Jump to content

मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
विमानतळ, greenfield airport
देशभारत संपादन
या राजकीय व प्रशासकीय सीमांतर्गत असणारे स्थानमोपा संपादन
भौगोलिक गुणक१५°४३′४९″N ७३°५१′४७″E संपादन
अधिकृत उद्घाटनाचा दिनांक११ डिसेंबर 2022 संपादन
Place served by transport hubमोपा संपादन
अधिकृत संकेतस्थळhttps://www.miagoaairport.com/ संपादन
विमानतळ संदर्भ बिंदू१५°४३′५५″N ७३°५२′८″E संपादन
धावपट्टी10/28 संपादन
आय.ए.टी.ए. कोडGOX संपादन
आय.सी.ए.ओ. कोडVOGA संपादन
Map
 

मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (आहसंवि: GOX, आप्रविको: VOGA),[१] हा भारताच्या गोवा राज्यातील उत्तर गोवा जिल्ह्यातील पेडणे तालुक्यातील मोपा येथे असलेला एक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ उत्तर गोवा आणि शेजारील महाराष्ट्र व कर्नाटक राज्यांच्या जिल्ह्यांना सेवा पुरवतो. दाबोळी येथील दाबोळी विमानतळानंतर हा गोव्यातील दुसरा विमानतळ आहे.

हा विमानतळ जीएमआर गोवा इंटरनॅशनल एरपोर्ट लिमिटेड (जीजीआयएएल) या कंपनीने बांधला.[२] हा ३,००० कोटी रुपये खर्चून बांधला गेला आहे. आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये या विमानतळाने ४६ लाखांहून अधिक प्रवाशांची हाताळणी केली, जी त्याच्या वार्षिक ४५ लाख प्रवाशांच्या सध्याच्या कमाल क्षमतेपेक्षा थोडी जास्त आहे.[३][४] हा विमानतळ सरासरी दररोज १०० विमानांच्या हालचाली आणि सुमारे १५,००0 प्रवाशांची हाताळणी करतो.[५] हा भारतातील १६ वा सर्वात व्यस्त विमानतळ आहे. या विमानतळाला भारताचे माजी संरक्षण मंत्री आणि गोव्याचे माजी मुख्यमंत्री मनोहर पर्रीकर यांचे नाव देण्यात आले आहे.[१]

या विमानतळाचे उद्घाटन ११ डिसेंबर, २०२२ रोजी झाले. ५ जानेवारी, २०२३ रोजी इंडिगोच्या विमानाने येथून पहिले उड्डाण केले.[६][७][८] तो आर्थिक वर्ष २०१९-२०२० पर्यंत पूर्ण होणे अपेक्षित होते,[९] परंतु सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशामुळे आणि कोविड-१९ महामारीमुळे कामात विलंब झाला.

हा विमानतळ बांधा, वापरा आणि हस्तांतरित करा या तत्त्वाने चार टप्प्यांत बांधला जात आहे. पहिल्या टप्प्यात हा विमानतळ ४४ लाख प्रवाशांना सेवा देईल आणि चौथ्या टप्प्याच्या अखेरीस ही क्षमता १.३१ कोटी प्रवाशांपर्यंत पोहोचेल.[१०] या प्रकल्पाचा सवलत कालावधी (Concession period) ४० वर्षांचा असून तो पुढे २० वर्षांनी वाढवता येऊ शकतो.

इतिहास

[संपादन]
विमानतळाचा ॲप्रन परिसर

गोव्याचे सध्याचे दाबोळी विमानतळ हे भारतीय नौदलाच्या मालकीच्या लष्करी विमानतळावरील एक नागरी परिक्षेत्र (Civil enclave) आहे, ज्याचे संचालन भारतीय विमानतळ प्राधिकरण (AAI) करते. नागरी आणि लष्करी उड्डाणे एकाच धावपट्टीचा वापर करत असल्यामुळे तेथे विमानांच्या हालचालींवर मर्यादा येतात, ज्यामुळे नागरी वाहतुकीच्या दीर्घकालीन वाढीला अडथळा निर्माण होतो.[१०]

हा प्रकल्प अटल बिहारी वाजपेयी यांचा एक प्रमुख प्रकल्प होता. भारत सरकारने मार्च २००० मध्येच गोव्यातील दुसऱ्या विमानतळाला तत्त्वतः मान्यता दिली होती. तथापि, जमीन संपादन आणि स्थानिक कायदेशीर विवादांमुळे हा प्रकल्प १४ वर्षे रखडला.

