तेरेसा अल्बुकर्क

टेरेसा अल्बुकर्क
	२००६ मधील फोटो
जन्म	इ.स. १९३०;

टेरेसा अल्बुकर्क (जन्म १९३० ते जून २०१७) ही एक भारतीय इतिहासकार होती. ती गोवा डायस्पोरा आणि मुंबईच्या वसाहतीच्या इतिहासाने प्रेरीत होती.

प्रारंभिक आणि वैयक्तिक जीवन

टेरेसा मोरीस हिचा जन्म पूना, बॉम्बे प्रेसीडेंसी १९३० मध्ये झाला. तिचे कुटुंब गोव्यातील नामांकित कुटुंब होते. तिचा भाऊ, फ्रँक मोरेस, पत्रकार होता.^[१] तिने सेंट झेवियर कॉलेज, बॉम्बे मधून इंग्रजी आणि फ्रेंचमध्ये बीए ऑनर्स पदवी प्राप्त केली.^[२] ज्यानंतर तिने मुंबई विद्यापीठातून इतिहासात एमए आणि पीएच.डी. केले. तिने मॅथ्यू अल्बुकर्कशी लग्न केले.^[१]

कारकिर्द

टेरेसा अल्बुकर्कने हायस्कूलमध्ये इंग्रजी आणि इतिहासाचे शिक्षक म्हणून सुरुवात केली. इतिहास पुस्तकांचा आढावा घेणाऱ्या एका पॅनेलमध्ये काम केल्यानंतर तिने इतिहासात पदव्युत्तर अभ्यास केला. त्यानंतर ती हेरास इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन हिस्ट्री अँड कल्चरमध्ये संशोधक म्हणून सामील झाली.^[२] या संस्थेचे संचालक जॉन कोरेया-अफोंसो यांच्या प्रोत्साहनामुळे तिने गोव्याच्या इतिहासाची चौकशी करण्यास सुरुवात केली.^[३] या संशोधनातून तिने अनेक पुस्तके आणि लेख लिहिले. विशेषतः अंजुना: गोव्यातील एका गावाचे प्रोफाइल, जे तिच्या पतीचे मूळ गाव होते.^[३] तसेच गोवा: राचोल वारसा, चारशे वर्षांच्या जेसुइट गोव्यातील सेमिनरी.^[१] औपनिवेशिक कला आणि आर्किटेक्चरमध्ये तिच्या रुचीमुळे मुख्य देवदूताच्या पंखाखाली: सेंट मायकेल चर्चची ४०० वर्षे, अंजुना.^[४] हेरास संस्थेच्या शिष्यवृत्तीने तिने गोवा डायस्पोराचा अभ्यास केला आणि केनियामधील गोव्यातील लोक हे पुस्तक प्रकाशित केले. १९६० च्या दशकापर्यंत पूर्व आफ्रिका गोव्यातील स्थलांतरणाचे प्रमुख केंद्र होते. हे पुस्तक अनेक संशोधकांसाठी एक महत्त्वाचे स्रोत पुस्तक बनले.^[१] टेरेसा अल्बुकर्कने भारताच्या वसाहती इतिहासावर, विशेषतः पोर्तुगीज आणि ब्रिटिश नियमांच्या छेदनबिंदूवर अनेक कामे प्रकाशित केली. ब्रिटन आणि पोर्तुगाल यांच्यात १८७८ च्या कराराच्या अनुषंगाने गोव्याची अर्थव्यवस्था ब्रिटिश नियंत्रणाखाली आली. ब्रिटिश भारतात वस्तूंची देवाणघेवाण सुरू झाली तर पोर्तुगीजांनी गोव्यात कर वाढवून महसुलाच्या नुकसानीची भरपाई केली. गोवा आणि ब्रिटिश भारताला जोडणारा नव्याने बांधलेला रेल्वेमार्ग मुंबईकडे जाणाऱ्या गरीब आर्थिक स्थलांतरितांसाठी एक मार्ग बनला. ब्रिटिश भारतात गोव्यातील स्थलांतरितांविषयीचे टेरेसा अल्बुकर्कचे पुस्तक, मुंबईतील गोव्याचे पायनियर (२०११) यांनी त्यांच्या कथेचा समावेश केला. तिने १८७८ मध्ये अँग्लो-पोर्तुगीज करार: गोव्याच्या लोकांवर त्याचा परिणाम हा लेख लिहिला. यात गोव्याच्या जीवनावर या कराराचा व्यापक परिणाम यावर चर्चा केली.

गोव्यातील लोक संगीत निर्मितीत जाणे जास्त पसंत करत होते. ते मुंबईतील स्ट्रीट बँड किंवा ऑर्केस्ट्रामध्ये सामील होत होते. टेरेसा अल्बुकर्कने सांगितले की गोव्यातील संगीतकारांची इतकी मागणी होती की फ्रान्सिस्को मेनेझिस नावाच्या एका उद्योजकाने बेरोजगार पुरुषांना मिरवणुकीत मार्च करण्यासाठी शोधले.^[५] आणखी एक करिअर बेकरीचे होते, अशा अनेक आस्थापनांमध्ये दिसून आले. बांद्रा, मुंबईचा एक परिसर. अल्बुकर्कच्या मते, १९२० च्या दशकापासून गोव्यातील स्थलांतरितांसाठी ही एक प्रारंभिक वसाहत होती. भाकरी बनवण्याच्या त्यांच्या कौशल्याचा अनुवाद गोअन्स यांना शहरातील इतर रहिवाशांनी दिलेला टोपणनाव म्हणून केला - पाओ, पोर्तुगीज शब्दापासून पाओ भाकरीसाठी.^[६] भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत ख्रिश्चनांच्या योगदानावर लिहिण्याचे काम तिने केले होते. त्या पुस्तकाचे नाव राष्ट्रीय स्वातंत्र्यलढ्यात ख्रिश्चनांची भूमिका (२००६) होते.

