भूकंपाच्या लहरी

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

भूकंपाच्या लहरी[संपादन]

भूकंपाचा लाटा पृथ्वीच्या थरांमधून प्रवास करणार्या ऊर्जेच्या लाटा आहेत आणि भूकंप, ज्वालामुखीचा उद्रेक, ज्वालामुखीचा उद्रेक, मोठ्या भू-स्खलन आणि मोठमोठे बनविलेले स्फोट यामुळे कमी वारंवारता ध्वनी शक्ती दिली जाते. इतर अनेक नैसर्गिक आणि मानववंशजन्य स्रोतांकडे कमी अम्लतमपणाची लाट निर्माण होते जी सामान्यतः वातावरणीय स्पंद म्हणून ओळखली जाते. भूकंपाती लहरींचा भूगर्भशास्त्रज्ञांचा अभ्यास केला जातो. भूकंपाचा लहर क्षेत्र एखाद्या भूकंपशामक, हायड्रोफोन (पाण्यात) किंवा एक्सीलरोमीटरद्वारे नोंदवला जातो.

लाटाचा प्रसार गती मध्यम घनता आणि लवचिकता यावर अवलंबून आहे. गती आणि पाण्याच्या खोलीतील सुमारे 2 ते 8 कि.मी. / सेकंदांमध्ये पृथ्वीच्या पपरात 13 कि.मी. / सेकंदापर्यंत वाढते.

भूकंप वेगवेगळ्या वेग्यांसह वेगळ्या प्रकारचे लाई तयार करतात; भूकंपग्रंथींकडे पोहचताना, त्यांच्या वेगवेगळ्या प्रवासाच्या वेळी शास्त्रज्ञांना हायपोसेंटरचा स्रोत शोधण्यास मदत करतात. भूभौतिकशास्त्रामध्ये पृथ्वीच्या आतील रचनांच्या अभ्यासासाठी किंवा भूकंपाचा तारा प्रतिबिंब वापरला जातो, आणि मनुष्य-निर्मित स्पंदने बहुतेक उथळ तपासणीसाठी निर्माण होतात.

भुकंप लहरींचे प्रकार[संपादन]

अनेक प्रकारचे भूकंपाचा लहरींमध्ये पृथ्वीच्या पृष्ठभागातून प्रवास करणारे शरीर लाटा आणि पृथ्वीवरील पृष्ठभागावरील प्रवाहाची लहरी यांच्यातील व्यापक फरक बनू शकतो. या लेखात वर्णन केलेल्या वाफे प्रसारांच्या इतर पद्धती अस्तित्वात आहेत; जरी पृथ्वीवरील लहरींच्या तुलनेत तुलनेने किरकोळ महत्त्व असले तरी, ते एस्टेरोझिस्मॉलॉजीच्या बाबतीत महत्त्वाचे आहेत.

शरीर लहरी[संपादन]

शरीर लाटा घनता आणि मापांक (कडकपणा) दृष्टीने भौतिक गुणधर्मांद्वारे नियंत्रित पथांसह पृथ्वीच्या आतील माध्यमातून प्रवास. घनता आणि मापांक, त्याउलट तापमान, रचना आणि भौतिक अवयवानुसार बदलतात. हा परिणाम प्रकाश लाटाचे अपवर्तनासारखे दिसते. दोन प्रकारच्या कण गतीमुळे दोन प्रकारचे शरीर लहरी होतात: प्राथमिक आणि माध्यमिक तरंग.

प्राथमिक लहरी[संपादन]

प्राण्यांच्या लहरी (पी-तरंग) संपुष्टात येणारी लहरी आहेत जी रेफरियडिकल आहेत. पी लाटा तणाव तणाव आहेत जे प्रणवद्रोही स्टेशन्सला प्रथम पोहोचण्यासाठी पृथ्वीवर इतर लाटांपेक्षा वेगाने प्रवास करतात, म्हणून "प्राथमिक" नाव. या लाटा द्रवसह कोणतीही सामग्रीतून प्रवास करू शकतात आणि जवळपास 1.7 पट वेगाने प्रवास करु शकतात. हवेत, ते आवाज लाटाचे स्वरूप घेतात, म्हणून ते आवाजांच्या गतीने प्रवास करतात ठराविक गती 330 मी / सेकंद हवा आहे, 1450 मीटर पाणी आणि ग्रेनाईटमध्ये 5000 मी / सेकंद आहे.

