बुद्धिबळ विश्वचषक
फिडे विश्वचषक आणि फिडे महिला विश्वचषक हे दोन प्रमुख बुद्धिबळ स्पर्धा आहेत ज्यांचे आयोजन फिडे, आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ संस्था करते.
फिडे विश्वचषक
[संपादन]२००० आणि २००२ मध्ये फिडे, आंतरराष्ट्रीय बुद्धिबळ महासंघाने अनुक्रमे त्यांचा "पहिला बुद्धिबळ विश्वचषक" आणि "दुसरा बुद्धिबळ विश्वचषक" आयोजित केला. हे प्रमुख स्पर्धा होते, परंतु जागतिक बुद्धिबळ अजिंक्यपद स्पर्धेशी थेट जोडलेले नव्हते. दोन्ही २०००[१] आणि २००२[२] हे स्पर्धा भारतच्या विश्वनाथन आनंद ने जिंकल्या.
(२०००-२००२)
[संपादन]| वर्ष | तारखा | यजमान | खेळाडू | विजेते | उपविजेते | तिसरे स्थान | चौथे स्थान |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| २००० | १–१३ सप्टेंबर |  शेनयांग, चीन
|
२४ |  विश्वनाथन आनंद
|
 एव्हगेनी बरीव
|
 बोरिस गेलफांड गिल्बर्टो मिलोस
| |
| २००२ | ९–२२ ऑक्टोबर | हैदराबाद, भारत
|
२४ | विश्वनाथन आनंद
|
 रुस्तम काशिम्दझानोव्ह
|
 अलेक्झांडर बेलियाव्स्की अलेक्झी ड्रीव्ह
| |
दोन्ही स्पर्धा राउंड-रॉबिन पद्धतीने सुरू झाल्या, ज्यामध्ये प्रत्येकी सहा खेळाडूंचे चार गट होते. प्रत्येक गटातील अव्वल दोन खेळाडूंना नंतर आठ खेळाडूंच्या सिंगल-एलिमिनेशन ब्रॅकेटमध्ये स्थान देण्यात आले.
(२००५-सध्या)
[संपादन]२००५ ते २०१९ पर्यंत, १२८ खेळाडूंचे स्वरूप "मिनी-मॅचेस" च्या ७ सिंगल-एलिमिनेशन फेऱ्यांसह होते, जे प्रत्येकी २ गेम होते आणि त्यानंतर आवश्यक असल्यास जलद आणि नंतर ब्लिट्झ टायब्रेकची मालिका होते. २०२१ पासून, विश्वचषक २०६ खेळाडूंनी ८ सिंगल-एलिमिनेशन फेऱ्या खेळल्या, ज्यामध्ये ५० खेळाडूंना दुसऱ्या फेरीसाठी बाय मिळाला.
टायब्रेक सुरू होण्यापूर्वी अंतिम फेरीत सहसा ४ खेळ असतात. २०१५ पासून, अंतिम फेरीपूर्वी, उपांत्य फेरीपूर्वी अलीकडेच एक अतिरिक्त विश्रांतीचा दिवस जोडण्यात आला आहे.[३]
"क्वालिफायर" म्हणजे कॅंडिडेटस् स्पर्धेसाठी पात्र ठरणाऱ्या खेळाडूंची संख्या (हिरव्या पार्श्वभूमीसह चिन्हांकित).
२००५ पासूनचे सर्व स्पर्धा सिंगल-एलिमिनेशन स्वरूपात खेळवल्या गेल्या, जसे वरील फॉरमॅट विभागात दिसते.
फिडे महिला विश्वचषक
[संपादन]महिला बुद्धिबळ विश्वचषक ही १०३ खेळाडूंची एकेरी एलिमिनेशन बुद्धिबळ स्पर्धा आहे. महिला बुद्धिबळ विश्वचषकाची ही पहिली आवृत्ती, जी १२ जुलै ते ३ ऑगस्ट २०२१ दरम्यान रशियातील सोची येथे झाली. ही फिडे विश्वचषकाच्या महिलांसाठी असलेल्या आवृत्तीची पहिली आवृत्ती होती. ही स्पर्धा बुद्धिबळ विश्वचषक २०२१ च्या समांतर आयोजित करण्यात आली होती.
"क्वालिफायर" म्हणजे विश्वचषक स्पर्धेच्या निकालांवर आधारित (हिरव्या पार्श्वभूमीने चिन्हांकित केलेले) महिला कॅंडिडेटस् स्पर्धेसाठी पात्र ठरलेल्या खेळाडूंची संख्या, ज्यांनी विश्वचषक सुरू होण्यापूर्वी पात्रता मिळवली आहे (जांभळ्या पार्श्वभूमीने चिन्हांकित केलेले) वगळता.
| वर्ष | तारखा | यजमान | खेळाडू | कॅंडिडेटस् स्पर्धेसाठी पात्र | विजेता | उपविजेता | तिसरे स्थान | चौथे स्थान |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| २०२१ | १२ जुलै - ३ ऑगस्ट | सोची, रशिया | १०३ | ३ | अलेक्झांड्रा कोस्टेनियुक |
अलेक्झांड्रा गोऱ्याचकिना |
टॅन झोंगी |
 एना मुझीचुक
|
| २०२३ | २९ जुलै - २२ ऑगस्ट | बाकू, अझरबैजान | १०३ | २ |  अलेक्झांड्रा गोऱ्याचकिना |
 नुर्ग्युल सलीमोवा |
एना मुझीचुक |
टॅन झोंगी
|
| २०२५ | ५ जुलै - २९ जुलै | बातुमी, जॉर्जिया | १०७ | ३ | दिव्या देशमुख |
कोनेरू हंपी |
टॅन झोंगी |
लेई टिंगजी
|
संदर्भ
[संपादन]- ^ The Week in Chess 306 (web archive) 18 September 2000
- ^ The Week in Chess 415 (web archive) 21 October 2002
- ^ विश्वचषक २०१५ नियम