मृत्यू

जून २०१७ मध्ये टेरेसा अल्बुकर्क हिचे निधन मुंबईत झाले. तिचे निधन वयाच्या ८७ व्या वर्षी झाले.^[७]

कामे

पुस्तके

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९८५). भारतीय शहरांमधील पहिले शहर: बॉम्बेच्या इतिहासातील एक युग, १८४०-१८६५. प्रोमिला.

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९८६). प्रेम करणे म्हणजे सेवा करणे: बॉम्बेचे कॅथोलिक. हेरास इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियन हिस्ट्री अँड कल्चर.

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९८८). अंजुना: गोव्यातील एका गावाचे प्रोफाइल. प्रोमिला. ISBN 978-8185002064.

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९८९). सांताक्रूझ, कॅलापोर: गोव्यातील एका गावाचे प्रोफाइल. फर्नांडिस प्रकाशन.

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९९२). बॉम्बे, एक इतिहास. राशन.

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९९७). गोवा: द रॅचोल लेगसी. वेंडेन ऑफसेट. ISBN 978-8190073004.

अल्बुकर्क, टेरेसा (२०००). केनियाचे गोवेन्स. मायकेल लोबो.

अल्बुकर्क, टेरेसा (२००४). बेसिन, पोर्तुगीज इंटरल्यूड. वेंडेन ऑफसेट.

अल्बुकर्क, टेरेसा (२०११). गोवेन्स पायोनियर्स इन बॉम्बे. गोवा, १५५६. ISBN 978-9380739236.

अल्बुकर्क, टेरेसा (२०१७). द पोर्तुगीज इम्प्रेस: ग्लिम्पसेस ऑफ द पोर्तुगीज पॉसेसन्स ऑफ गोवा, बॉम्बे अँड बेसेन. मार्गो: सिनॅमॉनटील डिझाइन अँड पब्लिशिंग. ISBN 978-9386301529.

लेख

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९८३). "एकोणिसाव्या शतकातील बॉम्बेवर ख्रिश्चन प्रभाव". इंडिका. २० (२).

अल्बुकर्क, टेरेसा (१९९०). "१८७८ चा अँग्लो-पोर्तुगीज करार: गोव्यातील लोकांवर त्याचा प्रभाव". इंडिका. २७ (२).

अल्बुकर्क, टेरेसा (२०००). "मुक्ती आणि गोवा नीतिमत्ता". बोर्जेस, चार्ल्स जे. मध्ये; परेरा, ऑस्कर जी.; स्टुबे, हॅन्स (संपादक). गोवा आणि पोर्तुगाल: इतिहास आणि विकास. संकल्पना.

अल्बुकर्क, टेरेसा (२००६). "स्वातंत्र्यासाठी राष्ट्रीय संघर्षात ख्रिश्चनांची भूमिका". अभियंता, असगर अली (संपादक). त्यांनीही भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी लढले: अल्पसंख्याकांची भूमिका. आशा भारत.

संदर्भ

^ ^a ^b ^c ^d Noronha, Frederick (12 June 2017). "Teresa Albuquerque, Historian of Colonial Bombay and the Goan Diaspora, is No More". The Wire. 13 June 2017 रोजी पाहिले.^{[permanent dead link]}
^ ^a ^b D'Costa, Suezelle (24 August 2013). "Chronicling Goa's history". The Goan. 13 June 2017 रोजी पाहिले.
^ ^a ^b Albuquerque, Teresa (2017). "Perspective". Marg. Muse India (73). 2016-04-02 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 June 2017 रोजी पाहिले.
^ D'Souza, Joel; Noronha, Fred (7 February 2004). "Anjuna, footprints across centuries". Goan Voice. 13 June 2017 रोजी पाहिले.^{[permanent dead link]}
^ Fernandes, Naresh (19 May 2015). "A story of love, longing and jazz in 1960s Bombay". Quartz. 2022-10-05 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2025-03-24 रोजी पाहिले.
^ "Three bakery owners tell Time Out how baking in Bandra has changed". Bandra.info. 11 December 2013. 2021-08-02 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 June 2017 रोजी पाहिले.
^ "Mumbai Diary: Tuesday Dossier". Mid-Day. 13 June 2017.

[wire-1] Noronha, Frederick (12 June 2017). "Teresa Albuquerque, Historian of Colonial Bombay and the Goan Diaspora, is No More". The Wire. 13 June 2017 रोजी पाहिले.^{[permanent dead link]}

[goan-2] D'Costa, Suezelle (24 August 2013). "Chronicling Goa's history". The Goan. 13 June 2017 रोजी पाहिले.

[marg-3] Albuquerque, Teresa (2017). "Perspective". Marg. Muse India (73). 2016-04-02 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 June 2017 रोजी पाहिले.

[4] D'Souza, Joel; Noronha, Fred (7 February 2004). "Anjuna, footprints across centuries". Goan Voice. 13 June 2017 रोजी पाहिले.^{[permanent dead link]}

[5] Fernandes, Naresh (19 May 2015). "A story of love, longing and jazz in 1960s Bombay". Quartz. 2022-10-05 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2025-03-24 रोजी पाहिले.

[6] "Three bakery owners tell Time Out how baking in Bandra has changed". Bandra.info. 11 December 2013. 2021-08-02 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 June 2017 रोजी पाहिले.

[midday-7] "Mumbai Diary: Tuesday Dossier". Mid-Day. 13 June 2017.

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

[७]