्रिटिश वृत्तपत्रीय निबंधांच्या केटोचे पत्र या शक्तिशाली मालिकेच्या नावावरून या स्वातंत्र्यवादी विचार मंचेला नाव देण्याची कल्पना त्यांनी मांडली, ज्याचा अमेरिकेच्या संस्थापक पित्यांवर क्रांती घडवून आणण्यात निर्णायक प्रभाव होता". [५७] [५८]

मिसेस संस्था

[संपादन]

१९८२ मध्ये, केटो संस्थेशी संबंध बिघडल्यानंतर, रोथबार्डने (ल्यू रॉकवेल आणि बर्टन ब्लूमर्ट यांच्यासोबत) ऑबर्न, अलाबामा येथे लुडविग फॉन मिसेस संस्थेची सह-स्थापना केली [५९] आणि १९९५ पर्यंत ते शैक्षणिक घडामोडींचे उपाध्यक्ष होते. [१] रोथबार्ड यांनी १९८७ मध्ये संस्थेचे ऑस्ट्रियन अर्थव्यवस्थेची समीक्षा(रिव्ह्यू ऑफ ऑस्ट्रियन इकॉनॉमिक्स) हे एक विषम अर्थशास्त्रीय [६०] नियतकालिक देखील सुरू केले, ज्याचे नाव नंतर ऑस्ट्रियन अर्थव्यवस्थेची त्रैमासिक जर्नल(क्वार्टर्ली जर्नल ऑफ ऑस्ट्रियन इकॉनॉमिक्स) असे बदलले. [५६] वेबसाइटनुसार, रोथबार्ड यांनी "मिसेस संस्था आणि 'द रोथबार्ड-रॉकवेल रिपोर्ट' या प्रकाशनाच्या संगोपनासाठी ल्यू रॉकवेल (नंतर त्यांचे जुने मित्र ब्लूमर्ट सामील झाले) यांच्यासोबत जवळून काम केले; जे रोथबार्डच्या १९९५ मधील मृत्यूनंतर LewRockwell.com या वेबसाइटमध्ये विकसित झाले". [५७]

पारंपरिक स्वातंत्र्यवाद

[संपादन]
ल्यू रॉकवेल

१९८९ मध्ये, रोथबार्ड यांनी स्वातंत्र्यवादी पक्ष सोडली आणि शीतयुद्धोत्तर हस्तक्षेप-विरोधी दक्षिणपंथींशी संबंध जोडण्यास सुरुवात केली. त्यांनी स्वतःला पारंपरिक स्वातंत्र्यवादी(paleolibertarian) म्हटले, जी मुख्य प्रवाहातील स्वातंत्र्यवादाच्या सांस्कृतिक उदारमतवादाविरुद्ध एक पुराणमतवादी प्रतिक्रिया होती. [२८] [६१] पारंपरिक स्वातंत्र्यवादाने सांस्कृतिक पुराणमतवाद आणि स्वातंत्र्यवादी अर्थशास्त्र यांच्या संश्लेषणाद्वारे असंतुष्ट कामगार-वर्गातील श्वेतवर्णी लोकांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न केला. रीझननुसार, रोथबार्ड यांनी दक्षिणपंथी लोकवादाचे समर्थन केले, कारण मुख्य प्रवाहातील विचारवंत स्वातंत्रवादी दृष्टिकोन स्वीकारत नसल्यामुळे ते निराश झाले होते. त्यांनी सुचवले की, माजी कू क्लक्स क्लॅन ग्रँड विझार्ड डेव्हिड ड्यूक व विस्कॉन्सिनचे सिनेटर जोसेफ मॅकार्थी, [६२] हे "आउटरीच टू द रेडनेक्स" (ग्रामीण भागातील लोकांपर्यंत पोहोचणे) या प्रयत्नासाठी आदर्श होते, ज्याचा उपयोग एक व्यापक स्वातंत्र्यवादी/पारंपरिक पुराणमतवादी युती करू शकली असती. एकत्र काम करून, ही युती "कॉर्पोरेट उदारमतवादी" मोठे उद्योग आणि माध्यम क्षेत्रातील उच्चभ्रूंच्या "अपवित्र युतीचा" पर्दाफाश करेल, ज्यांनी मोठ्या सरकारच्या माध्यमातून एका परजीवी निम्नवर्गाला विशेषाधिकार दिले आहेत आणि त्याला वाढण्यास कारणीभूत ठरले आहेत. रोथबार्ड यांनी या "निम्नवर्गा" वर "अमेरिकेतील बहुसंख्य मध्यम आणि कामगार वर्गाला लुटण्याचा आणि त्यांचे शोषण करण्याचा" आरोप केला. [२८] ड्यूकच्या राजकीय कार्यक्रमाबद्दल, रोथबार्ड यांनी प्रतिपादन केले की त्यात "असे काहीही नाही" जे "पारंपरिक पुराणमतवादी किंवा पारंपरिक स्वातंत्र्यवादी स्वीकारू शकत नाहीत; कमी कर, नोकरशाही मोडून काढणे, कल्याणकारी व्यवस्थेत कपात करणे, सकारात्मक कृती आणि वांशिक आरक्षणांवर आक्रमण करणे, श्वेतवर्णींसह सर्व अमेरकेच्या लोकांसाठी समान हक्कांची मागणी करणे". [६३] त्यांनी चार्ल्स मरे यांच्या वादग्रस्त पुस्तक 'द बेल कर्व्ह' मधील "वंशवादी विज्ञानाची" प्रशंसा देखील केली. [२०]

वैयक्तिक जीवन

[संपादन]
रोथबार्ड त्यांच्या बायको जोईसोबत

जोई रोथबार्ड यांनी एका श्रद्धांजलीपर लेखात म्हटले आहे की, त्यांच्या नौऱ्याचा स्वभाव आनंदी आणि उत्साही होता आणि रात्री उशिरापर्यंत जागे राहणारे रोथबार्ड, "१२ वाजेच्या आधी न उठता ४० वर्षे आपला उदरनिर्वाह करू शकले. हे त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे होते." त्यांनी सांगितले की रोथबार्ड प्रत्येक दिवशी सुरुवात त्यांचे सहकारी ल्यू रॉकवेल यांच्याशी फोनवर बोलून करत होते: "ते एकमेकांची विचारपूस करत असताना त्यांच्या हसण्याच्या लखलखाटाने घर किंवा फ्लॅट हादरून जात असे. मरेला वाटायचे की दिवसाची सुरुवात करण्याचा हा सर्वोत्तम मार्ग आहे". [६४]