२०१३ मध्ये आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक संघटनेने (ICAO) सादर केलेल्या व्यवहार्यता अहवालात २०३५ पर्यंत गोव्यातील प्रवासी वाहतूक १ कोटीपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज व्यक्त केला होता, ज्यामुळे मोपा प्रकल्पाची व्यवहार्यता सिद्ध झाली.[११] ऑक्टोबर २०१४ मध्ये गोवा सरकारने या प्रकल्पासाठी निविदा प्रक्रिया सुरू केली.[१२] २८ ऑक्टोबर २०१५ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने या प्रकल्पाला मंजुरी दिली.[१३] निविदा प्रक्रियेअंती जीएमआर (GMR) एरपोर्ट्स लिमिटेडने हा प्रकल्प विकसित करण्याचे आणि चालवण्याचे अधिकार जिंकले. ८ नोव्हेंबर २०१६ रोजी जीएमआर आणि गोवा सरकार यांच्यात सवलत करार (Concession agreement) झाला.[१४]

२०१६ मध्ये राज्य सरकारने स्थानिक तरुणांना विमानतळावर रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी विमान वाहतूक कौशल्य विकास केंद्र स्थापन करण्याचा प्रस्ताव मांडला.[१५] २०२० मध्ये हे केंद्र विमानतळ परिसरातच सुरू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.[१६]

विमान कंपन्या आणि गंतव्यस्थाने

[संपादन]
विमान कंपनीगंतव्यस्थाने (शहरे)
अ‍ॅरोफ्लोत मोसमी: मॉस्को–शेरेमेत्येवो, नोवोसिबिर्स्क,[१७] येकातेरिनबर्ग
एर अरेबिया शारजा[१८][१९]
एर इंडिया दिल्ली,[२०] हैदराबाद, मुंबई–शिवाजी[२१][२२]
एर इंडिया एक्सप्रेस बेंगळुरू,[२३] चेन्नई,[२३] दिल्ली,[२३] हैदराबाद,[२४] मुंबई–शिवाजी, इतूर,[२३] पटणा[२३]
अकासा एर अहमदाबाद, दिल्ली, कोलकाता, नवी मुंबई,[२५] मुंबई–शिवाजी, पुणे[२६]
फ्लाय९१ अगत्ती, बेंगळुरू, हैदराबाद, जळगाव, पुणे,[२७] सोलापूर[२८]
फ्लायअरिस्तान मोसमी भाड्याने: अल्माटी,[२९] अस्ताना[२९]
इंडिगो अहमदाबाद, छत्रपती संभाजीनगर,[३०] बेंगळुरू, चेन्नई, दिल्ली, हैदराबाद, जयपूर, कोलकाता, मुंबई–शिवाजी, नागपूर, नवी मुंबई,[२५] पुणे, राजकोट,[३१] वडोदरा[३२]
ओमान एर मस्कत[३३]
कतार एरवेझ दोहा[३४]
स्टार एर दीव, मुंद्रा,[३५] नांदेड,[३६] नवी मुंबई,[३७] शिवमोगा[३८]
टीयूआय एरवेझ मोसमी: लंडन–गॅटविक,[३९] मँचेस्टर[४०]
उझबेकिस्तान एरवेझ ताश्कंद[४१]

