तिसरा कुलोत्तुंग

सम्राट कुलोत्तुंग तिसरा
चक्रवर्तीगल कोपरकेसरीवर्मन
बृहदीश्वर मंदिरात कुलोत्तुंग तिसरा ची मूर्ती
चोळ साम्राज्य
अधिकारकाळ	इ.स. ११७८ – इ.स. १२१८
अधिकारारोहण	सम्राट पदाभिषेक
राज्याभिषेक	इ.स. ११७८
राजधानी	गंगाईकोंड चोळपुरम
पूर्ण नाव	कुमार कुलोत्तुंगन
जन्म	कांचीपुरम, चोळ साम्राज्य, तामिळनाडू
मृत्यू	इ.स. १२१८
	गंगाईकोंड चोळपुरम, चोळ साम्राज्य, तामिळनाडू
पूर्वाधिकारी	दुसरा राजाधिराज चोळ
उत्तराधिकारी	तिसरा राजराज चोळ
वडील	संगमा चोला (उर्फ) नेरियुदाइपेरुमल
पत्नी	भुवनमुळुदैयाल
राजघराणे	चोळ साम्राज्य
धर्म	हिंदू धर्म

कुलोत्तुंग तिसरा हा एक चोळ सम्राट होता, ज्याने अंदाजे ७ जुलै ११७८ ते १२१८ पर्यंत राज्य केले. आपला थोरला भाऊ दुसरा राजाधिराज चोळ याच्यानंतर तो सिंहासनावर आरूढ झाला. कुलोथुंग चोळ तिसऱ्याने आपल्या पारंपरिक शत्रूंविरुद्धच्या युद्धात यश मिळवले. त्याने होयसळ, मदुराईचे पांड्य, वेनाडचे चेर, पोलोन्नरुवाचे सिंहली राजे, तसेच वेलनाडू आणि नेल्लोरच्या तेलगू चोळांविरुद्धच्या युद्धात विजय मिळवला. त्याने करूरवर चोळांचे नियंत्रण पुन्हा प्रस्थापित केले, ज्यावर चोळांचे मांडलिक म्हणून आदिगामन सरदारांचे राज्य होते. त्याने वीर बल्लाळ दुसऱ्याच्या नेतृत्वाखालील होयसळांना हाकलून दिले, ज्यांनी आपला प्रदेश विस्तारण्याच्या प्रयत्नात कोंगु देशातील गंगावाडी आणि तागदूरच्या लगतच्या भागात घुसखोरी केली होती. तथापि, त्याच्या राजवटीच्या शेवटच्या दोन वर्षांत, पुनरुत्थान करणाऱ्या पांड्यांशी झालेल्या युद्धात त्याचा पराभव झाला, ज्यामुळे सतत ऱ्हासाचा काळ सुरू झाला आणि अखेरीस, इ.स. १२८० पर्यंत चोळांचा अंत झाला. कुलोत्तुंग तिसऱ्याने होयसळांशी युती केली होती. होयसळ राजा वीर बल्लाळ याने चोळमहादेवी नावाच्या चोळ राणीशी विवाह केला आणि आपली मुलगी सोमलादेवी हिचा विवाह कुलोत्तुंग तिसऱ्याशी लावून दिला.

पेनेश्वर मंदिरात कुलोत्तुंग तिसरा आणि त्याची राणी भुवनमुळुदैयाल मूर्ती