रोथबार्ड अधार्मिक आणि देवाच्या बाबतीत अज्ञेयवादी होते, [६५] [६६] त्यांनी स्वतःचे वर्णन "अज्ञेयवादी आणि सुधारणावादी यहूदी यांचे मिश्रण" असे केले. [६७] स्वतःला अज्ञेयवादी आणि नास्तिक म्हणून ओळखत असूनही, ते "धर्माबद्दलच्या वामपंथी स्वातंत्र्यवादी शत्रुत्वावर" टीका करत होते. [६८] रोथबार्ड यांच्या उत्तरार्धात, त्यांच्या अनेक मित्रांना वाटत होते की ते कॅथलिक धर्म स्वीकारतील, पण त्यांनी तसे कधीच केले नाही. [६९]

मृत्यू

[संपादन]

७ जानेवारी १९९५ रोजी, मॅनहॅटनमधील सेंट ल्यूक्स-रुझवेल्ट हॉस्पिटल सेंटरमध्ये, वयाच्या ६८ व्या वर्षी हृदयविकाराच्या झटक्याने रोथबार्ड यांचे निधन झाले. [१] न्यू यॉर्क टाइम्सच्या मृत्युलेखामध्ये रोथबार्ड यांना "एक अर्थशास्त्रज्ञ आणि सामाजिक तत्त्वज्ञ, ज्यांनी सरकारी हस्तक्षेपाविरुद्ध वैयक्तिक स्वातंत्र्याचा जोरदार बचाव केला" असे म्हटले आहे. [१] मिसेस संस्थेचे अध्यक्ष ल्यू रॉकवेल यांनी न्यू यॉर्क टाइम्सला सांगितले की रोथबार्ड हे "दक्षिणपंथी अराजकवादाचे संस्थापक" होते. [१] धाकटे विल्यम फ्रॅं. बकले यांनी नॅशनल रिव्ह्यूमध्ये एक टीकात्मक मृत्युलेख लिहिला, ज्यात त्यांनी रोथबार्ड यांच्या "सदोष निर्णयक्षमतेवर" आणि शीतयुद्धावरील मतांवर टीका केली. [१७] : मिसेस संस्थेमधील हॉप, रॉकवेल आणि रोथबार्ड यांच्या इतर सहकाऱ्यांनी वेगळे मत मांडले आणि असा युक्तिवाद केला की ते इतिहासातील सर्वात महत्त्वाच्या तत्त्वज्ञांपैकी एक होते. [७०]

मते

[संपादन]

ऑस्ट्रियन अर्थशास्त्र

[संपादन]

रोथबार्ड हे त्यांचे गुरू लुडविग फॉन मिसेस यांच्या ऑस्ट्रियन संप्रदायाचे समर्थक आणि अभ्यासक होते. मिसेसप्रमाणेच, रोथबार्ड यांनी अर्थशास्त्रात वैज्ञानिक पद्धतीचा वापर नाकारला आणि अर्थमिती, अनुभवजन्य व सांख्यिकीय विश्लेषण आणि मुख्य प्रवाहातील सामाजिक विज्ञानाची इतर साधने या क्षेत्राबाहेरची आहेत असे मानले (आर्थिक इतिहास ती साधने वापरू शकतो, पण प्रत्यक्ष अर्थशास्त्र नाही). [७१] त्याऐवजी त्यांनी मिसेस यांची पूर्णपणे पूर्व-अनुभवी पद्धती असलेल्या कृतीशास्त्र स्वीकार केला. कृतीशास्त्र आर्थिक नियमांना भूमितीय किंवा गणितीय स्वयंसिद्धांसारखे मानते: जे निश्चित, अपरिवर्तनीय, वस्तुनिष्ठ आणि तार्किक विचाराने ओळखता येण्यासारखे असतात. [७१] [ <span title="This claim needs a reference to an independent source. (March 2023)">स्वतंत्र स्रोताची आवश्यकता आहे</span> ]

मिसेसी अर्थशास्त्रज्ञ हान्स-हेर्मन हॉप यांच्या मते, वैज्ञानिक पद्धत आणि अनुभववादाचा त्याग करणे हे मिसेसी दृष्टिकोनाला "इतर सर्व सध्याच्या आर्थिक संप्रदायांपासून" वेगळे करते, ज्या मिसेसी दृष्टिकोनाला "अंधश्रद्धाळू आणि अशास्त्रीय" म्हणून नाकारतात. चॅपमन विद्यापीठ आणि अर्थिक अभ्यासाठी संस्थेचे मार्क स्काउसेन, जे मुख्य प्रवाहातील अर्थशास्त्राचे टीकाकार आहेत, [७२] रोथबार्ड यांची प्रतिभावान, त्यांची लेखनशैली प्रभावी, त्यांचे आर्थिक युक्तिवाद बारिक आणि तार्किकदृष्ट्या कठोर आणि त्यांची मिसेसियन कार्यपद्धती योग्य असल्याचे कौतुक करतात. [७३] पण स्काउसेन हे मान्यही करतात की रोथबार्ड हे मुख्य प्रवाहातील अर्थशास्त्राच्या "शाखेच्या बाहेर" होते आणि त्यांच्या वैचारिक मंडळाबाहेर त्यांच्या कार्याकडे दुर्लक्ष झाले. रोथबार्ड यांनी ऑस्ट्रियन व्यवसाय चक्र सिद्धांतावर विस्तृतपणे लिहिले आणि या दृष्टिकोनाचा भाग म्हणून, त्यांनी मध्यवर्ती बँकिंग, वैध चलन आणि आंशिक-राखीव बँकिंगला तीव्र विरोध केला, तसेच सुवर्ण मानक आणि बँकांसाठी १००% राखीव निधीच्या आवश्यकतेचे समर्थन केले. [१६] : ८९-९४, ९६-९७ [५६] [७४] [७५]

नैतिकता

[संपादन]
लुडविग फॉन मिसेस

जरी रोथबार्ड यांनी त्यांच्या सामाजिक सिद्धांतासाठी आणि अर्थशास्त्रासाठी लुडविग फॉन मिसेसची निगमनात्मक पद्धत स्वीकारली असली तरी, [७६] नीतीशास्त्राच्या प्रश्नावर ते मिसेसपेक्षा वेगळे होते. विशेषतः, त्यांनी मिसेसचा हा विश्वास नाकारला की नैतिक मूल्ये व्यक्तिनिष्ठ राहतात आणि तत्त्व-आधारित, नैसर्गिक कायद्याच्या तर्काच्या बाजूने उपयुक्ततावादाला विरोध केला. आपल्या मुक्त-बाजारपेठी विचारांच्या समर्थनार्थ, मिसेसने उपयुक्ततावादी आर्थिक युक्तिवादांचा वापर करून असा दावा केला की हस्तक्षेपवादी धोरणांमुळे समाजाची स्थिती बिघडते. रोथबार्ड यांनी प्रतिवाद केला की हस्तक्षेपवादी धोरणांमुळे, काही सरकारी कर्मचारी आणि सामाजिक कार्यक्रमांच्या लाभार्थ्यांसह, काही लोकांना प्रत्यक्षात फायदा होतो. म्हणून, मिसेसच्या विपरीत, रोथबार्ड यांनी मुक्त बाजारपेठेसाठी वस्तुनिष्ठ, नैसर्गिक-कायद्याच्या आधाराचा युक्तिवाद केला. [४२] त्यांनी या तत्त्वाला " स्व-मालकी " म्हटले, ही कल्पना जॉन लॉकच्या लेखनावर ढोबळपणे आधारित केली आणि तसेच अभिजात उदारमतवाद आणि जुन्या दक्षिणपंथी साम्राज्यविरोधातून संकल्पना घेतल्या. [७] : १३४ 