द्वितीय लहरी[संपादन]

एस-वेव्ह दुय्यम लहरी (एस लहर) म्हणजे निनाद होत्या. भूकंपाच्या घटनेनंतर एस-तरंग वेगाने फिरत असलेल्या पी-तरंगांसह सिस्मोग्राफ स्टेशनवर पोचते आणि प्रक्षेपास्त्राच्या दिशेने जमिनीची लटकत काढतात. प्रचारात्मक दिशेवर अवलंबून, लाट भिन्न पृष्ठभागाचे वैशिष्ट्ये घेऊ शकते; उदाहरणार्थ, क्षैतिज ध्रुवित आकाराच्या एस लाटाच्या बाबतीत, जमिनीस एका बाजूला एकांतराने हलवेल आणि नंतर इतर. एस-तरंग केवळ घन पदार्थांद्वारे प्रवास करू शकतात, कारण द्रव (द्रव आणि वायू) कातरंगाच्या ताणांना समर्थन देत नाही. एस लाटा पी-तरंगापेक्षा हळु असतात, आणि कोणत्याही विशिष्ट साहित्यामध्ये सामान्यत: पी-तरंगाप्रमाणे सुमारे 60% गती असते.

पृष्ठभाग लहरी[संपादन]

पी-वेव्ह भूकंपाचा पृष्ठभाग लाटा पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या दिशेने प्रवास करतात त्यांना यांत्रिक पृष्ठभागावरील लाटाचा एक प्रकार म्हणून वर्गीकृत करता येईल. त्यांना पृष्ठभागावरील लाटा म्हटले जाते, कारण ते पृष्ठभागावरून पुढे जात असताना कमी होतात. ते भूकंपग्रस्त शरीरांच्या लाटा (पी आणि एस) पेक्षा अधिक हळूहळू प्रवास करतात. मोठ्या भूकंपांमधे, पृष्ठभागावरील लहरींमध्ये बर्याच सेंटीमीटरचे मोठेपणा असू शकतो. [4

रेली लहरी[संपादन]

रेली लहर लाटा, देखील म्हणतात ग्राउंड रोल, पाणी पृष्ठभागावर लाटा त्या समान आहेत हालचाली सह लहर म्हणून प्रवास की पृष्ठभाग लाटा आहेत, तथापि, उथळ खोल येथे संबंधित कण गती प्रतिगामी आहे, आणि पुनर्संचयित शक्ती रेलेव आणि इतर भूकंपाचा लहरींमध्ये लवचिक आहे, तर पाणी लाटांबद्दल गुरुत्वाकर्षण नाही). या लाटाचे अस्तित्व 1885 साली जॉन विलियम स्ट्रट, लॉर्ड रेले यांनी व्यक्त केले होते. ते शरीराच्या वेढ्यांपेक्षा हळु असतात, ठराविक एकसोनिक लवचिक माध्यमासाठी एस लाटांच्या वेगाच्या सुमारे 9% आहेत्.स्तरित माध्यमामध्ये (कवच आणि वरच्या आवरणाच्या सारखे) रेलेय लाईजची गती त्याच्या वारंवारता आणि तरंगलांबीवर अवलंबून असते. लँब लहरी देखील पहा.

प्रेम लहरी[संपादन]

लव लावे क्षैतिजपणे झिरझडित कवच लहरी (एस.एम. लहरी) आहेत, जे फक्त अर्ध-अनंत माध्यमाच्या उपस्थितीत अस्तित्वात आहेत. परिमित जाडीच्या वरच्या थराच्या मार्फत ओव्हरलॅन आहे. [5] याचे नामकरण ए.ए. नंतर आहे. ब्रिटिश गणितज्ञ, प्रेम, 1 9 11 मध्ये लाटाचे गणिती मॉडेल तयार केले. ते सहसा रेले तरंगापेक्षा किंचित वेगवान प्रवास करतात, एस वेव्ह वेगाने सुमारे 9% एवढ्या मोठ्या प्रमाणात प्रवास करतात आणि त्यांच्याकडे मोठेपणा आहे.

स्टोनली लहरी[संपादन]

स्टोनले लाई हे एक प्रकारचे सीमावर्ती लहर (किंवा इंटरफेस लाईव्ह) आहे जे एक घन-द्रवपदार्थाच्या सीमारेषेवर पसरते किंवा विशिष्ट परिस्थितीनुसार, घन-घन सीमेवरही पसरते. स्टोनले लाईप्सचे अवास्तव त्यांच्या संपर्काच्या दोन मीटरच्या गतीकडे जास्तीत जास्त दोन संपर्कातील प्रसारमाध्यमे यांच्यातील सीमारेषा आणि क्षणार्धात आहेत. या लाटा एका द्रवपदार्थाच्या भोक नांगरलेल्या भिंतीच्या भिंतीवर बनवता येतात, ज्यामध्ये व्हीएसपीमध्ये सुसंगत आवाजाचा महत्त्वाचा स्त्रोत असल्याने आणि स्त्रियांच्या लॉगिंगमधील स्त्रोताच्या कमी वारंवारता घटकांची निर्मिती होते.