Jump to content

मंदेश्वरचा तह

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(मंदसोरचा तह या पानावरून पुनर्निर्देशित)

मंदेश्वरचा तह ६ जानेवारी, १८१८ रोजी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी आणि इंदूरचे होळकर यांच्या दरम्यान झालेला तह होता. यानुसार होळकरांनी ब्रिटिशांचे सार्वभौमत्व मान्य केले व त्यांविरुद्धच्या सगळ्या कारवाया थांबवल्या.

तिसऱ्या आंग्ल-मराठा युद्धाच्या शेवटी झालेल्या या तहातील कलमे होळकरांना अपमानास्पद आणि त्यांचे राज्य प्रभावीपणे नामशेष करणारी होती. यांपैकी काही[] --

  1. इंदूर ब्रिटिशांचे मांडलिक संस्थान झाले.
  2. होळकरांनी खानदेश सह नर्मदेच्या दक्षिणेकडील आपला सर्व प्रदेश ब्रिटिशांच्या आधीन केला.
  3. होळकरांच्या ताब्यात नसलेले परंतु होळकरांनी दावा सांगितलेल्या इतर प्रदेशांवरून होळकरांनी दावा मागे घेतला.
  4. इंदूरच्या राजगादीवर ११ वर्षांच्या दुसऱ्या मल्हाररावाला बसविले आणि पंतप्रधानांच्या वतीने राज्याचा कारभार चालवणे भाग पाडले.
  5. ब्रिटिशांचा रेसिडेंट कायमीस्वरुपात इंदूरच्या दरबारात पदस्थ झाला.
  6. भारतातील पेशव्यांसह इतर संस्थानांशी होळकरांनी संबंध तोडणे भाग पडले.

या तहाने इंदूरचा पाडाव झाल्यानंतर मराठ्यांची बाजू कमकुवत झाली व युद्ध संपण्याच्या मार्गी लागले.

संदर्भ आणि नोंदी

[संपादन]