संदर्भ आणि नोंदी

[संपादन]
  1. 1 2 Service, Statesman News (2023-01-04). "Cabinet approves renaming of Goa airport after Manohar Parrikar". The Statesman (इंग्रजी भाषेत). 2023-01-04 रोजी पाहिले.
  2. ↑ "GMR forms SPV to raise funds for Manohar International Airport". द टाइम्स ऑफ इंडिया. 22 October 2016. 25 October 2016 रोजी पाहिले.
  3. ↑ Saxena, Ankit (27 March 2024). "Goa's New Airport Has Captured Nearly Half Of State's Air Traffic In Its First Year — A Ground Report". Swarajya (इंग्रजी भाषेत). 6 December 2024 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 20 April 2024 रोजी पाहिले.
  4. ↑ चुका उधृत करा: <ref> चुकीचा कोड; "AAI3" नावाने दिलेल्या संदर्भांमध्ये काहीही माहिती नाही
  5. ↑ "Goa's Manohar intl airport capacity to touch eight million this year". द इकॉनॉमिक टाइम्स. 13 March 2024. 27 April 2024 रोजी पाहिले.
  6. ↑ चुका उधृत करा: <ref> चुकीचा कोड; "The Times of India" नावाने दिलेल्या संदर्भांमध्ये काहीही माहिती नाही
  7. ↑ "Goa's 2nd international airport starts operations, first flight lands from Hyderabad". The New Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 5 January 2023. 5 January 2023 रोजी पाहिले.
  8. ↑ "First flight lands at Manohar International Airport in Goa from Hyderabad". www.business-standard.com (इंग्रजी भाषेत). Press Trust of India. 2023-01-05. 2023-01-06 रोजी पाहिले.
  9. ↑ "GMR signs deal with Goa government to develop Manohar International Airport". द इंडियन एक्सप्रेस. 13 November 2016. 3 January 2017 रोजी पाहिले.
  10. 1 2 "GMR Infra to develop Manohar International Airport in Goa". द इकॉनॉमिक टाइम्स. 26 August 2016. 28 August 2016 रोजी पाहिले.
  11. ↑ "ICAO presents feasibility report on Manohar International Airport". बिझनेस स्टँडर्ड. 28 January 2013. 16 December 2017 रोजी पाहिले.
  12. ↑ "Five bidders show interest in Mopa construction". द टाइम्स ऑफ इंडिया. 17 March 2015. 16 December 2017 रोजी पाहिले.
  13. ↑ "Environment ministry nod to Rs3,000 cr airport at Mopa in Goa". लाईव्ह मिंट. 29 October 2015. 16 December 2017 रोजी पाहिले.
  14. ↑ चुका उधृत करा: <ref> चुकीचा कोड; "LM1" नावाने दिलेल्या संदर्भांमध्ये काहीही माहिती नाही
  15. ↑ "Skill devp centre to help youth get jobs at Greenfield airport". मनीकंट्रोल.कॉम. 8 August 2016. 16 May 2020 रोजी पाहिले.
  16. ↑ "Aviation Skill Development Centre at Mopa now". द टाइम्स ऑफ इंडिया. 14 May 2020. 16 May 2020 रोजी पाहिले.
  17. ↑ Liu, Jim (९ सप्टेंबर २०२५). "Aeroflot Plans Novosibirsk – Goa 4Q25 Launch". AeroRoutes (इंग्रजी भाषेत). १० सप्टेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  18. ↑ साचा:OAGWorldMay2025Ref
  19. ↑ "Next, Air Arabia set to shift Ops from Dabolim to Mopa". The Goan EveryDay (इंग्रजी भाषेत). २०२४-०९-०४ रोजी पाहिले.
  20. ↑ "Air India to launch Delhi to Goa–Mopa flights from January 2024". AviationAll. १८ डिसेंबर २०२३ रोजी पाहिले.
  21. ↑ "Air India to commence Mumbai-Goa Mopa service in Dec-2023". CAPA. २३ नोव्हेंबर २०२३ रोजी पाहिले.
