पश्चिम प्रदेश महानगर (श्रीलंका)

पश्चिम प्रांत जिथे महानगराचे बहुतेक क्षेत्र वसलेले आहे

पश्चिम प्रदेश महानगर ही श्रीलंकेच्या पश्चिम प्रांतात उत्तरेकडील नेगोम्बो ते दक्षिणेकडील बेरुवाला पर्यंत पसरलेली एक शहरी नियोजन, झोनिंग आणि विकास क्षेत्र आहे. २०३० पर्यंत श्रीलंकेच्या पश्चिम प्रांतात एक महानगरपालिका तयार करण्यासाठी हे महानगर संकल्पित केले आहे

उल्लेखनीय विकास

कोलंबो आंतरराष्ट्रीय आर्थिक शहर

कोलंबो आंतरराष्ट्रीय आर्थिक शहर हे मध्य कोलंबोमधील गाली फेस ग्रीनला लागून असलेले एक नियोजित अपतटी शहर आहे जे समुद्रातून पुनर्प्राप्त जमिनीवर बांधले जाईल. या शहराला आंतरराष्ट्रीय वित्तीय केंद्र म्हणून ओळखले जाते आणि चिनी गुंतवणुकीद्वारे निधी मिळालेला आहे. या शहराची एक स्वतंत्र कायदेशीर आणि आर्थिक व्यवस्था असेल जी जमिनीवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या चिनी कंपन्यांद्वारे नियंत्रित केली जाण्याची शक्यता असून, कायदेशीर बाबींवर अंतिम निर्णय श्रीलंकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाकडे आहे.

वाहतूक

महानगर प्रकल्पात अनेक वाहतूक विकास साधने प्रस्तावित आहेत. या योजनांमध्ये आधुनिक बस सेवा, विद्युतीकृत रेल्वे व्यवस्था, आधुनिक जलद वाहतूक व्यवस्था आणि कोलंबोच्या ऐतिहासिक कालव्याच्या जाळ्याचा वापर करणाऱ्या नवीन नाव/फेरी सेवेसाठी अंतर्देशीय जलवाहतूक व्यवस्था, एक नवीन शहरी द्रुतगतिमार्गांचे जाळे आणि विद्यमान रस्त्यांमध्ये सुधारणा यांचा समावेश आहे. पश्चिम प्रदेश महानगर नियोजन प्रकल्पाच्या मुख्य संकल्पानेद्वारे ओळखले जाणारे वाहतूक-संबंधित प्रकल्प वाहतूक विकास प्रकल्पांतर्गत राबविले जाणार आहे. पश्चिम प्रदेश महानगर वाहतुकीच्या मुख्य संकल्पनेने तपशीलवार योजना प्रकाशित केली आहे.

रेल्वे

स्थानके, रेल्वे लोहमार्ग आणि संकेतन, दळणवळण आणि तिकीट प्रणालीत श्रेणीवाढ आणि नवीन चालसंच वापरीत आणण्याचा करण्याचा प्रस्ताव आहे. प्रकल्पात सद्य मार्गांचे विद्युतीकरण आणि अनेक नवीन मार्गांचाही प्रस्ताव आहे. आधुनिकीकरण आणि विद्युतीकरण करायच्या मुख्य मार्गांमध्ये खालील मार्ग समाविष्ट आहे:

1. पनादुरा – वेयंगोडा – पोलगाहवेला (RL-M1)-११० किमी
2. केलनी व्हॅली लाइन (RL-M3)-६० किमी
3. रागामा ते नेगोम्बो मार्ग, अतिरिक्त नवीन विमानतळ प्रवेशासह (RL-M2) -२६ किमी
4. कोट्टावा ते होराना (RL-NR1) –२२ किमी
5. केलनिया ते कोसगामा मार्गे बियागामा आणि डोम्पे (RL-NR2) - ३० किमी

पहिले तीन मार्ग आधीच अस्तित्वात आहेत तर नंतरचे दोन मार्ग भविष्यात जाळ्यात जोडण्याचा प्रस्ताव आहे. कोलंबो उपनगरीय रेल्वे प्रकल्पांतर्गत एडीबीच्या सहाय्याने पनादुरा-वेयांगोडा मार्गावरील व्यवहार्यता अभ्यास प्रस्तावित करण्यात आला आहे आणि एप्रिल २०१६ मध्ये परिवहन मंत्रालयाने व्यवहार्यता अभ्यासासाठी सल्लागारांची निवड केली.

