डेव्हिड बाल्टिमोर
| डेव्हिड बाल्टिमोर | |
| पूर्ण नाव | डेव्हिड बाल्टिमोर |
| जन्म | मार्च ८, १९३८ न्यूयॉर्क,अमेरिका. |
| मृत्यू | सप्टेंबर ६, २०२५ (८७ वर्षे) अमेरिका |
| निवासस्थान | अमेरिका |
| नागरिकत्व | अमेरिकन |
| राष्ट्रीयत्व | अमेरिकन |
| वांशिकत्व | ज्यू |
| धर्म | ज्यू |
| कार्यक्षेत्र | जैवतंत्रज्ञान |
| कार्यसंस्था | एम आय टी |
| प्रशिक्षण | रॉकफेलर विद्यापीठ, अमेरिका. |
| डॉक्टरेटचे मार्गदर्शक | रिचर्ड फ्रँकलिन |
| पुरस्कार | नोबेल पारितोषिक |
डॉ. डेव्हिड बाल्टिमोर हे जैवतंत्रज्ञान शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांना वैद्यकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.
जीवन व कारकीर्द
[संपादन] | या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या पुनर्लेखनास मदत करू शकता.
नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली व विना-संदर्भ लेखन आढळल्यास वापरला जातो. |
- डेव्हिड बल्टिमोर यांचा जन्म ८ मार्च, १९३८ रोजी अमेरिका देशातील न्यू यॉर्क येथे एका युरोप मधील लिथुयानिया देशातून स्थलांतरित झालेल्या धार्मिक,कर्मठ,ज्यू कुटुंबात झाला.
- आई वडील यांनी त्याच्यावर कट्टरतेचे संस्कार केले नव्हते.
- वडील कॉलेजमध्ये गेले नव्हते परंतु शिक्षणाचे महत्त्व समजणाऱ्या आईचा त्यांच्यावर फार प्रभाव झाला होता.
- शालेय शिक्षण त्यांच्या कुशाग्र बुद्धिमुळे त्यांच्या वर्गमित्र आणि शिक्षक यांच्या नजरेत भरले.
- इसवी सन १९६४ साली त्यांनी रॉकफेलर विद्यापीठ येथून रिचर्ड फ्रँकलिन यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्राणीपेशीत वाढणारे विषाणू या विषयात संशोधन करून पीएचडी प्राचीन केली.
- ह्याच रॉकफेलर विद्यापीठ संस्थेचे पुढे ते अध्यक्षही झाले.
- इसवी सन १९६८ मध्ये ते मॅसेच्यूसेटस् इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी प्राध्यापक झाले.
- ४ मे १९७० साली त्यांनी एमआयटीच्या प्रयोगशाळेत स्वतः प्रयोग करून काही विषाणू मध्ये (राउशर म्युरिन ल्युकेमिया व्हायरस) आरएनए वरून डीएनए तयार करण्याची क्षमता आहे हे सिद्ध केले.
- येथेच नवीन एन्झायमचा शोध लागला ज्याला एन्झायम रिव्हर्स ट्रान्सक्रिप्टेज हे नाव देण्यात आले.
- एकट्याने केलेला हा शोध नेचर या नियतकालिकामध्ये त्यांच्या एकट्याच्या नावाखाली शोधनिबंध म्हणून पुढच्या महिन्यात प्रसिद्ध झाला.
- वयाच्या ३२ व्या वर्षी लावलेल्या या वर दिलेल्या शोधासाठी इसवी सन १९७५ मध्ये वयाच्या अवघ्या ३७ व्या वर्षी त्यांना नोबेल पारितोषिक मिळाले.
- इसवी सन १९८२ मध्ये त्यांनी एमआयटी या संस्थेतच व्हाईटहेड इन्स्टिट्यूट फॉर बायोमेडिकल रिसर्च ही संस्था स्थापन केली.त्या संस्थेचे ते फाउंडर डिरेक्टर होते.एमआयटी संस्थेने १०५ नोबेल विजेते दिले आहेत.
- इसवी सन १९९७ ते २००६ पर्यंत ते कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी या संस्थेचे अध्यक्ष होते. या संस्थेने ४८ नोबेल विजेते शास्त्रज्ञ दिले आहेत.
- डेव्हिड बल्टिमोर या महान शास्त्रज्ञाचे वर्णन खालील प्रमाणे केले जाते :-
अलौकिक बुद्धिमत्तेचा धनी, जगातील सर्वोच्च नोबेल पारितोषिक मिळवणारा महान शास्त्रज्ञ, प्रयोगशाळेत स्वतःच्या हाताने प्रयोग करण्यात प्रचंड आनंद मिळविणारा, अनेक उद्योगांना मार्गदर्शन व सल्ला देणारा सल्लागार, त्यांच्या पिढीतील सर्वांत प्रभावशाली जीवशास्त्रज्ञ, शिक्षण व संशोधन संस्थात सर्वोच्च पदे भूषवणारा समर्थ प्रशासक, हस्तिदंती मनोऱ्यात न राहता जनजागृती करणारा, स्वतःची मते निर्भीडपणे मांडणारा, वेळेनुसार सरकार विरोधी निषेध मोर्चात सामील होणारा, असा हा शास्त्रज्ञ.
नोबेल पारितोषिक विजेते
[संपादन]जैवतंत्रज्ञान क्षेत्रातील संशोधनाबद्दल त्यांना इसवी सन १९७५ साली नोबेल पारितोषिक देऊन गौरविण्यात आले. ==मृत्यू==
दिनांक ६ सप्टेंबर २०२५ रोजी डेव्हिड बल्टिमोर या महान शास्त्रज्ञाचे वयाच्या ८७ व्या वर्षी कँन्सर या व्याधीने निधन झाले.[१]
संदर्भ व नोंदी
[संपादन]- ↑ महाराष्ट्र टाईम्स, शनिवार,१३ सप्टेंबर २०२५.लेखन-बिपीन देशमाने-जैवतंत्रज्ञान क्षेत्रातील तज्ञ.