रोथबार्ड यांनी मूळ विनियोगासाठी मालमत्तेचा श्रम सिद्धांत स्वीकारला [७७] [७८] परंतु लॉकची अट नाकारली, असा युक्तिवाद करत की जर एखादी व्यक्ती मालकी नसलेल्या जमिनीमध्ये आपले श्रम मिसळते, तर ती व्यक्ती कायमची योग्य मालक बनते आणि त्या वेळेनंतर, ती खाजगी मालमत्ता बनते जी केवळ व्यापार किंवा देणगीद्वारे हस्तांतरित होऊ शकते. [७९] रोथबार्ड समतावादाचे प्रखर टीकाकार होते. रोथबार्डच्या १९७४ च्या नैसर्गाविरुद्ध बंड हे समतावाद आणि इतर लेख(इगॅलिटेरियनिझम ॲज अ रिव्होल्ट अगेन्स्ट नेचर अँड अदर एसेज) या पुस्तकातील शीर्षक निबंधात म्हटले आहे: "समानता ही नैसर्गिक व्यवस्थेत नाही, आणि प्रत्येकाला प्रत्येक बाबतीत (कायद्यासमोर वगळता) समान बनवण्याच्या मोहिमेचे निश्चितपणे विनाशकारी परिणाम होतील." [८०] त्यात रोथबार्डने लिहिले: "समतावादी वामपंथाच्या केंद्रस्थानी हा विचित्र विश्वास आहे की वास्तवाला कोणतीही रचना नाही; की संपूर्ण जग एक कोरी पाटी आहे जी केवळ मानवी इच्छेच्या वापराने कोणत्याही क्षणी कोणत्याही इच्छित दिशेने बदलली जाऊ शकते." [८१] नोम चॉम्स्कींनी रोथबार्ड यांच्या आदर्श समाजावर टीका करताना म्हटले की, "हे एक असे द्वेषपूर्ण जग आहे की, कोणत्याही माणसाला त्यात राहण्याची इच्छा होणार नाही... सगळ्यात पहिले, ते एका क्षणासाठीही काम करू शकणार नाही—आणि जरी ते करू शकले असते, तरी तुम्हाला फक्त तिथून बाहेर पडावेसे वाटेल, किंवा आत्महत्या करावीशी वाटेल किंवा असेच काहीतरी." [८२] तत्त्वज्ञ जेम्स वे. चाइल्ड यांनी तर रोथबार्ड आणि तशा इतर स्वातंत्र्यवादी फसवणुकीचा निकष टिकवू शकतात की नाही यावरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. [८३] [८४]

अराजक-भांडवलशाही

[संपादन]

अराजक-भांडवलवाद्यांच्या मते, विविध सिद्धांतकारांनी अराजक-भांडवलशाहीसारखे कायदेशीर तत्त्वज्ञान मांडले आहे; तथापि, १९७१ मध्ये "अराजक-भांडवलशाही" आणि "अराजक-भांडवलवाद" या संज्ञा रोथबार्ड यांनी तयार केल्याचे श्रेय दिले जाते (जरी "अराजक-भांडवलशाही" हा शब्द कार्ल हेस यांच्या 1969 च्या राजनीतिचा मृत्यु (द डेथ ऑफ पॉलिटिक्स) या निबंधात सर्वात आधी आढळला होता). [८५] [८६] [ <span title="The material near this tag may rely on a self-published source. (November 2023)">स्वयं-प्रकाशित स्रोत?</span> ] [८७] [८८] त्याने ऑस्ट्रियन संप्रदाय, अभिजात उदारमतवाद आणि १९व्या शतकातील अमेरिकेच्या व्यक्तिवादी अराजकतावादी यांच्या घटकांचे संश्लेषण करून अराजकतावादाचे एक दक्षिणपंथी स्वरूप तयार केले. [८९] [९०] [२२] त्यांचे शिष्य हान्स-हेर्मन हॉप यांच्या मते, "रोथबार्ड यांच्याशिवाय उल्लेख करण्यासारखी कोणतीही अराजक-भांडवलशाही चळवळ अस्तित्वात नसती". [९१] ल्यू रॉकवेल यांनी एका श्रद्धांजलीपर लेखात रोथबार्ड यांना, त्यांनी वर्णन केलेल्या "स्वातंत्र्यवादी अराजकतावाद" च्या सर्व विविध प्रवाहांचा "विवेक" म्हटले आहे आणि सांगितले की त्यांचे समर्थक अनेकदा त्यांच्या उदाहरणाने वैयक्तिकरित्या प्रेरित झाले होते. [९२]

१९४० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात पदव्युत्तर शिक्षण घेत असताना, रोथबार्ड यांनी विचार केला की स्वातंत्र्यवादी आणि अनिर्बंध तत्त्वांचे कठोर पालन करण्यास राज्याचे पूर्णपणे उच्चाटन करणे आवश्यक आहे तरी का. त्यांनी अर्थव्यव्सस्थेच्या अभ्यासासाठी संस्थेचे संस्थापक बाल्डी हार्पर यांना भेट दिली, [९३] ज्यांना कोणत्याही सरकारच्या गरजेबद्दल शंका होती. रोथबार्ड म्हणाले की या काळात, ते लायसँडर स्पूनर आणि बेंजामिन टक्कर यांसारख्या १९ व्या शतकातील अमेरिकेच्या व्यक्तिवादी अराजकतावाद्यांनी आणि बेल्जियन अर्थशास्त्रज्ञ गुस्ताव्ह द मोलिनारी यांनी प्रभावित झाले होते, ज्यांनी अशी प्रणाली कशी कार्य करू शकते याबद्दल लिहिले होते. [४२] अशाप्रकारे, त्यांनी "मिसेसच्या अनिर्बंध अर्थशास्त्राला व्यक्तिवादी अराजकतावाद्यांच्या मानवाधिकारांच्या निरंकुश विचारांशी आणि राज्याच्या नकाराशी जोडले." [९४] एडवर्ड स्ट्रिंगहॅमच्या मते: "१९४० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, मरे रोथबार्ड यांनी ठरवले की खाजगी-मालमत्ता अराजकतावाद हा मुक्त-बाजारपेठ विचारांचा तार्किक निष्कर्ष आहे [...]." [९५]