जलद वाहतूक

या योजनेत कोलंबो जिल्ह्यातील नियुक्त पश्चिम प्रदेश मेगापोलिस क्षेत्राला सेवा देणारी लघुभार रेल्वे परिवहन प्रणाली प्रस्तावित आहे. या प्रकल्पात शहर आणि उपनगरातील प्रमुख सार्वजनिक संस्थांना जोडण्यासाठी सात उन्नत आणि नहूतालावरील लोहमार्ग असतील. जपान आंतरराष्ट्रीय सहकार्य संस्थेने या प्रकल्पाला निधी देण्यास सहमती दर्शविली आणि व्यवहार्यता अभ्यासात मदत करत आहे. २०१७ मध्ये, विविध सल्लागार सेवांनी व्यवहार्यता अभ्यासात रस व्यक्त केला. नोव्हेंबर २०१७ मध्ये, महानगर आणि पाश्चत्य विकास मंत्रालयाने प्रकल्पाचा व्यवहार्यता अभ्यास सुरू करण्यासाठी दक्षिण कोरियन कंपनी, सेओयंग अभियांत्रिकीसोबत करार केला. कोलंबो आणि त्याच्या उपनगरांमध्ये नियोजित बांधकाम २०१८ च्या अखेरीस सुरू झाले.

बस

या योजनेत कार्यक्षमता आणि सोयी वाढविण्यासाठी मार्ग नेटवर्कमध्ये सुधारणा करणे, सार्वजनिक बस सेवा आणि संस्थांमध्ये सुधारणा आणि पुनर्रचना करणे, इंटरसिटी एक्सप्रेसवे वापरून एक्सप्रेस बस सेवा सुरू करणे, लो फ्लोअर नीलिंग, एअर कंडिशनिंग आणि ऑन-बोर्ड आयटीसह स्मार्ट बस सेवा तैनात करणे आणि उपनगरीय बस टर्मिनल्स आणि स्टँडवरील सुविधा सुधारणे यांचा समावेश आहे.

जलमार्ग

रात्रीच्या वेळी पश्चिम-पश्चिम कनेक्टिव्हिटी वाढवण्यासाठी आणि इको-पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी नवीन जलमार्ग सेवा सुरू केल्या जातील. तीन मुख्य मार्ग ओळखले गेले आहेत:

• वेलवट्टा - बट्टारामुल्ला मार्ग (IW1)
• किल्ला - युनियन प्लेस ( बेअर तलावाच्या बाजूने) (IW2)
• मट्टाक्कुलिया - हनवेला ( केलानी नदीकाठी ) (IW3)

रस्ते वाहतूक

रस्ते योजनेत विद्यमान प्रमुख रस्त्यांचा विस्तार आणि विस्तार करणे, विद्यमान शहरी रस्ते आणि चौकांमध्ये सुधारणा करणे आणि न्यू केलानी पुलापासून कोलंबो फोर्ट क्षेत्र, कोलंबो बंदर आणि बट्टारामुल्ला पर्यंत उन्नत रस्ते बांधणे समाविष्ट आहे. वाहतूक कोंडीसाठी मध्यावधी उपाय म्हणून उड्डाणपूल देखील बांधले जात आहेत.

विमान वाहतूक

आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

कोलंबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे विस्तार करून एक नवीन टर्मिनल बांधले जाईल. बांधकाम २०१७ मध्ये सुरू झाले.

ऊर्जा

या योजनेत सापुगास्कंदा रिफायनरीचा विस्तार आणि आधुनिकीकरण, नवीन नैसर्गिक वायू वीज प्रकल्प, विद्यमान पेट्रोलियम आधारित वीज प्रकल्पांचे नैसर्गिक वायूमध्ये आणि उपरी वीजमार्गाचे भूमिगत निरोधित केबलमध्ये रूपांतर, मन्नारमधील नैसर्गिक वायू साठ्यांचा शोध आणि सौर ऊर्जा, पवन ऊर्जा आणि कचऱ्यापासून ऊर्जा निर्मिती प्रकल्पांसारख्या स्वच्छ ऊर्जेचा विकास प्रस्तावित आहे.

