भारत इतिहास संशोधक मंडळ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(भारत इतिहास संशोधन मंडळ या पानावरून पुनर्निर्देशित)
Jump to navigation Jump to search

इतिहासाचा अभ्यास करणारे मंडळ. या मंडळाची स्थापना ७ जुलै, इ.स. १९१० रोजी इतिहासाचार्य विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे यांनी केली. इतिहास :

       मंडळाची स्थापना 7 जुलै 1 9 10 रोजी झालेल्या ऐतिहासिक इतिहासकार विश्वनाथ काशीनाथ राजवाडे आणि सरदार खंडेराव चिंतमान मेहेंदळे यांनी सरदार मेहेंदळे यांच्या पुण्यातील पुण्यातील अप्पा बळवंत चौक येथे केली होती. कृती सुरू करण्यासाठी राजवाडे सरदार मेहेन्देले यांच्या ऐक्याने उपस्थित असलेला निबंध वाचला. नंतर मंडल शहराच्या मध्यभागी सदाशिव पेठ परिसरात स्थित असलेल्या वर्तमान इमारतीत स्थलांतरित झाला. मार्च 1 9 26 मध्ये मंदवाडच्या तत्कालीन प्रशासकांबरोबर मतभेदांमुळे लहान वांशिक राजवाडे यांनी पुणे सोडले आणि धुळेला स्थलांतर केले व त्याचे नाव 'राजवाड सन्धान मंदिर' असे ठेवले. तथापि, पुण्यातील मंडल संशोधकांना मदत करण्यासाठी आणि ऐतिहासिक अभ्यासाच्या प्रगतीस हातभार लावण्याच्या उद्देशाने पुढे चालू राहिला. तेव्हापासून लोकांना दान आणि पुस्तके आणि कागदपत्रे मिळवून देण्याद्वारे लोकांना आणि विद्वानांनी खूप समर्थन दिले आहे. राजवाडे यांचे शिष्य दतो वामन पोतदार, गणेश हरि खरे आणि वासुदेव सीताराम बेंद्रे यांनी मंडळ आणि त्याच्या कार्यकलापांना समृद्ध करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.

[संसाधने]

     सध्या मंडळामध्ये 1,500,000 पेक्षा जास्त ऐतिहासिक कागदपत्रे आणि 30,000 स्क्रिप्ट मुख्यतः मराठी, मोदी, फारसी, पोर्तुगीज आणि इंग्रजी भाषेत आहेत. शिवाय, 4,000 हून अधिक नाणी, 1,000 पेंटिंग्स आणि काही शिल्पकला आणि शिलालेख तसेच सुसज्ज संग्रहालयातही जतन केले आहे. मंडळाच्या ग्रंथालयामध्ये प्रामुख्याने मराठी आणि इंग्रजीमध्ये 27,000 हून अधिक पुस्तके ठेवली जातात जे शोधकांना विनामूल्य वाचन किंवा 'टेक होम' आधारावर नाममात्र फीसाठी उपलब्ध होऊ शकतात. या संसाधनांचा मराठा साम्राज्य, मराठा संस्कृती आणि मराठी साहित्य इतिहासावर मोठ्या प्रमाणावर खंड पडतो. ब्रिटिश साम्राज्य तसेच भारतावरील मुगल शासनावरील साहित्याचा मोठा संग्रहही त्यात आहे. मंडल 'ट्राई-मासिक' नामक एक त्रैमासिक जर्नल जारी करते जेथे नवीन शोधांवर निबंध आणि लेख सादर केले जातात. त्याने अनुभवी इतिहासकार आणि वार्षिक परिषदेच्या आणि इतिहासकारांच्या बैठकीच्या अहवालांद्वारे लिहिलेली आणि संपादित केलेली पुस्तके देखील प्रकाशित केली आहेत. मंडळाचा वेळोवेळी तरुण संशोधक आणि इतिहासकारांसाठी व्याख्यान, कार्यशाळा, प्रशिक्षण, सेमिनार आणि अभ्यास टूर आयोजित करतात.