भारत-इराण संबंध

**भारत-इराण संबंध**
	bilateral relations between India and Iran
	माध्यमे अपभारण करा
	विकिपीडिया
प्रकार	bilateral relation
स्थान	भारत, इराण
अधिकार नियंत्रण
	Q3424113;
	अनुनादक; पेटस्केन; टिप्पणी; ओपनस्ट्रीट मॅप; शोधक साधन; चित्रित शोध;

ইরান–ভারত সম্পর্ক (bn); relations entre l'Inde et l'Iran (fr); us and india (gu); индийско-иранские отношения (ru); भारत-इराण संबंध (mr); Indisch-iranische Beziehungen (de); indijsko-iranski odnosi (sr-el); caidreamh idir an India agus an Iaráin (ga); روابط ایران و هند (fa); индијско-ирански односи (sr); ایران بھارت تعلقات (pnb); ایران بھارت تعلقات (ur); relações entre Índia e Irã (pt-br); Hubungan India dengan Iran (id); индијско-ирански односи (sr-ec); יחסי איראן-הודו (he); odnosi med Indijo in Iranom (sl); العلاقات الهندية الإيرانية (ar); भारत ईरान सम्बन्ध (hi); భారతదేశం-ఇరాన్ సంబంధాలు (te); 이란-인도 관계 (ko); India–Iran relations (en); Barataj-Iranaj rilatoj (eo); rełasion biłatarałe intrà India–Iran (vec); relações entre Índia e Irão (pt) dvostranski odnosi (sl); relations diplomatiques (fr); יחסי חוץ (he); білатеральні відносини (uk); द्विपक्षीय संबंध (hi); భారతదేశం మరియు ఇరాన్ మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు (te); bilateral relations between India and Iran (en); bilateral relations between India and Iran (en); روابط جمهوری هند و ایران (fa); bilateral relations (en-us); Zwischenstaatliches Verhältnis von Indien und dem Iran (de) odnosi med Iranom in Indijo, indijsko-iranski odnosi, iransko-indijski odnosi (sl); पूर्व वैदिक काल मे भारत एवम ईरान के सम्बन्ध (hi); Relations Iran -Inde, Relations Iran-Inde, Relations irano-indiennes, Relations entre l'inde et l'iran (fr); Iran–India relations, India-Iran relations, Iran-India relations (en); روابط ایران و هندوستان (fa); علاقات إيرانية هندية, علاقات هندية إيرانية, علاقات الهند وإيران, علاقات إيران والهند, العلاقات بين إيران والهند, العلاقات بين الهند وإيران, علاقات إيران والهند الثنائية, علاقات الهند وإيران الثنائية (ar); Iranaj-Barataj rilatoj, rilatoj inter Barato kaj Irano, rilatoj inter Irano kaj Barato (eo)