वंश, लिंग आणि नागरी अधिकार

[संपादन]

जॉर्ज मेसन विद्यापीठातील इतिहासाचे सहयोगी प्राध्यापक मायकल ओ'मॅली, रोथबार्ड यांचा नागरी हक्क चळवळ आणि महिला मताधिकार चळवळीबद्दलचा सूर "तिरस्कारपूर्ण आणि शत्रुत्वपूर्ण" असल्याचे वर्णन करतात. रोथबार्ड यांनी महिला हक्क कार्यकर्त्यांवर टीका केली, आणि कल्याणकारी राज्याच्या वाढीचे श्रेय राजकीयदृष्ट्या सक्रिय अविवाहित स्त्रियांना दिले, "ज्यांच्या दुसऱ्यांच्या कामात ढवळाढवळ करण्याच्या प्रवृत्ती घर आणि कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्यांनी बांधलेल्या नव्हत्या". [९६] रोथबार्ड यांनी असा युक्तिवाद केला की पुरोगमी युगातील आणि त्यानंतरच्या विविध प्रकारच्या पुरोगामित्वाला, ज्यांना ते अमेरिकेवर एक हानिकारक प्रभाव मानत होते, त्यांचे नेतृत्व यांकी प्रोटेस्टंट (सहा न्यू इंग्लंड राज्ये आणि अपस्टेट न्यू यॉर्कमधील इंग्रजी वंशाचे प्रोटेस्टंट लोक), यहूदी स्त्रिया आणि "समलिंगी अविवाहित स्त्रिया" यांच्या युतीने केले होते. [९७]

रोथबार्ड यांनी, स्त्रीवादाच्याच विषयावर लिहिताना म्हटले की, "अनेक अमेरिकेचे पुरुष मातृसत्ताक समाजात राहतात, जिथे पहिले 'मॉमइझम' (आईवरील अति आधार, 'आईवाद'), नंतर महिला शिक्षिका आणि त्यानंतर त्यांच्या बायकोंचे वर्चस्व असते", आणि स्त्रिया फायद्यात होत्या कारण त्यांना त्यांच्या नौऱ्यांचा पाठिंबा होता. [९८] रोथबार्ड यांचा स्त्रीवादाबद्दलचा नकारात्मक दृष्टिकोन १९९१ च्या 'महान थॉमस आणि हिल कार्यक्रम: भयानक विभागाला थांबवणे'(द ग्रेट थॉमस अँड हिल शो: स्टॉपिंग द मॉन्स्ट्रस रेजिमेंट) या लेखातही आढळतो, जिथे त्यांनी लिहिले, "माझ्या नास्तिक स्वातंत्र्यवादी मित्रांना दुखावण्याचा धोका पत्करूनही, मला वाटते की हे दररोज अजून स्पष्ट होत आहे की पुराणमतवादी बरोबर आहेत: की प्रत्येक समाजात कोणता ना कोणता धर्म प्रभावी ठरणार आहे. आणि जर, उदा., ख्रिस्ती धर्माचा तिरस्कार करून त्याला बाहेर फेकले गेले, तर धर्माचे कोणतेतरी भयानक स्वरूप त्याची जागा घेणार आहे: मग तो साम्यवाद असो, न्यू एज गूढवाद असो, स्त्रीवाद असो किंवा वामपंथी शुद्धतावाद असो. मानवी स्वभावाच्या या मूलभूत सत्याला टाळण्यात काही अर्थ नाही." [९९]

रोथबार्ड यांनी "संपूर्ण 'नागरी हक्क' रचना" काढून टाकण्याची मागणी केली, जी त्यांच्या मते "प्रत्येक अमेरिकेच्या नागरिकाच्या मालमत्तेच्या हक्कांना पायदळी तुडवते." त्यांनी १९६४ चा नागरी हक्क कायदा, ज्यात रोजगारातील भेदभावासंबंधीच्या शीर्षक ७ चा होता, रद्द करण्याच्या बाजूने सातत्याने मत मांडले, [१००] आणि शाळांचे राज्य-अनिवार्य एकीकरण स्वातंत्र्यवादी तत्त्वांचे उल्लंघन करते या कारणास्तव ब्राउन विरुद्ध शिक्षण मंडळ हा निर्णय रद्द करण्याची मागणी केली. [१०१] "दक्षिणपंथी लोकवाद" नावाच्या एका निबंधात, रोथबार्ड यांनी "मध्यम आणि कामगार वर्गापर्यंत पोहोचण्यासाठी" काही उपाययोजना प्रस्तावित केल्या, ज्यात पोलिसांना "रस्त्यावरील गुन्हेगारांवर" कठोर कारवाई करण्याचे आवाहन करणे होते. त्यांनी लिहिले की "पोलिसांना मोकळे सोडले पाहिजे" आणि "त्यांना तात्काळ शिक्षा देण्याची परवानगी दिली पाहिजे, अर्थातच चूक झाल्यास ते जबाबदार असतील". त्यांनी पोलिसांना "रस्त्यांवरील भिकारी आणि भटके लोक हटवावेत" याचेही समर्थन केले. [१०२] [३०]

रोथबार्ड यांची नागरी हक्क चळवळीतील अनेक नेत्यांबद्दल तीव्र मते होती. त्यांच्या मते कृष्णवर्णीय फुटीरतावादी माल्कम एक्स हे एक "महान कृष्णवर्णीय नेते" होते आणि एकीकरणवादी मार्टिन ल्यूथर किंग ज्युनियर यांना श्वेतवर्णीय लोकांना पसंत होते कारण ते "विकसित होत असलेल्या निग्रो क्रांतीवरील प्रमुख प्रतिबंधक शक्ती होते". [७] जेकब जेन्सेन लिहितात की, १९६० च्या दशकातील रोथबार्ड यांची भाष्ये, ज्यात विभक्त समुदायांमध्ये "ब्लॅक पॉवर" आणि "व्हाइट पॉवर" या दोन्हींना मान्यता दिली होती, ती वांशिक विलगीकरणाला पाठिंबा देण्यासारखीच होती. [१०३] १९९३ मध्ये, रोथबार्ड यांनी "विभक्त कृष्णवर्णीय राष्ट्रा"ची संकल्पना नाकारली आणि विचारले, "कोणाला असे वाटते का की... नवीन आफ्रिका अमेरिकेकडून कोणत्याही मोठ्या "परकीय मदती"शिवाय स्वतःच्या बळावर पुढे जाण्यास समाधानी असेल?" [१०४] रोथबार्ड यांनी असेही सुचवले की मार्टिन ल्यूथर किंग ज्युनियर यांना असलेला विरोध, ज्यांना त्यांनी "सक्तीचे एकीकरणवादी" म्हणून हिणवले होते, तो त्यांच्या " पारंपरिक स्वातंत्र्यवादी " राजकीय चळवळीच्या सदस्यांसाठी एक कसोटी असायला हवा. [१०५]