पश्चिम प्रदेश महानगर योजनेअंतर्गत पहिला कचरा ते ऊर्जा प्रकल्प २०१७ मध्ये एटकेन स्पेन्स ग्रुपच्या वेस्टर्न पॉवर कंपनीच्या गुंतवणुकीच्या रूपात बांधण्यात आला आणि २०२१ मध्ये तो उघडण्यात आला.

नियोजन क्षेत्रे

भूगोल आणि आर्थिक क्षमतेच्या दृष्टीने हा प्रकल्प ११ नियोजन क्षेत्रांमध्ये विभागलेला आहे. प्रत्येकाचे स्वतःचे मंडलन नियम आणि कायदे आहेत:

१. एरो सिटी क्षेत्र: कटुनायके

कटुनायके येथील एरो सिटी प्रकल्पात विमानतळाच्या पायाभूत संसारचनेचा विकास केला जाईल, ज्यामध्ये कोलंबो आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे श्रेणीवाढ करणे, एक नवीन प्रवासी टर्मिनल, एरो-सिटी उद्योग क्षेत्र, विमानतळात एक हॉटेल, एक आंतरराष्ट्रीय अधिवेशन केंद्र, वमतालासाठी दुसरी धावपट्टी आणि मिनुवांगोडा येथे एरो-सिटी निवासी वसाहतीचा विकास यांचा समावेश असेल.

२. पर्यटन आणि पर्यावरण क्षेत्र : मुथुराजावेला

पर्यटन आणि पर्यावरणीय क्षेत्र मुथुराजावेला पाणथळ जागांमध्ये असेल.

३. औद्योगिक शहर: मिरिगामा

मिरिगामा येथे स्थित, या औद्योगिक शहराचे उद्दिष्ट औषधनिर्माण, इलेक्ट्रॉनिक उत्पादने, लागवड केलेल्या कृषी उत्पादनांपासून उत्पादित खाद्य उत्पादने, सिरेमिक, खनिज उत्पादनांपासून काचेच्या वस्तू, सौंदर्यप्रसाधने उत्पादने यासारख्या उद्योगांना चालना देणे आणि अशा उद्योगांना आधार देणाऱ्या लघु आणि मध्यम उद्योसागांसाठी जागा प्रदान करणे आहे. ग्रामीण भागातील स्थलांतरितांना कोलंबोमध्ये न जाता मिरिगामामध्ये स्थायिक होण्यासाठी राहण्यायोग्य शहर निर्माण करणे हे या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे, जे रिअल इस्टेट डेव्हलपर्सना दर्जेदार गृहनिर्माण, शाळा, आरोग्य सेवा सुविधा आणि इतर सामाजिक पायाभूत सुविधा विकसित करण्यासाठी आकर्षित करेल.

४. औद्योगिक शहर: होरण

होरण औद्योगिक शहर विद्यमान शहरे आणि विखुरलेल्या गावांमध्ये अंदाजे ८५ चौरस किमी क्षेत्र व्यापेल. टायर आणि ट्यूब, इलेक्ट्रॉनिक उत्पादने, औषधनिर्माण आणि अन्न यासारख्या मोठ्या उद्योगांना आकर्षित करण्याचे नियोजन आहे. जमिनीची उपलब्धता आणि उत्तर-दक्षिण महामार्गाद्वारे जोडणीमुळे हे क्षेत्र निवडण्यात आले. रिअल इस्टेट विकासाला आकर्षित करणाऱ्या कामगारांना परवडणारी घरे उपलब्ध करून देण्यासाठी नवीन निवासी टाउनशिप तयार केल्या जातील.

५. पुरवठा व्यवस्थापन शहर

पुरवठा व्यवस्थापन (लॉजिस्टिक्स) शहर हे कोलंबो बंदर आणि विमानतळाच्या अगदी जवळ स्थित आहे आणि ते ३०६ किमी ^२ क्षेत्रफळाच्या प्रदेशात पसरण्याची अपेक्षा आहे. लॉजिस्टिक्स सिटीचा पहिला टप्पा जानेवारी २०१७ मध्ये पंतप्रधान रानिल विक्रमसिंघे आणि मंत्री चंपिका राणावाका यांनी सुरू केला.