  22. ↑ Shetye, Murari (१२ जुलै २०२३). "Air India flight to London to kick off Mopa's international innings on July 21". The Times of India (इंग्रजी भाषेत). १२ जुलै २०२३ रोजी पाहिले.
  23. 1 2 3 4 5 "Air India Express NS25 Domestic Network Additions – 16MAR25". Aeroroutes. १७ मार्च २०२५ रोजी पाहिले.
  24. ↑ Darkunde, Mahesh (१५ एप्रिल २०२५). "Air India Express Launching 40 Flights from this Tourist Hub". Aviation A2Z (इंग्रजी भाषेत). १५ एप्रिल २०२५ रोजी पाहिले.
  25. 1 2 S, Naresh (१५ नोव्हेंबर २०२५). "IndiGo, Akasa Air to launch new flight routes from Navi Mumbai on December 25". The Indian Express. १५ नोव्हेंबर २०२५ रोजी पाहिले.[permanent dead link]
  26. ↑ "Akasa Air Flight Network". Akasa Air. २ फेब्रुवारी २०२४ रोजी पाहिले.
  27. ↑ "Fly91 announces commencement of flight operations from March 18". The Hindu (इंग्रजी भाषेत). १२ मार्च २०२४. १२ मार्च २०२४ रोजी पाहिले.
  28. ↑ "Fly91 Solapur expansion".
  29. 1 2 Devyatkin, Daniil (१० नोव्हेंबर २०२५). "Чартерные рейсы в Гоа из Алматы и Астаны запускает FlyArystan". kz.kursiv.media (रशियन भाषेत). Kursiv Media Kazakhstan. १३ नोव्हेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  30. ↑ Darkunde, Mahesh (२४ मे २०२४). "IndiGo Launching New Flights from Goa to Aurangabad and Nagpur". Aviation A2Z (इंग्रजी भाषेत). २६ मे २०२४ रोजी पाहिले.
  31. ↑ Mondal, Anish (१० सप्टेंबर २०२३). "Gujarat: Rajkot International Airport starts functioning, IndiGo to operate all its services from here – Details inside". The Financial Express (इंग्रजी भाषेत). १० सप्टेंबर २०२३ रोजी पाहिले.
  32. ↑ "Flight Schedule". IndiGo. ३१ मार्च २०२३ रोजी पाहिले.
  33. ↑ "OMAN AIR NS23 GOA OPERATIONS". Aeroroutes. ४ एप्रिल २०२३ रोजी पाहिले.
  34. ↑ "Qatar Airways to Move Operations to North Goa, India from Dabolim Airport to the New, Manohar International Airport". Qatar Airways (Press release) (इंग्रजी भाषेत). २६ फेब्रुवारी २०२४. २६ फेब्रुवारी २०२४ रोजी पाहिले.
  35. ↑ "Star Air to Launch Direct Flight Services from Mundra to Mumbai, Goa, NCR, and Surat".
  36. ↑ "Star Air launches NGP-Nanded-Goa flight". The Hitavada. ३ एप्रिल २०२६. १२ एप्रिल २०२६ रोजी पाहिले.
  37. ↑ "Star Air to commence flights from and to Navi Mumbai International Airport". १९ डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
  38. ↑ Pall, Samreen (१९ ऑक्टोबर २०२३). "Star Air To Begin Flight Service From Karnataka's Shivamogga To Goa, Hyderabad And Tirupati". News18 (इंग्रजी भाषेत). १३ नोव्हेंबर २०२३ रोजी पाहिले.
  39. ↑ Liu, Jim (३० ऑक्टोबर २०२३). "UK NW23 Network Additions/Removals Summary – 29OCT23". Aeroroutes.com (इंग्रजी भाषेत). २५ जून २०२५ रोजी पाहिले.
  40. ↑ "TUI FILES UK – GOA Manohar SCHEDULE IN NW23". Aeroroutes. २२ मे २०२३ रोजी पाहिले.
  41. ↑ "'Strengthens international connectivity': Uzbekistan–Goa direct flights resume; first Tashkent flight lands". TimesofIndia. ४ डिसेंबर २०२५ रोजी पाहिले.
"https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=मनोहर_आंतरराष्ट्रीय_विमानतळ&oldid=2694694" पासून हुडकले