पाहिजे जातीचे (नाटक)

पाहिजे जातीचे
लेखन	विजय तेंडुलकर
भाषा	मराठी
देश	भारत

पाहिजे जातीचे हे आधुनिक मराठी रंगभूमीवरील श्रेष्ठ नाटककार विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले एक धारदार राजकीय आणि सामाजिक नाटक आहे. १९७० च्या दशकात लिहिलेले हे नाटक भारतीय शिक्षण व्यवस्था, ग्रामीण भागातील सत्ताकारण आणि जातीव्यवस्थेच्या मुळावर प्रहार करते. तेंडुलकरांच्या उपरोधिक शैलीचा हा एक उत्कृष्ट नमुना मानला जातो. जातीच्या नावावर होणारे राजकारण आणि तरुणांची होणारी फरफट याचे वास्तववादी चित्रण यात आढळते.

कथानक आणि विषय

या नाटकाचे कथानक महिपती नावाच्या एका सुशिक्षित पण बेरोजगार तरुणाभोवती फिरते. महिपतीला एका ग्रामीण भागातील कॉलेजमध्ये नोकरी मिळवायची असते. मात्र, तिथल्या संस्थाचालकांना शिक्षकाची पात्रता किंवा विद्वत्तेपेक्षा त्याची जात आणि राजकीय निष्ठा यांमध्ये अधिक रस असतो.

शिक्षणसंस्था या ज्ञानाची मंदिरे नसून ती राजकीय सत्तेची आणि जातीय वर्चस्वाची केंद्रे कशी बनली आहेत, याचे विदारक चित्रण या नाटकातून समोर येते. महिपती या व्यवस्थेशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करतो, परंतु शेवटी त्याला या भ्रष्ट व्यवस्थेचा भाग व्हावे लागते किंवा बाहेर पडावे लागते, असा संघर्ष यात मांडला आहे ।

प्रयोग आणि महत्त्व

पाहिजे जातीचे हे नाटक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक अशा दोन्ही रंगभूमीवर गाजले. विशेषतः कॉलेजमधील राजकारण आणि नोकरीसाठी करावी लागणारी वणवण या विषयामुळे तरुण वर्गामध्ये हे नाटक लोकप्रिय ठरले. तेंडुलकरांनी या नाटकाद्वारे दाखवून दिले की, आधुनिक काळ असूनही आपली शिक्षण व्यवस्था कशी जातीच्या विळख्यात अडकलेली आहे ।