युद्धाबद्दलची मते

[संपादन]

रँडॉल्फ बॉर्नप्रमाणे, रोथबार्ड यांचा असा विश्वास होता की "युद्ध हे राज्याचे आरोग्य आहे". डेव्हिड गॉर्डन यांच्या मते, रोथबार्ड यांच्या आक्रमक परराष्ट्र धोरणाला विरोध करण्याचे हेच कारण होते. [५६] रोथबार्ड यांचा असा विश्वास होता की नवीन युद्धे थांबवणे आवश्यक आहे आणि सरकारने नागरिकांना पूर्वीच्या युद्धांमध्ये कसे ओढले हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. "युद्ध, शांती, व राज्य" आणि "राज्याचे शरीरशास्त्र" या दोन निबंधांनी या विचारांचा विस्तार केला. रोथबार्ड यांनी विल्फ्रेदो पारेतो, गाएतानो मोस्का आणि रॉबर्ट मिशेल्स यांच्या विचारांचा उपयोग करून राज्य कर्मचारी, उद्दिष्ट्ये आणि विचारधारेचे साचा तयार केले. [१०६] [१०७] [ <span title="This claim needs a reference to an independent source. (March 2023)">स्वतंत्र स्रोताची आवश्यकता आहे</span> ]

संदर्भ

[संपादन]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Stout, David (January 11, 1995). "Obituary: Murray N. Rothbard, Economist And Free-Market Exponent, 68". The New York Times. September 5, 2019 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. July 3, 2025 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "nytimes" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  2. ↑ Lewis, David Charles (2006). "Rothbard, Murray Newton (1926–1995)". In Ross Emmett (ed.). Biographical Dictionary of American Economists. Thoemmes. ISBN 978-1-84371112-4.
  3. ↑ Lewis, David Charles (2006). "Rothbard, Murray Newton (1926–1995)". In Ross Emmett (ed.). Biographical Dictionary of American Economists. Thoemmes. ISBN 978-1-84371112-4.
  4. 1 2 Ronald Hamowy, ed., 2008, The Encyclopedia of Libertarianism, Cato Institute, Sage, आयएसबीएन 1-41296580-2, p. 62: "a leading economist of the Austrian school"; pp. 11, 365, 458: "Austrian economist".
  5. ↑ Bessner, Daniel (December 8, 2014). "Murray Rothbard, Political Strategy, and the Making of Modern libertarianism". Intellectual History Review. 24 (4): 441–56. doi:10.1080/17496977.2014.970371. S2CID 143391240.
  6. ↑ Matthews, Peter Hans; Ortmann, Andreas (July 2002). "An Austrian (Mis)Reads Adam Smith: A Critique of Rothbard as Intellectual Historian". Review of Political Economy. 14 (3): 379–92. CiteSeerX 10.1.1.535.510. doi:10.1080/09538250220147895. S2CID 39872371.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Raimondo, Justin (2000). An Enemy of the State: The Life of Murray N. Rothbard. Amherst, NY: Prometheus Books. ISBN 978-1-61592-239-0. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Enemy" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  8. 1 2 Doherty, Brian (2008). "Rothbard, Murray (1926–1995)". In Hamowy, Ronald (ed.). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. pp. 10, 441–43. ISBN 978-1-4129-6580-4. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Hamowy" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  9. ↑ Doherty, Brian (2008). "Rothbard, Murray (1926–1995)". In Hamowy, Ronald (ed.). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. pp. 10, 441–43. ISBN 978-1-4129-6580-4.
  10. ↑ Newman, Saul (2010). The Politics of Postanarchism. Edinburgh University Press. p. 43. doi:10.3366/edinburgh/9780748634958.001.0001. ISBN 978-0-7486-3495-8.
  11. ↑ Doherty, Brian (2008). "Rothbard, Murray (1926–1995)". In Hamowy, Ronald (ed.). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. pp. 10, 441–43. ISBN 978-1-4129-6580-4.
  12. ↑ Rothbard, Murray. "The Great Society: A Libertarian Critique" Archived 2015-06-18 at the वेबॅक मशीन., Lew Rockwell.
  13. ↑ Rothbard, Murray (1997). "The Myth of Neutral Taxation". The Logic of Action Two: Applications and Criticism from the Austrian School. Cheltenham, UK: Edward Elgar. p. 67. ISBN 978-1858985701. First published in The Cato Journal, Fall 1981.
  14. ↑ Hoppe, Hans-Hermann (1998). "Introduction". The Ethics of Liberty. Ludwig von Mises Institute. September 14, 2014 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. September 13, 2014 रोजी पाहिले.
  15. ↑ Rothbard, Murray (2002) [1982]. "The Nature of the State". The Ethics of Liberty. New York: New York University Press. pp. 167–68. ISBN 978-0814775066. September 14, 2014 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. September 13, 2014 रोजी पाहिले.
  16. 1 2 Rothbard, Murray (2008) [1983]. The Mystery of Banking (2nd ed.). Auburn, AL: Ludwig von Mises Institute. pp. 111–13. ISBN 978-1933550282. September 14, 2014 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. September 13, 2014 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Mystery" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  17. 1 2 Casey, Gerard (2010). Meadowcroft, John (ed.). Murray Rothbard. Major Conservative and Libertarian Thinkers. 15. London: Continuum. pp. 4–5, 129. ISBN 978-1441142092. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Casey" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  18. ↑ Klausner, Manuel S. (Feb. 1973). "The New Isolationism." An Interview with Murray Rothbard and Leonard Liggio. Reason. Full issue. Archived 2021-09-13 at the वेबॅक मशीन.
  19. 1 2 Frohnen, Bruce; Beer, Jeremy; Nelson, Jeffrey O., eds. (2006). "Rothbard, Murray (1926–95)". American Conservatism: An Encyclopedia. Wilmington, DE: ISI Books. p. 750. ISBN 978-1-932236-43-9. Only after several decades of teaching at the Polytechnic Institute of New York did Rothbard obtain an endowed chair, and like that of Mises at NYU, his own at the University of Nevada at Las Vegas was established by an admiring benefactor. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":10" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  20. 1 2 3 4 Hawley 2016, पान. 128-129, 164. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "FOOTNOTEHawley2016" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  21. 1 2 Wasserman, Janek (2019). Marginal Revolutionaries: How Austrian economists fought the war of ideas. New Haven: Yale University Press. p. 257. ISBN 978-0-300-24917-0. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":18" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  22. 1 2 3 4 5 Jensen, Jacob (April 2022). "Repurposing Mises: Murray Rothbard and the Birth of Anarchocapitalism". Journal of the History of Ideas (इंग्रजी भाषेत). 83 (2): 315–32. doi:10.1353/jhi.2022.0015. ISSN 1086-3222. PMID 35603616 Check |pmid= value (सहाय्य). July 12, 2022 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. April 17, 2023 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":11" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  23. 1 2 3 4 5 Hawley, George (2016). Right-wing critics of American conservatism. Lawrence: University Press of Kansas. pp. 159–167. ISBN 978-0-7006-2193-4. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":8" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  24. ↑ O'Malley, Michael (2012). Face Value: The Entwined Histories of Money and Race in America. Chicago, Illinois: University of Chicago Press. पृ. २०५–०७
