पूनम गुप्ता (अर्थशास्त्रज्ञ)
| लिंग | महिला  |
|---|---|
| नागरिकत्व | भारत |
| जन्म तारीख | 1969 |
| व्यवसाय | अर्थतज्ज्ञ, शैक्षणिक व्यक्ती |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | University of Maryland |
| Doctoral advisor | Arvind Panagariya |
पूनम गुप्ता (जन्म १९६९) ह्या एक भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ आहे ज्या २ एप्रिल २०२५ पासून भारतीय रिझर्व बँकेच्या डेप्युटी गव्हर्नर म्हणून काम करत आहे. तिथे त्या चलनविषयक धोरण समितीच्या प्रभारी देखील आहेत आणि एका दशकाहून अधिक काळासाठी या पदावर काम करणाऱ्या पहिल्या महिला बनल्या आहेत. त्यांची नियुक्ती तीन वर्षांच्या कालावधीसाठी करण्यात आली आहे आणि आंतरराष्ट्रीय वित्त आणि आर्थिक धोरणातील त्यांच्या व्यापक कौशल्यासाठी त्या ओळखल्या जातात.
गुप्ता यांनी यापूर्वी जागतिक वित्तीय संस्था आणि देशांतर्गत आर्थिक संस्थांमध्ये महत्त्वाच्या अनेक भूमिका बजावल्या आहेत.
सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण
[संपादन]गुप्ता यांनी दिल्ली स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समधून अर्थशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी आणि दिल्ली विद्यापीठाच्या हिंदू कॉलेजमधून अर्थशास्त्रात बॅचलर पदवी मिळवली जिथे त्यांनी विद्यापीठात दुसरा क्रमांक मिळवला होता.[१] अमेरिकेतील मेरीलँड विद्यापीठातून अर्थशास्त्रात पीएच.डी. आणि पदव्युत्तर पदवी घेतली आहे.[२] त्यांनी तिच्या शैक्षणिक पात्रतेव्यतिरिक्त, तिने दिल्ली स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स आणि मेरीलँड विद्यापीठात अध्यापन देखिल केले आहे.[३][४]
कारकीर्द
[संपादन]आरबीआयमध्ये नियुक्ती होण्यापूर्वी, गुप्ता यांनी भारतातील सर्वात मोठी आर्थिक धोरण संस्था असलेल्या नॅशनल कौन्सिल ऑफ अप्लाइड इकॉनॉमिक रिसर्च (एनसीएईआर) च्या महासंचालक म्हणून काम केले होते.[५] त्यांना जागतिक बँकेत काम करण्याचा जवळजवळ दोन दशकांचा अनुभव आहे, जिथे त्या भारतावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या प्रमुख अर्थशास्त्रज्ञ होत्या आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (आयएमएफ) मध्ये त्यांनी विविध विभागांमध्ये योगदान दिले.[४]
त्यांच्या शैक्षणिक भूमिकांमध्ये दिल्ली स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समध्ये प्राध्यापक, इंडियन स्टॅटिस्टिकल इन्स्टिट्यूट (ISI) येथे व्हिजिटिंग फॅकल्टी, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ पब्लिक फायनान्स अँड पॉलिसी (NIPFP) येथे आरबीआय चेअर प्रोफेसर आणि इंडियन कौन्सिल फॉर रिसर्च ऑन इंटरनॅशनल इकॉनॉमिक रिलेशन्स (ICRIER) येथे प्राध्यापक यांचा समावेश आहे.[४][१][६]
गुप्ता यांनी अनेक प्रमुख सल्लागार पदांवर देखील काम केले आहे:
- पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार परिषदेचे सदस्य. [७]
- १६ व्या वित्त आयोगाच्या सल्लागार परिषदेचे निमंत्रक.
- एनआयपीएफपी आणि ग्लोबल डेव्हलपमेंट नेटवर्क (जीडीएन) चे बोर्ड सदस्य.[८]
- जागतिक बँकेच्या "गरिबी आणि समता" आणि "जागतिक विकास अहवालावरील" सल्लागार गटांचे सदस्य. [८]
- नीती आयोगाच्या विकास सल्लागार समितीचे सदस्य. [८]
- FICCI (फेडरेशन ऑफ इंडियन चेंबर्स ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री) चे कार्यकारी समिती सदस्य.
- भारताच्या G20 अध्यक्षपदाच्या काळात मॅक्रोइकॉनॉमिक्स आणि ट्रेडवरील टास्क फोर्सचे अध्यक्ष.[९]
संशोधन आणि प्रकाशने
[संपादन]गुप्ता यांनी मॅक्रोइकॉनॉमिक्स आणि उदयोन्मुख बाजारपेठ अर्थव्यवस्थांशी संबंधित विषयांवर विस्तृत लेखन केले आहे. त्यांचे काम आघाडीच्या शैक्षणिक जर्नल्समध्ये प्रकाशित झाले आहे आणि द इकॉनॉमिस्ट, फायनान्शियल टाईम्स आणि द वॉल स्ट्रीट जर्नल सारख्या आंतरराष्ट्रीय माध्यमांमध्ये प्रसिद्ध झाले आहे. [८] [१०] [११]
पुरस्कार
[संपादन]१९९८ मध्ये, गुप्ता यांना आंतरराष्ट्रीय अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट संशोधनासाठी एक्झिम बँक पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.[१२]
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 "Who Is Poonam Gupta? All About New RBI Deputy Governor". www.ndtv.com (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- ↑ "NCAER DG Poonam Gupta appointed as RBI Deputy Governor". The Tribune (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- ↑ "Poonam Gupta appointed RBI deputy governor: A look at her education, career, and new role". The Times of India. 2025-04-02. ISSN 0971-8257. 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 "Poonam Gupta is RBI's new Deputy Governor: All you need to know". India Today (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02. 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- ↑ "Poonam Gupta, Director General". NCAER | Quality . Relevance . Impact (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- ↑ "Government appoints economist Poonam Gupta as RBI Deputy Governor". The Times of India. 2025-04-02. ISSN 0971-8257. 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- ↑ "Dr. Poonam Gupta – EAC-PM" (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- 1 2 3 4 "Poonam Gupta". www.asiaglobalinstitute.hku.hk (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.[permanent dead link]
- ↑ "Who is Poonam Gupta, ex-World Bank economist appointed as RBI deputy governor?". 2025.
- ↑ "Poonam Gupta Director General, National Council of Applied Economic Research". 2023.
- ↑ India, Ideas For. "Poonam,Gupta". www.ideasforindia.in (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.
- ↑ Vasudev, Amit (2025-04-02). "Who Is Poonam Gupta, New RBI Deputy Governor?". oneindia.com (इंग्रजी भाषेत). 2025-04-02 रोजी पाहिले.