६. कोलंबो गाभा क्षेत्र

हा गाभा (core) क्षेत्र दोन मुख्य विभागांमध्ये विभागलेला आहे: केंद्रीय औद्योगिक क्षेत्र आणि गाभा क्षेत्र, जो कोलंबो आणि गम्पाहा जिल्ह्यांच्या सीमेवर येतो. केंद्रीय औद्योगिक क्षेत्र प्रकल्पाचा उद्देश "काम, जीवन आणि खेळ" यासाठी हा परिसर विकसित करणे आहे. बेरा तलावाच्या पलीकडे असलेल्या मनोरंजन जिल्ह्यासह बेरा तलावाजवळ एक अद्वितीय खरेदी क्षेत्र प्रस्तावित आहे आणि फोर्ट आणि पेट्टा क्षेत्रे पादचाऱ्यांसाठी अनुकूल क्षेत्र म्हणून विकसित केली जातील.

७. बाह्य गाभा क्षेत्र

बाह्य गाभा (outer core) क्षेत्र हे गाभा क्षेत्राच्या बाहेरच आखले गेले आहे. यात अशा उपनगरांचा समावेश आहे जिथे दीर्घकाळात जास्त लोकसंख्या आणि खरेदी शक्ती असण्याची अपेक्षा आहे आणि येथे मध्यम घनतेचे निवासीक्षेत्र आणि मिश्र व्यावसायिक विकास क्षेत्र असण्याची अपेक्षा आहे.

8. मळा उद्योग शहर: अविस्सावेल्ला

मळा उद्योग शहर अविस्सावेल्ला भोवती ३३० किमी ^२ क्षेत्रात मळा उद्योग आणि निवासी विकासाचे क्षेत्र. या प्रदेशाची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने मळा उद्योगावर आधारित असेल आणि ग्रामीण भागातील लोक आकर्षित करण्याची आणि दाट लोकवस्ती असलेल्या कोलंबो आणि आसपासच्या भागांच्या तुलनेत राहण्यासाठी वेगळे वातावरण देण्याची आशा आहे.

९. वन शहर

पश्चिम प्रदेश महानगराच्या दक्षिणेकडील भागात सुमारे १०५० चौरस किमी व्यापलेल्या क्षेत्रात स्थित, वन शहरामध्ये शेती आणि वनांशी संबंधित कामांमध्ये गुंतलेल्या लोकसंख्येला रोजगार आणि निवासी वसाहतीची व्यवस्था करून देणे संकल्पित केले आहे. पर्यावरणाचे रक्षण करताना जीवनमान सुधारण्यासाठी शेती, जंगले आणि वारशावर हे क्षेत्र बांधले जाईल. अर्थव्यवस्था मुख्यत्वे पर्यटनावर आधारित असेल, ज्यामध्ये पर्यावरण आणि कृषी पर्यटनाचा समावेश असेल.

१०. किनारी आणि सागरी क्षेत्र

११. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान शहर

"टेक्नो सिटी" म्हणूनही ओळखले जाणारे, महानगर आणि पाश्चात्य विकास मंत्रालयाने ज्ञान सेवा आणि संशोधन आधारित शिक्षण आणि प्रशिक्षणासाठी समर्पित विज्ञान आणि तंत्रज्ञान शहर बांधण्याची संकल्पना केली आहे. हे शहर मुख्यतः मालाबे मार्गे होमागम ते कडूवेल पर्यंतच्या नागरी केंद्रांभोवती स्थित करण्याचे नियोजित आहे. नवोपक्रम आणि संबंधित व्यवसाय, उद्योग आणि ज्ञान-आधारित संस्थांच्या स्पर्धात्मकतेला प्रोत्साहन देऊन समाजाची संपत्ती वाढवण्यासाठी विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याच्या उद्देशाने, या प्रकल्पात उच्च-तंत्रज्ञान संशोधन आणि विकास केंद्रे, उष्मायन केंद्रे आणि उच्च-तंत्रज्ञान उद्योग समाविष्ट करण्याची योजना आहे ज्यामध्ये सर्व आवश्यक समर्थन सेवा आणि सुविधा आणि एक समर्पित तांत्रिक विद्यापीठ असेल.