  25. ↑ Empty citation (सहाय्य)
  26. 1 2 3 4 Jackson, John P. Jr (2021). "The Pre-History of American Holocaust Denial". American Jewish History. 105 (1): 25–48. doi:10.1353/ajh.2021.0002. September 4, 2021 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. October 23, 2022 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":7" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  27. ↑ Williamson, Kevin D. (January 23, 2012). "Courting the Cranks."National Review, January 2013 ed., p. 4 साचा:Subscription required Archived 2017-10-20 at the वेबॅक मशीन.
  28. 1 2 3 Sanchez, Julian; Weigel, David (January 16, 2008). "Who Wrote Ron Paul's Newsletters?". Reason. October 2, 2013 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. August 14, 2013 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Paul Newsletters" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  29. ↑ Zwolinski, Matt; Tomasi, John (2023). The Individualists: Radicals, Reactionaries, and the Struggle for the Soul of Libertarianism. United Kingdom: Princeton University Press. p. 244. ISBN 978-0-691-15554-8.
  30. 1 2 Massimino, Cory (2021). "Two cheers for Rothbardianism". In Chartier, Gary; Van Schoelandt, Chad (eds.). Routledge handbook of anarchy and anarchist thought. Routledge handbooks. London: Routledge, Taylor & Francis group. ISBN 978-1-138-73758-7. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":15" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  31. ↑ Slobodian, Quinn (November 2019). "Anti-'68ers and the Racist-Libertarian Alliance: How a Schism among Austrian School Neoliberals Helped Spawn the Alt Right". Cultural Politics. 15 (3): 372–86. doi:10.1215/17432197-7725521.
  32. ↑ Cooper, Melinda (November 2021). "The Alt-Right: Neoliberalism, Libertarianism and the Fascist Temptation". Theory, Culture & Society. 38 (6): 29–50. doi:10.1177/0263276421999446.
  33. ↑ Hoppe, Hans-Hermann (1999). "Murray N. Rothbard: Economics, Science, and Liberty". The Ludwig von Mises Institute. November 2, 2014 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. September 13, 2014 रोजी पाहिले. Reprinted from 15 Great Austrian Economists, edited by Randall G. Holcombe.
  34. ↑ Raimondo, Justin (2000). An Enemy of the State: The Life of Murray N. Rothbard. Prometheus Books, Publishers. p. 34. ISBN 978-1-61592-239-0. October 16, 2019 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. June 28, 2017 रोजी पाहिले.
  35. 1 2 Rothbard, Murray. "Life in the Old Right". Lew Rockwell. September 6, 2017 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. March 16, 2015 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "OldRight" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  36. ↑ "History". NYYRC. October 12, 2019 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. October 15, 2019 रोजी पाहिले.
  37. 1 2 3 Doherty, Brian (2007). Radicals for capitalism : a freewheeling history of the modern American libertarian movement. New York: PublicAffairs. ISBN 978-1-58648-350-0. OCLC 76141517. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव ":13" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  38. ↑ McCarthy, Daniel (March 12, 2007). "Enemies of the State". The American Conservative. June 5, 2011 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. August 13, 2013 रोजी पाहिले.
  39. ↑ French, Doug (December 27, 2010) Burns Diary Exposes the Myth of Fed Independence Archived 2014-09-14 at the वेबॅक मशीन., Ludwig von Mises Institute
  40. 1 2 Slobodian, Quinn (2023). Crack-up capitalism: market radicals and the dream of a world without democracy (1st ed.). New York: Metropolitan Books, Henry Holt and Co. ISBN 978-1-250-75390-8.
  41. ↑ David Gordon, 2010, ed., Confidential: The Private Volker Fund Memos of Murray N. Rothbard Archived 2014-09-14 at the वेबॅक मशीन. Quote from Rothbard: "The Volker Fund concept was to find and grant research funds to hosts of libertarian and right-wing scholars and to draw these scholars together via seminars, conferences, etc."
  42. 1 2 3 4 Gordon, David (2007). The Essential Rothbard (PDF). Auburn, Alabama: Ludwig von Mises Institute. ISBN 978-1-933550-10-7. OCLC 123960448. May 22, 2021 रोजी मूळ पान (PDF) पासून संग्रहित. July 7, 2021 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Essential" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  43. ↑ Kaldis, Byron (2013). Encyclopedia of Philosophy and the Social Sciences. United States: Sage Publications. p. 44. ISBN 978-1506332611.
  44. ↑ "JoAnn Beatrice Schumacher Rothbard (1928–1999)". October 30, 1999. August 4, 2020 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. July 20, 2020 रोजी पाहिले.
  45. ↑ Scott Sublett, "Libertarians' Storied Guru", Washington Times, July 30, 1987
  46. ↑ Peter G. Klein, ed., F.A. Hayek, The Fortunes of Liberalism: Essays on Austrian Economics and the Ideal of Freedom, University of Chicago Press, 2012, p. 54 Archived 2023-05-03 at the वेबॅक मशीन., आयएसबीएन 0-22632116-9
  47. ↑ Rockwell, Llewellyn H. (May 31, 2007). "Three National Treasures." Archived 2014-09-14 at the वेबॅक मशीन. Mises.org
  48. ↑ Hoppe, Hans-Hermann (1999). "Murray N. Rothbard: Economics, Science, and Liberty." Archived 2014-02-24 at the वेबॅक मशीन. Mises.org
  49. ↑ Herbener, J. (1995). L. Rockwell (ed.), Murray Rothbard, In Memoriam Archived 2014-12-20 at the वेबॅक मशीन.. Auburn, AL.: Ludwig von Mises Institute. पृ. ८७
  50. ↑ Burns, Jennifer (2009). Goddess of the Market: Ayn Rand and the American Right. Oxford Univ. Press. ISBN 978-0-19-532487-7.
  51. ↑ "Mises and Rothbard Letters to Ayn Rand" Archived 2014-07-11 at the वेबॅक मशीन., Journal of Libertarian Studies, Volume 21, No. 4 (Winter 2007): 11–16.
