पोप अर्बन पहिला

पोप अर्बन पहिला

मानव

लिंग	पुरूष
नागरिकत्व	प्राचीन रोम
स्थानिक भाषेतील नाव	Urbanus I
दिलेले नाव	Urbanus
जन्म तारीख	अनोळखी किंमत
जन्मस्थान	रोम
मृत्यू तारीख	१९ मे 230, २३ मे 230
मृत्यूस्थान	रोम
मृत्युची पद्धत	अनोळखी किंमत
चिरविश्रांतीस्थान	Catacomb of Callixtus
व्यवसाय	कॅथॉलिक पाद्री
पद	पोप
कर्मस्थळ	रोम
Lifestyle	गूढवाद
धर्म	Early Christianity
Canonization status	संत, Catholic saint
Feast day	मे २५
Has works in the collection	V&A
Time period	High Roman Empire
Copyright status as a creator	copyrights on works have expired

 

 From Wikidata

पोप अर्बन पहिला (?? - २३ मे, इ.स. २३०) इ.स. २२२ ते मृत्यूपर्यंत सत्तेवर असलेला पोप होता.

पोप अर्बन पहिला (अंदाजे जन्म अज्ञात - मृत्यू: २३ मे, २३०) हे २२२ ते २३० या कालावधीत रोमन कॅथलिक चर्चचे १७ वे पोप होते. पोप कॅलिक्सटस पहिला यांच्या निधनानंतर त्यांनी ही धुरा सांभाळली. त्यांच्या आठ वर्षांच्या कार्यकाळातील मुख्य घटना आणि घडामोडी खालीलप्रमाणे आहेत:

सम्राट सेव्हेरस ॲलेक्झांडरचा कार्यकाळ आणि शांततेचा काळ

अर्बन पहिला यांचा कार्यकाळ रोमन सम्राट सेव्हेरस ॲलेक्झांडर याच्या कारकिर्दीत (२२२-२३५) झाला. सेव्हेरस ॲलेक्झांडर आणि त्याची आई ज्युलिया ममाईया हे ख्रिस्ती धर्माबद्दल सहिष्णू आणि सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवून होते. यामुळे इतर सुरुवातीच्या पोपांप्रमाणे अर्बन पहिला यांना रोमन साम्राज्याकडून मोठा छळ सोसावा लागला नाही. या शांततेच्या काळात रोममधील ख्रिस्ती समाजाचा विस्तार झाला आणि चर्चचे संघटन बळकट झाले.

हिप्पोलिटसचा मतभेद आणि चर्चमधील फूट

कॅलिक्सटस पहिला यांच्या काळात सुरू झालेला हिप्पोलिटस या धर्मशास्त्रज्ञासोबतचा मतभेद अर्बन पहिला यांच्या काळातही कायम राहिला. हिप्पोलिटसने स्वतःला प्रति-पोप घोषित केले होते. अर्बन पहिला यांनी चर्चची धोरणे आणि विचारसरणी जपून ठेवत या फुटीच्या काळात प्रशासकीय स्थैर्य राखण्याचे काम केले.

चर्चच्या मालमत्तेचे व्यवस्थापन

शांततेचा काळ असल्यामुळे भाविकांकडून चर्चला मिळणाऱ्या दानाचा आणि जमिनींचा वापर अधिकृतपणे होऊ लागला. अर्बन पहिला यांनी असा नियम केला की, भाविकांनी दिलेले दान आणि संपत्ती ही पूर्णपणे धार्मिक कार्य, गरीब लोकांसाठी मदत आणि समाजाच्या कल्याणासाठीच वापरली जावी.

सेंट सिसिलियाशी जोडलेल्या कथा

पाचव्या आणि सहाव्या शतकातील धार्मिक ग्रंथांमध्ये अर्बन पहिला यांच्याविषयी अनेक श्रद्धाकथा आढळतात. त्यानुसार, त्यांनी सेंट सिसिलिया हिचा पती सेंट व्हेलेरियन आणि त्याचा भाऊ टिबुर्तिउस यांचे धर्मांतर करून त्यांना ख्रिस्ती धर्माची दीक्षा दिली होती. परंतु आधुनिक इतिहासकार या कथांना ऐतिहासिक पुराव्यांऐवजी केवळ प्रचलित श्रद्धाकथा मानतात.

मृत्यू आणि वारसा

मध्ययुगीन परंपरेनुसार अर्बन पहिला यांचा शिरच्छेद करून छळात मृत्यू झाला असे मानले जात होते. मात्र सम्राट सेव्हेरस ॲलेक्झांडरच्या काळातील धार्मिक शांतता पाहता, त्यांचा मृत्यू नैसर्गिक कारणांमुळे झाला असा आधुनिक इतिहासकारांचा निष्कर्ष आहे. त्यांचा मृत्यू २३ मे, २३० रोजी झाला आणि त्यांना रोमहून जवळ असलेल्या कॅलिक्सटसच्या भूयारी स्मशानभूमीत (कॅटाकोम्ब) दफन करण्यात आले.

कॅथलिक चर्चमध्ये त्यांना 'संत' म्हणून पूजले जाते आणि २५ मे रोजी त्यांची स्मृती साजरी केली जाते.