भारत-इराण संबंध हे दोन आशियाई देश भारतीय प्रजासत्ताक आणि इराणचे इस्लामिक प्रजासत्ताक यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध आहेत. १५ मार्च १९५० रोजी स्वतंत्र भारत आणि इराणमध्ये राजनैतिक संबंध प्रस्थापित झाले. तथापि, प्राचीन पर्शिया आणि प्राचीन भारत या दोघांमधील संबंध हजारो वर्षांपूर्वीचे आहेत. शीत युद्धाच्या बहुतेक काळात, भारत आणि इराणचे पूर्वीचे शाही राज्य यांच्यातील संबंध त्यांच्या भिन्न राजकीय हितसंबंधांमुळे त्रस्त झाले होते; भारताने अलाइन स्थितीचे समर्थन केले परंतु सोव्हिएत युनियनशी मजबूत संबंध प्रस्थापित केले, तर इराण पाश्चात्य देशांचा खुला सदस्य होता आणि ब्लॉक आणि युनायटेड स्टेट्स सह जवळचे संबंध होते.^[१] १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीचे भारताने स्वागत केले नाही, परंतु त्यानंतरच्या काळात दोन्ही राज्यांमधील संबंध क्षणोक्षणी दृढ झाले. तथापि, भारत-पाकिस्तान संघर्षात इराणने पाकिस्तानला दिलेला पाठिंबा आणि इराण-इराक युद्धादरम्यान भारताचे इराकशी असलेले घनिष्ठ संबंध यामुळे द्विपक्षीय संबंध खूप ताणले गेले.^[२] १९९० च्या दशकात, भारत आणि इराण या दोन्ही देशांनी अफगाणिस्तानमधील तालिबान विरुद्ध उत्तरी आघाडीला पाठिंबा दिला, ज्याला नंतरचे पाकिस्तानी समर्थन मिळाले आणि २००१ च्या युनायटेड स्टेट्स-नेतृत्वाखालील आक्रमण होईपर्यंत देशाच्या बहुतांश भागावर राज्य केले. २०२१ मध्ये तालिबानने काबूलवर ताबा मिळेपर्यंत आणि अफगाणिस्तानच्या इस्लामिक अमिरातीची पुनर्स्थापना करेपर्यंत त्यांनी अश्रफ घनी यांच्या नेतृत्वाखालील आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या पाठिंब्याने असलेल्या तालिबान विरोधी सरकारला पाठिंबा देण्यासाठी सहयोग करणे सुरू ठेवले. भारत आणि इराण यांनी डिसेंबर २००२ मध्ये संरक्षण सहकार्य करारावर स्वाक्षरी केली.^[३]

आर्थिक दृष्टिकोनातून, इराण हा भारताला कच्च्या तेलाचा दुसरा सर्वात मोठा पुरवठादार आहे, जो दररोज ४२५,००० बॅरलपेक्षा जास्त पुरवठा करतो; परिणामी, भारत इराणच्या तेल आणि वायू उद्योगात सर्वात मोठ्या परदेशी गुंतवणूकदारांपैकी एक आहे.^[४]^[५]^[६]

संदर्भ

↑ Nanda, Prakash (2007). Rising India: Friends and Foes. Lancer Publishers, 2008. ISBN 9780979617416.
↑ Hunter, Shireen (2010). Iran's foreign policy in the post-Soviet era: resisting the new international order. ABC-CLIO, 2010. ISBN 9780313381942.
↑ Zeb, Rizwan (12 February 2003). "The emerging Indo-Iranian strategic alliance and Pakistan". CACI Analyst. 21 August 2013 रोजी पाहिले.
↑ "Iran's major oil customers, energy partners". tehrantimes.com. 7 June 2009. 2018-12-25 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 July 2017 रोजी पाहिले.
↑ Solomon, Jay; Sircar, Subhadip (29 December 2010). "India Joins U.S. Effort to Stifle Iran Trade". Wall Street Journal magazine. 1 January 2011 रोजी पाहिले.
↑ "India paid $5 bn Iran oil debt in full: central bank, AFP, 4 September 2011". Google News. 24 January 2013 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 July 2017 रोजी पाहिले.

[1] Nanda, Prakash (2007). Rising India: Friends and Foes. Lancer Publishers, 2008. ISBN 9780979617416.

[Hunter-2] Hunter, Shireen (2010). Iran's foreign policy in the post-Soviet era: resisting the new international order. ABC-CLIO, 2010. ISBN 9780313381942.

[auto-3] Zeb, Rizwan (12 February 2003). "The emerging Indo-Iranian strategic alliance and Pakistan". CACI Analyst. 21 August 2013 रोजी पाहिले.

[TT-4] "Iran's major oil customers, energy partners". tehrantimes.com. 7 June 2009. 2018-12-25 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 July 2017 रोजी पाहिले.

[5] Solomon, Jay; Sircar, Subhadip (29 December 2010). "India Joins U.S. Effort to Stifle Iran Trade". Wall Street Journal magazine. 1 January 2011 रोजी पाहिले.

[6] "India paid $5 bn Iran oil debt in full: central bank, AFP, 4 September 2011". Google News. 24 January 2013 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 July 2017 रोजी पाहिले.

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]