  52. ↑ Riggenbach, Jeff (May 13, 2010). "Karl Hess and the Death of Politics". Mises Institute. Ludwig von Mises Institute. October 21, 2013 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. August 13, 2013 रोजी पाहिले.
  53. ↑ Ronald Lora, William Henry Longton, editors, The Conservative Press in Twentieth-Century America, Chapter "The Libertarian Forum", Greenwood Publishing Group, 1999, p. 372 Archived 2016-05-10 at the वेबॅक मशीन., आयएसबीएन 0313213909,
  54. ↑ "The Myths of Reaganomics | Mises Institute". mises.org. June 9, 2004. October 20, 2017 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. August 28, 2017 रोजी पाहिले.
  55. ↑ Perry, Marvin (1999). "Libertarian Forum 1969–1986". In Lora, Ronald; Henry, William Longton (eds.). The Conservative Press in Twentieth-Century America. Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group. p. 369. ISBN 978-0-313-21390-8. OCLC 40481045.
  56. 1 2 3 4 Gordon, David (February 26, 2007). "Biography of Murray N. Rothbard (1926–1995)". Ludwig von Mises Institute. February 2, 2012 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. August 13, 2013 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Gordon" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  57. 1 2 Burris, Charles (February 4, 2011). "Kochs v. Soros: A Partial Backstory". LewRockwell.com. March 14, 2022 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. August 14, 2013 रोजी पाहिले. चुका उधृत करा: अवैध <ref> tag; नाव "Burris" वेगवेगळ्या मजकूराशी अनेकदा जोडलेले आहे
  58. ↑ "25 years at the Cato Institute: The 2001 Annual Report" (PDF). pp. 11–12. May 8, 2007 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित (PDF). August 18, 2013 रोजी पाहिले.
  59. ↑ "The Story of the Mises Institute". Ludwig von Mises Institute. September 19, 2018. August 23, 2020 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. February 8, 2022 रोजी पाहिले.
  60. ↑ Lee, Frederic S., and Cronin, Bruce C. (2010). "Research Quality Rankings of Heterodox Economic Journals in a Contested Discipline." Archived 2018-03-11 at the वेबॅक मशीन. American Journal of Economics and Sociology. 69(5): 1428
  61. ↑ Rothbard, Murray (November 1994). "Big Government Libertarianism" Archived 2017-01-31 at the वेबॅक मशीन., LewRockwell.com
  62. ↑ Rothbard, Murray (2010). "A Strategy for the Right". Mises Institute. mises.org. October 30, 2020 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. September 18, 2020 रोजी पाहिले.
  63. ↑ Rothbard, Murray (January 1992). "Right-wing Populism". LewRockwell.com. May 24, 2016 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. August 14, 2013 रोजी पाहिले. Originally published in the January 1992 Rothbard-Rockwell Report.
  64. ↑ Rothbard, JoAnn. Murray Rothbard, In Memoriam (PDF). Auburn, AL: von Mises Institute. pp. vii–ix. December 20, 2014 रोजी मूळ पान (PDF) पासून संग्रहित. December 16, 2014 रोजी पाहिले.
  65. ↑ Sciabarra, Chris (2000). Total Freedom: Toward a Dialectical Libertarianism, Penn State Press, 2000. p. 358, आयएसबीएन 0-27102049-0
  66. ↑ Vance, Laurence M (March 15, 2011). "Is Libertarianism Compatible with Religion?" Lew Rockwell.
  67. ↑ Raimondo, Justin (2000). An Enemy of the State: The Life of Murray N. Rothbard. Prometheus Books. p. 67. ISBN 978-1-61592-239-0. October 16, 2019 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. June 28, 2017 रोजी पाहिले.
  68. ↑ Raimondo, Justin (2000). An Enemy of the State: the Life of Murray N. Rothbard. Prometheus Books. p. 326. ISBN 978-1-57392809-0. In the same letter, he reiterates his atheism: "On the religion question, we paleolibertarians are not theocrats," he writes. "Obviously, I could not be myself, both as a libertarian and as an atheist." However, he continued, "the left-libertarian hostility to religion, based as it is on ignorance and the bitterness of "aging adolescent rebels against bourgeois America", is "monstrous."
  69. ↑ Casey, Gerard (2010). Meadowcroft, John (ed.). Murray Rothbard. Major Conservative and Libertarian Thinkers. 15. London: Continuum. p. 15. ISBN 978-1-4411-4209-2.
  70. ↑ Murray N. Rothbard, In Memoriam Archived 2014-12-20 at the वेबॅक मशीन., Preface by JoAnn Rothbard, edited by Llewellyn H. Rockwell, Jr, published by Ludwig von Mises Institute, 1995.
  71. 1 2 Rothbard, Murray (1976). Praxeology: The Methodology of Austrian Economics Archived 2014-07-31 at the वेबॅक मशीन.. Mises.org
  72. ↑ "Where Modern Economics Went Wrong". mises.org. September 16, 2014 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. August 28, 2017 रोजी पाहिले.
  73. ↑ Mark Skousen. The Making of Modern Economics Archived 2016-05-27 at the वेबॅक मशीन. (M.E. Sharpe, 2009, p. 390). Skousen writes that Rothbard "refused to write for the academic journals."
  74. ↑ Rothbard, Murray (1991) [1962]. "The Case for a 100 Percent Gold Dollar". Ludwig von Mises Institute. August 1, 2013 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. August 13, 2013 रोजी पाहिले.
  75. ↑ North, Gary (October 10, 2009). "What Is Money? Part 5: Fractional Reserve Banking". LewRockwell.com. March 13, 2014 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. August 13, 2013 रोजी पाहिले.
  76. ↑ Grimm, Curtis M.; Hunn, Lee; Smith, Ken G. Strategy as Action: Competitive Dynamics and Competitive Advantage. New York: Oxford University Press. 2006. p. 43 साचा:ISBN?
  77. ↑ Dominiak, Łukasz. (2017). "Libertarianism and Original Appropriation". Historia i Polityka22: 43‒56.
  78. ↑ Dominiak, Łukasz (2023). "Mixing Labor, Taking Possession, and Libertarianism: Response to Walter Block". Studia z Historii Filozofii. 14 (3): 169–195. doi:10.12775/szhf.2023.026. 21 November 2025 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.
  79. ↑ Kyriazi, Harold (2004). "31 Reckoning with Rothbard". American Journal of Economics and Sociology. 63 (2): 451–84. doi:10.1111/j.1536-7150.2004.00298.x.
  80. ↑ George C. Leef, "Book Review of Egalitarianism as a Revolt Against Nature and Other Essays by Murray Rothbard", edited by David Gordon (2000 ed.) Archived 2013-10-19 at the वेबॅक मशीन., The Freeman, July 2001.
  81. ↑ Rothbard, Murray (2003). "Egalitarianism as a Revolt Against Nature and Other Essays" Archived 2015-06-18 at the वेबॅक मशीन., essay published in full at Lewrockwell.com. See also Rothbard's essay "The Struggle Over Egalitarianism Continues" Archived 2014-09-14 at the वेबॅक मशीन., the 1991 introduction to republication of Freedom, Inequality, Primitivism, and the Division of Labor, Ludwig Von Mises Institute, 2008.
