तरलोक सिंग
| लिंग | पुरूष  |
|---|---|
| नागरिकत्व | भारत, ब्रिटिश भारत, भारतीय अधिराज्य |
| आडनाव | Singh |
| जन्म तारीख | 1912, २६ फेब्रुवारी 1913 |
| मृत्यू तारीख | १० डिसेंबर 2005 |
| व्यवसाय | नागरी सेवक |
| नियोक्ता | भारतीय नागरी सेवा |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स |
| पुरस्कार | पद्मभूषण पुरस्कार, नागरी सेवेतील पद्मश्री पुरस्कार, पद्मविभूषण पुरस्कार |
तरलोक सिंग (त्रिलोक सिंग) (२६ फेब्रुवारी, १९१३ - १० डिसेंबर, २००५[१]) हे एक भारतीय सनदी अधिकारी आणि भारतीय नियोजन आयोगाचे सदस्य होते. एक अर्थतज्ज्ञ आणि धोरणकर्ते म्हणून, वसाहतोत्तर भारताच्या आर्थिक पुनरुज्जीवनातील त्यांच्या भूमिकेसाठी सिंग प्रसिद्ध होते.[२]
चरित्र
[संपादन]सिंग यांनी लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समध्ये हॅरोल्ड लास्की यांच्या मार्गदर्शनाखाली शिक्षण घेतले. त्यांनी १९५० मध्ये भारतीय नियोजन आयोगाच्या स्थापनेपासून १९६७ मध्ये सेवानिवृत्त होईपर्यंत आयोगाचे सदस्य म्हणून काम पाहिले. ते १९३७ ते १९६२ या काळात भारतीय नागरी सेवेचे (ICS) सदस्य होते. त्यांनी भारताची पहिली पंचवार्षिक योजना लिहिली; आणि त्यानंतर पुढील तीन पंचवार्षिक योजना लिहिण्यातही सहभाग घेतला.[३] सिंग हे भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांचे पहिले खाजगी सचिव देखील होते. त्यांनी पंजाबमध्ये पुनर्वसन महासंचालक म्हणून निर्वासितांच्या पुनर्वसनाची जबाबदारी सांभाळली[४] आणि १९७० ते १९७४ या काळात युनिसेफचे उपकार्यकारी संचालक (नियोजन) म्हणून काम केले.[५] ते 'इंडियन असोसिएशन ऑफ सोशल सायन्स इन्स्टिट्यूशन्स'चे पहिले अध्यक्ष होते (जी संस्था त्यांच्या नावाने वार्षिक स्मृती व्याख्यान आयोजित करते[१]). त्यांना भारत सरकारतर्फे पद्मविभूषण (२०००),[६] पद्मभूषण (१९६२)[७] आणि १९५४ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.[८] सिंग यांना १९७० मध्ये स्टॉकहोममधील रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सतर्फे अर्थशास्त्रातील 'सोडरस्ट्रॉम पदक' प्रदान करण्यात आले.[९] त्यांच्या पुस्तकांमध्ये 'पॉवर्टी अँड सोशल चेंज', 'लँड रिसॅटल्मेंट मॅन्युअल फॉर डिस्प्लेस्ड पर्सन्स', 'द प्लॅनिंग प्रोसेस', 'टुवर्ड्स एन इंटिग्रेटेड सोसायटी', आणि 'इंडियाज डेव्हलपमेंट एक्सपिरियन्स' यांचा समावेश आहे.[३]
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 "Tarlok Singh Memorial Lecture Series". Indian Association of Social Science Institutions. 2010-09-16 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 3 November 2012 रोजी पाहिले.
- ↑ "About Dr. Tarlok Singh" (PDF). iassi.org. Indian Association of Social Science Institutions. n.d. 16 January 2026 रोजी पाहिले.
- 1 2 Qureshi, Sarfraz K. (1978). "Book review: "India's Development Experience" by Tarlok Singh". The Pakistan Development Review. Islamabad: Pakistan Institute of Development Economics. 17 (1): 131–133. 16 January 2026 रोजी पाहिले – jstor.org द्वारे.
- ↑ Singh, Tarlochan (January 2006). "S. Tarlok Singh, ICS An Obituary" (PDF). Sikh Review. 3 November 2012 रोजी पाहिले.[permanent dead link]
- ↑ "Deputy Executive Directors". UNICEF. 3 November 2012 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Vibhushan Awardees". Government of India. 3 November 2012 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Bhushan Awardees". Government of India. 3 November 2012 रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Awards" (PDF). Ministry of Home Affairs, Government of India. 2015. October 15, 2015 रोजी मूळ पान (PDF) पासून संग्रहित. July 21, 2015 रोजी पाहिले.
- ↑ Raikar, Sudhir (8 May 2024). "Remarkable Civil Servant and Redeemer of Refugees: Tarlok Singh (1913 – 2005)". LinkedIn Pulse. 4 January 2025 रोजी पाहिले – LinkedIn द्वारे.