  82. ↑ Schoeffel, John; Chomsky, Noam (2011). Understanding Power: The Indispensable Chomsky (इंग्रजी भाषेत). ReadHowYouWant.com. ISBN 978-1-4587-8817-7. August 6, 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. October 31, 2015 रोजी पाहिले.
  83. ↑ Child, James W (July 1994). "Can libertarianism sustain a fraud standard?". Ethics. 104 (4): 722–738. doi:10.1086/293652.
  84. ↑ Ferguson, Benjamin (July 2018). "Can Libertarians Get Away with Fraud?". Economics and Philosophy. 34 (2): 165–184. doi:10.1017/S0266267117000311.
  85. ↑ Hess, Karl (2003). "The Death of Politics". Faré's Home Page. Playboy. August 2, 2019 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 9 October 2023 रोजी पाहिले. Laissez-faire capitalism, or anarchocapitalism [sic], is simply the economic form of the libertarian ethic. Laissez-faire capitalism encompasses the notion that men should exchange goods and services, without regulation, solely on the basis of value for value. It recognizes charity and communal enterprises as voluntary versions of this same ethic. Such a system would be straight barter, except for the widely felt need for a division of labor in which men, voluntarily, accept value tokens such as cash and credit. Economically, this system is anarchy, and proudly so.
  86. ↑ Johnson, Charles (28 August 2015). "Karl Hess on Anarcho-Capitalism". Center for a Stateless Society. October 4, 2023 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 9 October 2023 रोजी पाहिले. In fact, the earliest documented, printed use of the word "anarcho-capitalism" that I can find [...] actually comes neither from Wollstein nor from Rothbard, but from Karl Hess's manifesto "The Death of Politics," which was published in Playboy in March, 1969.]
  87. ↑ Leeson, Robert (2017). Hayek: A Collaborative Biography, Part IX: The Divine Right of the 'Free' Market. Springer. p. 180. ISBN 978-3-319-60708-5. April 25, 2023 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. November 27, 2023 रोजी पाहिले. To the original 'anarchocapitalist' (Rothbard coined the term) [...].
  88. ↑ Flood, Anthony (2010). Untitled preface to Rothbard's "Know Your Rights" Archived 2011-08-11 at the वेबॅक मशीन., originally published in WIN: Peace and Freedom through Nonviolent Action, Volume 7, No. 4, 1 March 1971, 6–10. Flood's quote: "Rothbard's neologism, 'anarchocapitalism,' probably makes its first appearance in print here."
  89. ↑ Blackwell Encyclopaedia of Political Thought, 1987, आयएसबीएन 978-0-631-17944-3, p. 290; quote: "A student and disciple of the Austrian economist Ludwig von Mises, Rothbard combined the laissez-faire economics of his teacher with the absolutist views of human rights and rejection of the state he had absorbed from studying the individualist American anarchists of the 19th century such as Lysander Spooner and Benjamin Tucker."
  90. ↑ Robert Leeson (2017). Hayek: A Collaborative Biography, Part IX: The Divine Right of the 'Free' Market. Springer. p. 180. ISBN 978-3-319-60708-5. To the original 'anarchocapitalist' (Rothbard coined the term) [...].
  91. ↑ Hoppe, Hans-Hermann (December 31, 2001). "Anarcho-Capitalism: An Annotated Bibliography". January 11, 2014 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. June 2, 2013 रोजी पाहिले.
  92. ↑ Rockwell, Llewellyn (1995). "Murray N. Rothbard: In Memoriam." Archived 2014-12-20 at the वेबॅक मशीन. p. 117
  93. ↑ Ronald Hamowy, ed. (2008). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: Sage. p. 623. ISBN 978-1-4129-6580-4. April 15, 2021 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. November 4, 2020 रोजी पाहिले.Rothbard, Murray N. (August 17, 2007). "Floyd Arthur 'Baldy' Harper, RIP". Mises Daily.
  94. ↑ Miller, David, ed. (1991). Blackwell Encyclopaedia of Political Thought. Blackwell Publishing. p. 290. ISBN 978-0-631-17944-3.
  95. ↑ Stringham, Edward Peter (2007). "Chapter 1: Introduction". Anarchy and the Law: The Political Economy of Choice. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers. p. 3.[मृत दुवा]
  96. ↑ Rothbard, Murray (2017). The Progressive Era (PDF). Auburn, AL: Ludwig von Mises Institute. p. 332. ISBN 978-1610166744. October 23, 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. August 19, 2024 रोजी पाहिले.
  97. ↑ Murray N. Rothbard (August 11, 2006). "Origins of the Welfare State in America" Archived 2014-10-11 at the वेबॅक मशीन.. mises.org.
  98. ↑ Rothbard, Murray Newton (May 1970). "The Great Women's Liberation Issue: Setting It Straight" (PDF). Individualist.
  99. ↑ Rothbard, Murray Newton (December 1991). "THE GREAT THOMAS & HILL SHOW: STOPPING THE MONSTROUS REGIMENT". archive.lewrockwell.com.
  100. ↑ "The Great Thomas & Hill Show: Stopping the Monstrous Regiment". archive.lewrockwell.com. April 18, 2017 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. July 31, 2016 रोजी पाहिले.
  101. ↑ "Open Borders Are an Assault on Private Property – LewRockwell LewRockwell.com". June 4, 2016 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. July 31, 2016 रोजी पाहिले.
  102. ↑ "Right-Wing Populism". archive.lewrockwell.com. May 24, 2016 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. July 31, 2016 रोजी पाहिले.
  103. ↑ Jensen 2022.
  104. ↑ Rothbard, Murray N. (February 1993). "Their Malcolm ... and Mine." Archived 2022-03-30 at the वेबॅक मशीन. LewRockwell.com
  105. ↑ Rothbard, Murray (November 1994). "Big-Government Libertarians." Archived 2017-01-31 at the वेबॅक मशीन. LewRockwell.com
  106. ↑ Stromberg, Joseph R. (January 10, 2005) [first published June 12, 2000]. "Murray Rothbard on States, War, and Peace: Part I". Antiwar.com. August 23, 2011 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. May 1, 2009 रोजी पाहिले. Also see Part II Archived 2009-04-17 at the वेबॅक मशीन., originally published June 20, 2000.
  107. ↑ See both essays: Rothbard, Murray. "War, Peace, and the State" Archived 2013-05-15 at the वेबॅक मशीन., first published 1963; "Anatomy of the State" Archived 2012-09-08 at the वेबॅक मशीन., first published 1974.

साचा:DEFATULTSORT:रॉथबार्ट, मरे

"https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=मरे_रॉथबार्ड&oldid=2700084" पासून हुडकले